បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
ក្រុមនិស្សិតមួយធ្វើផែនទីការបាត់បង់ព្រៃលម្អិត នៅជុំវិញភូមិមួយក្បែរតំបន់ការពារ ហើយបង្ហោះលើបណ្ដាញសង្គម ដោយដាក់ចំណងជើង «ការកាប់ព្រៃខុសច្បាប់»។ ផែនទីនោះមានភាពស្រស់ស្អាត ប៉ុន្តែ៖ ក្រឡាបាត់បង់មួយភាគធំជាចម្ការកៅស៊ូដែលត្រូវបានច្រូតស្របច្បាប់ ផែនទីបង្ហាញផ្ទះគ្រួសារមួយចំនួន ហើយគ្មានការពិភាក្សាជាមួយសហគមន៍ទេ។ គ្រួសារខ្លះត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ដោយមិនពិត។
សំណួរដែលមេរៀននេះឆ្លើយ៖
តើគម្រោងអនុវត្តល្អ ចាប់ផ្ដើមយ៉ាងដូចម្ដេច?
គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។
រយៈពេលបង្រៀនដែលស្នើ៖ ៣ ម៉ោង · មេរៀនទី ១៥ ក្នុងចំណោម ១៥
:material-presentation-play: ស្លាយបង្រៀនមេរៀននេះ
ក្នុងរយៈពេល ១៤ មេរៀន អ្នកបានរៀនការគណនាលើពពក ការត្រង និង composite ស្ថិតិតាមតំបន់ ស៊េរីពេលវេលា ការចាត់ថ្នាក់ ទឹកជំនន់ គ្រោះរាំងស្ងួត ទីសណ្ឋាន ព្រៃឈើ ស្រែ ទីក្រុង កំដៅ ការវិភាគពហុលក្ខខណ្ឌ និងកម្មវិធីវេប។ មេរៀនចុងក្រោយនេះមិនបង្រៀនបច្ចេកទេសថ្មីទេ។ វាបង្រៀនរបៀប ប្រើបច្ចេកទេសទាំងនោះរួមគ្នា …
ផែនទីមានអំណាច៖ វាអាចជួយបែងចែកជំនួយ ការពារព្រៃ ឬរៀបចំទីក្រុង ប៉ុន្តែវាក៏អាចបង្ហាញទីតាំងរសើប បំភាន់អ្នកសម្រេចចិត្តដោយភាពប្រាកដក្លែងក្លាយ ឬខកសហគមន៍ដែលមិនមាននៅក្នុងទិន្នន័យ។
មេរៀននេះរៀបចំអ្នកសម្រាប់គម្រោងបញ្ចប់វគ្គ និងការងារវិជ្ជាជីវៈក្រោយការសិក្សា។
គម្រោងអនុវត្តល្អ ចាប់ផ្ដើមពីសំណួរ មិនមែនពីទិន្នន័យ។
រាយលក្ខណៈបួននៃសំណួរស្រាវជ្រាវអនុវត្តល្អ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
សំណើមួយទំព័រ បង្ខំឱ្យអ្នកគិតតាមជំហាននីមួយៗ មុនសរសេរកូដ៖ ចំណងជើង បញ្ហា និងអ្នកប្រើ សំណួរ តំបន់ និងរយៈពេល ទិន្នន័យ (ID Earth Engine ក្រឡា អាជ្ញាបណ្ណ) វិធីសាស្ត្រ (ជំហាន និងមេរៀនពាក់ព័ន្ធ) ការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងលទ្ធផល …
ពុម្ពពេញលេញមានក្នុង លំហាត់ទី១៥។
ឧទាហរណ៍ប្រធានបទ ដែលភ្ជាប់ទៅមេរៀនក្នុងសៀវភៅនេះ៖
| ប្រធានបទ | មេរៀនសំខាន់ |
