បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
គម្រោងគ្រប់គ្រងធនធានទឹកមួយ ត្រូវការព័ត៌មានអំពីអាងរងទឹកនីមួយៗ ដែលហូរចូលទន្លេសាប៖ ផ្ទៃ កម្ពស់មធ្យម ជម្រាល ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំ និងភាគរយនៃដីដែលងាយលិចទឹក។ ពួកគេចង់ដឹងថាអាងរងណាដែលទឹកហូរមកលឿន (ជម្រាលខ្លាំង ភ្លៀងច្រើន) ហើយអាងរងណាដែលមានដីទំនាបច្រើនដែលងាយលិច។
សំណួរដែលមេរៀននេះឆ្លើយ៖
តើ DEM មួយណាសមសម្រាប់វាលទំនាបកម្ពុជា ហើយវាមានកំហុសអ្វីខ្លះ?
គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។
រយៈពេលបង្រៀនដែលស្នើ៖ ៣ ម៉ោង · មេរៀនទី ៩ ក្នុងចំណោម ១៥
:material-presentation-play: ស្លាយបង្រៀនមេរៀននេះ
កម្ពុជាជាប្រទេសដែលភាគច្រើនរាបស្មើ៖ វាលទំនាបទន្លេមេគង្គ និងទន្លេសាប ព័ទ្ធជុំវិញដោយជួរភ្នំក្រវាញ ដំរី ដងរែក និងខ្ពង់រាបភាគឦសាន។ ភាពរាបស្មើនេះធ្វើឱ្យកម្ពស់ដីពីរបីម៉ែត្រ សំខាន់ខ្លាំងណាស់៖ វាសម្រេចថាភូមិណាលិចទឹក ស្រែណាទទួលទឹក និងទឹកភ្លៀងហូរទៅទន្លេណា។
មេរៀននេះបង្រៀនការប្រើ គំរូកម្ពស់ឌីជីថល (DEM) ក្នុង Earth Engine៖ ជ្រើស DEM ដែលសមស្រប គណនាជម្រាល ទិស និងស្រមោលភ្នំ យល់ពីទិសលំហូរ និងស្រុតទឹក ប្រើអាងរងទឹក HydroBASINS និងកម្ពស់ពីលើប្រឡាយទឹក (HAND) សម្រាប់ការវិភាគហានិភ័យទឹកជំនន់។
DEM ពិភពលោកភាគច្រើនក្នុង Earth Engine មានក្រឡា ៣០ ម៉ែត្រ ឬ ៩០ ម៉ែត្រ៖
```javascript var srtm = ee.Image('USGS/SRTMGL1_003').select('elevation'); var glo30 = ee.ImageCollection('COPERNICUS/DEM/GLO30').select('DEM') .mosaic().setDefaultProjection('EPSG:4326', null, 30); var merit = ee.Image('MERIT/Hydro/v1_0_1'); // elv dir upa hnd wth ... Map.addLayer(srtm, {min: …
ចំណុចសំខាន់បំផុត៖ SRTM Copernicus និង ALOS ជា DSM (Digital Surface Model)៖ វាវាស់ផ្ទៃខាងលើបំផុត រួមទាំងពំនូកព្រៃ និងដំបូលផ្ទះ មិនមែនផ្ទៃដី (DTM) ទេ។ នៅតំបន់ព្រៃក្រាស់ កម្ពស់អាចលើសពីដីពិត ៥–២០ ម៉ែត្រ។ MERIT DEM និង HydroSHEDS ត្រូវបានកែលម្អ (ដកឥទ្ធិពលរុក្ខជាតិ និងសំឡេងរំខាន …
នៅវាលទំនាបកម្ពុជា ភាពខុសគ្នានៃកម្ពស់រវាងកន្លែងជិតគ្នាតូចណាស់ (តិចជាង ១ ម៉ែត្រក្នុង ១ គីឡូម៉ែត្រ)។
ee.Terrain គណនាផលិតផលទីសណ្ឋានពីក្រឡាជិតខាង ៣ × ៣៖
```javascript var t = ee.Terrain.products(srtm); // elevation slope aspect hillshade Map.addLayer(t.select('slope'), , 'ជម្រាល (°)'); Map.addLayer(ee.Terrain.hillshade(srtm, 315, 35), , 'hillshade', …