|---|---|
| ផ្ទៃស្រែលិចទឹក ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ទឹកជំនន់មួយ | ៧ · ១១ · ៤ |
| ការវាយតម្លៃគ្រោះរាំងស្ងួតតាមស្រុក ក្នុងឆ្នាំ El Niño | ៨ · ៥ · ៤ |
| ការបាត់បង់ព្រៃ និងតំបន់ការពារនៅខេត្តមួយ | ១០ · ៦ |
| ការពង្រីកទីក្រុង និងកំដៅ នៅទីរួមខេត្តមួយ | ១២ · ៦ |
| ទីតាំងស្រះ ឬជម្រកសង្គ្រោះ | ១៣ · ៩ · ៧ |
| ឧបករណ៍វេបតាមដានអ្វីមួយ សម្រាប់មន្ទីរខេត្ត | ១៤ + ប្រធានបទណាមួយ |
ភាពអាចធ្វើឡើងវិញ (reproducibility) មានន័យថា អ្នកផ្សេងអាចរត់ការងាររបស់អ្នក ហើយបានលទ្ធផលដូចគ្នា។
ក្នុង Earth Engine នេះងាយជាងកម្មវិធីលើកុំព្យូទ័រ ព្រោះទិន្នន័យ និងការគណនាស្ថិតនៅលើពពក ប៉ុន្តែត្រូវការវិន័យ៖
```javascript // ===== ការកំណត់ (កែតែផ្នែកនេះ) ===== var CONFIG = ; // ===== កូដខាងក្រោមប្រើតែ CONFIG …
ចំណុចសំខាន់៖ ស្គ្រីបរត់ពីដើមដល់ចប់ ដោយគ្មានការកែដោយដៃ · ID និងកំណែទិន្នន័យ · seed · Asset ដែលចែករំលែក · README ដែលពន្យល់របៀបរត់ និងលទ្ធផល · រក្សាទុកក្នុង Git។
Earth Engine ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព collection ជាប្រចាំ (រូបភាពថ្មី ការកែតម្រូវ) ដូច្នេះកាលបរិច្ចេទដែលអ្នករត់ ក៏ជាផ្នែកនៃលទ្ធផលដែរ។
ពន្យល់ភាពអាចធ្វើឡើងវិញ ហើយរាយការអនុវត្តប្រាំ ក្នុង Earth Engine។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ផែនទីដែលមើលទៅប្រាកដពេក អាចនាំឱ្យសម្រេចចិត្តខុស។
វិធីទំនាក់ទំនងភាពមិនប្រាកដ៖
១. ឯកជនភាព៖ រូបភាពគុណភាពខ្ពស់ (Google Earth ដ្រូន) បង្ហាញផ្ទះ យានយន្ត និងមនុស្ស។
ផែនទីដែលភ្ជាប់ទីតាំងផ្ទះជាមួយព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន (ឈ្មោះ ចំណូល ជំងឺ) ត្រូវការការយល់ព្រម និងការការពារ។ បង្ហាញលទ្ធផលជាតំបន់ (ភូមិ ឃុំ) ជំនួសឱ្យផ្ទះនីមួយៗ នៅពេលអាច។
២. គ្មានគ្រោះថ្នាក់៖ ទីតាំងសត្វព្រៃកម្រ ធនធានដែលងាយរងការលួច ឬសហគមន៍ងាយរងគ្រោះ អាចត្រូវបានប្រើខុសគោលបំណង។ សួរ៖ «ប្រសិនបើផែនទីនេះធ្លាក់ក្នុងដៃខុស តើអាចមានគ្រោះថ្នាក់អ្វី?»
៣. យុត្តិធម៌៖ ទិន្នន័យសកល (WorldPop Open Buildings WorldCover) អាចខកសហគមន៍ជនបទ ជនជាតិដើមភាគតិច ឬការតាំងលំនៅក្រៅផ្លូវការ។
ការសម្រេចដែលផ្អែកតែលើទិន្នន័យទាំងនេះ អាចធ្វើឱ្យពួកគេត្រូវបានមើលរំលង។
៤. តម្លាភាព៖ រាយការណ៍វិធីសាស្ត្រ ដែនកំណត់ និងអ្នកផ្ដល់មូលនិធិ។ កុំលាក់លទ្ធផលដែលមិនស្របនឹងការរំពឹងទុក។
៥. ការគោរព៖ គោរពអាជ្ញាបណ្ណ ដកស្រង់ប្រភព ហើយពិភាក្សាលទ្ធផលជាមួយអ្នកដែលរងផលប៉ះពាល់ មុនបោះពុម្ពផ្សាយ ជាពិសេសនៅពេលលទ្ធផលអាចនាំទៅការចោទប្រកាន់ ឬការប្ដូរគោលនយោបាយ។
អានស្ថានភាពនីមួយៗ ហើយជ្រើសចម្លើយដែលអ្នកគិតថាសមបំផុត។ មិនមានចម្លើយតែមួយដែលត្រូវរាល់ពេលទេ៖ អានមតិយោបល់ ដើម្បីមើលហេតុផល។
រាយវិធីបួនដើម្បីទំនាក់ទំនងភាពមិនប្រាកដ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ទិន្នន័យភាគច្រើនក្នុង Earth Engine ឥតគិតថ្លៃ ប៉ុន្តែ ឥតគិតថ្លៃ មិនមានន័យថាគ្មានលក្ខខណ្ឌទេ។
ពិនិត្យទំព័រទិន្នន័យនីមួយៗក្នុងកាតាឡុក (ផ្នែក Terms of Use) ហើយដកស្រង់តាមការណែនាំ។ ឧទាហរណ៍ការដកស្រង់ក្នុងផែនទី៖
ប្រភព៖ Contains modified Copernicus Sentinel data (២០២៤) · Hansen et al. (២០១៣) Global Forest Change v1.11 · ព្រំរដ្ឋបាល FAO GAUL ២០១៥ · វិភាគដោយ Google Earth Engine។
Earth Engine ខ្លួនឯងក៏មានលក្ខខណ្ឌ៖ ការប្រើសម្រាប់ការសិក្សា និងស្រាវជ្រាវ ជាទូទៅឥតគិតថ្លៃ ប៉ុន្តែការប្រើពាណិជ្ជកម្មត្រូវការអាជ្ញាបណ្ណពាណិជ្ជកម្ម។
សៀវភៅនេះចេញផ្សាយក្រោម CC BY-SA 4.0៖ អ្នកអាចប្រើ និងកែសម្រួល ដោយត្រូវដកស្រង់ និងចែករំលែកក្រោមអាជ្ញាបណ្ណដូចគ្នា។
គម្រោងបញ្ចប់វគ្គមានទម្ងន់ ២០% នៃពិន្ទុមុខវិជ្ជា (កម្មវិធីសិក្សា)។
ពិន្ទុភាគច្រើនមកពីការជ្រើសទិន្នន័យ វិធីសាស្ត្រ និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ មិនមែនពីភាពស្រស់ស្អាតនៃផែនទីតែមួយទេ។ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យលម្អិតមានក្នុងលំហាត់ទី១៥។
ប្រធានបទ៖ «គ្រោះរាំងស្ងួតនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺ»។
CHIRPS (SPI-៣ សាមញ្ញ ធៀបនឹង ១៩៩១–២០២០) · MODIS MOD13Q1 និង MOD11A2 (VHI) · WorldCover (mask ដំណាំ) · GAUL level 2 (ស្រុក)។
វិធីសាស្ត្រតាមមេរៀនទី៨ ជាមួយតារាងស្រុក (មេរៀនទី៤)។
ប្រៀបធៀបជាមួយរបាយការណ៍ខូចខាតដំណាំរបស់មន្ទីរ (ប្រសិនបើអាចរក) ព័ត៌មានសារព័ត៌មាន និងការសម្ភាសន៍កសិករ ២–៣ នាក់ក្នុងស្រុកដែលមានសញ្ញាខ្លាំង និងស្រុកដែលមិនមាន។
លទ្ធផលជាស្ថិតិតាមស្រុក (គ្មានព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន)។
ការសម្ភាសន៍ត្រូវការការយល់ព្រម និងមិនបង្ហាញឈ្មោះ។ លទ្ធផលត្រូវចែករំលែកជាមួយមន្ទីរមុនបោះពុម្ពផ្សាយ។
សប្ដាហ៍ទី១ សំណើ · សប្ដាហ៍ទី២–៣ ស្គ្រីប និងលទ្ធផលដំបូង · សប្ដាហ៍ទី៤ ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងភាពរសើប · សប្ដាហ៍ទី៥ ផែនទី និងកម្មវិធី · សប្ដាហ៍ទី៦ របាយការណ៍ និងបទបង្ហាញ។
សូម្បីតែគម្រោងដែលមានវិធីសាស្ត្រល្អ ក៏មិនអាចឆ្លើយសំណួរដែលទិន្នន័យមិនគ្រប (ឧ. ទិន្នផលស្រូវពិតប្រាកដ ឬមូលហេតុសង្គម) បានទេ។ ត្រូវកំណត់វិសាលភាពឱ្យច្បាស់ តាំងពីសំណើ។
លំហាត់ដំណើរការក្នុង Earth Engine Code Editor ជាមួយទិន្នន័យកាតាឡុក ហើយមានរូបលទ្ធផលគំរូ តារាងកំហុសទូទៅ និងប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។
គម្រោងអនុវត្តល្អ ធ្វើតាមវដ្ដ៖ សំណួរ ទិន្នន័យ វិធីសាស្ត្រ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងទំនាក់ទំនង ដោយចាប់ផ្ដើមពីសំណួរដែលច្បាស់ មានអ្នកប្រើ និងតូចល្មម។ សំណើមួយទំព័រ ភាពអាចធ្វើឡើងវិញ (CONFIG seed កំណែ README Git) និងការទំនាក់ទំនងភាពមិនប្រាកដដោយស្មោះត្រង់ ធ្វើឱ្យការងារអាចទុកចិត្តបាន។
ក្រមសីលធម៌ទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រមានប្រាំគោលការណ៍៖ ឯកជនភាព គ្មានគ្រោះថ្នាក់ យុត្តិធម៌ តម្លាភាព និងការគោរព។ ទិន្នន័យឥតគិតថ្លៃនៅតែមានលក្ខខណ្ឌអាជ្ញាបណ្ណ និងការដកស្រង់។
ការយកព័ត៌មានពីចម្ងាយ និង GIS ផ្ដល់សមត្ថភាពមើលប្រទេសទាំងមូល តាមពេលវេលា។ តម្លៃរបស់សមត្ថភាពនោះ អាស្រ័យលើសំណួរដែលយើងសួរ ភាពស្មោះត្រង់ដែលយើងរាយការណ៍ចម្លើយ និងការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះមនុស្សដែលរស់នៅក្នុងផែនទីរបស់យើង។
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| សំណួរស្រាវជ្រាវ | Research question | អ្វីដែលគម្រោងចង់ឆ្លើយ |
| សំណើគម្រោង | Project proposal | ផែនការមុនចាប់ផ្ដើម |
| ភាពអាចធ្វើឡើងវិញ | Reproducibility | អ្នកដទៃបានលទ្ធផលដូចគ្នា |
| ភាពមិនប្រាកដ | Uncertainty | អ្វីដែលយើងមិនដឹងច្បាស់ |
| ឯកជនភាព | Privacy | ការការពារព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន |
| ក្រមសីលធម៌ទិន្នន័យ | Data ethics | គោលការណ៍ប្រើទិន្នន័យដោយទទួលខុសត្រូវ |
| អាជ្ញាបណ្ណ | Licence | លក្ខខណ្ឌប្រើប្រាស់ទិន្នន័យ |
| ការដកស្រង់ | Citation | ការបញ្ជាក់ប្រភព |
សរសេរសំណើគម្រោងមួយទំព័រ តាមពុម្ពក្នុងរូប ១៥.២ សម្រាប់គម្រោងបញ្ចប់វគ្គរបស់អ្នក។
អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី១៥
https://khgeo.github.io/applied-gis-rs/lessons/lesson-15/