| ផលិតផល | ឯកតា | ប្រើសម្រាប់ |
|---|---|---|
| slope | ដឺក្រេ (០–៩០) | ហានិភ័យបាក់ដី សមស្របកសិកម្ម mask ទឹកជំនន់ |
| aspect | ដឺក្រេ (០ ជើង · ៩០ កើត · ១៨០ ត្បូង) | ពន្លឺព្រះអាទិត្យ សំណើម ពន្លឺលើផ្ទាំងសូឡា |
| hillshade | ០–២៥៥ | ផែនទីមូលដ្ឋាន (សៀវភៅទី១) |
ee.Terrain គណនាជម្រាលដោយប្រើទំហំក្រឡាជាម៉ែត្រ ដែលវាទាញពី projection នៃរូបភាព។
រូបភាព mosaic (ឧ. GLO30 ALOS) បាត់ projection ដើម ហើយត្រូវ setDefaultProjection() ជាមុនសិន (មេរៀនទី៦)។ បើមិនដូច្នោះទេ ជម្រាលនឹងខុសទាំងស្រុង។
ប្ដូរផលិតផល (កម្ពស់ ជម្រាល ទិស ស្រមោល) និងទិសពន្លឺ។ ចុចលើប្រឡាយណាមួយ ដើម្បីកំណត់អាងរងទឹកនៃចំណុចនោះ ហើយមើលផ្ទៃរបស់វា។ ពិសោធន៍នេះប្រើ DEM ក្លែងធ្វើ ហើយគណនា D8 និងស្រុតទឹកក្នុងកម្មវិធីរុករករបស់អ្នក។
ភាពខុសគ្នារវាង DSM និង DTM? ហេតុអ្វីវាសំខាន់នៅតំបន់ព្រៃ?
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ទឹកហូរទៅទីទាប។
មុនគណនា D8 ត្រូវ បំពេញទីជ្រៅ (fill sinks)៖ ក្រឡាដែលទាបជាងអ្នកជិតខាងទាំងអស់ (ជាញឹកញាប់ជាកំហុស DEM) បញ្ឈប់លំហូរ។ Earth Engine មិនមានមុខងារ D8 ពេញលេញក្នុង API ទេ ប៉ុន្តែផ្ដល់ផលិតផលដែលគណនារួចពី DEM ដែលបានកែលម្អ៖
```javascript var upa = merit.select('upa'); // ផ្ទៃស្រុតទឹក (គម²) var streams = upa.gt(100).selfMask(); // ប្រឡាយ = ស្រុតទឹក > ១០០ គម² Map.addLayer(upa.log10(), {min: 0, max: 5, palette: ['white', …
សម្រាប់ការគណនា D8 ពីចំណុចចេញដែលអ្នកកំណត់ផ្ទាល់ (ឧ. ទំនប់មួយ) សូមនាំចេញ DEM ទៅ QGIS ហើយប្រើ GRASS r.watershed ឬ WhiteboxTools ដូចក្នុងសៀវភៅទី២។
កម្រិតស្រុតទឹកដែលប្រើកំណត់ «ប្រឡាយ» ជាការសម្រេចចិត្ត៖ កម្រិតតូច (ឧ. ១ គម²) ផ្ដល់ប្រឡាយតូចៗច្រើនដែលប្រហែលជាមានទឹកតែពេលភ្លៀង។
កម្រិតធំ (ឧ. ១ ០០០ គម²) ផ្ដល់តែទន្លេធំៗ។ ប្រៀបធៀបលទ្ធផលជាមួយរូបភាពផ្កាយរណប ឬ HydroRIVERS៖
```javascript var rivers = ee.FeatureCollection('WWF/HydroSHEDS/v1/FreeFlowingRivers') .filterBounds(kh); // kh = ព្រំដែនកម្ពុជា Map.addLayer(rivers.filter(ee.Filter.gte('RIV_ORD', 1)).filter(ee.Filter.lte('RIV_ORD', 5)), , 'HydroRIVERS (លំដាប់ …
RIV_ORD គឺលំដាប់ទន្លេ (១ = ធំបំផុត)។ ទន្លេមេគង្គមានលំដាប់ទាបបំផុតនៅកម្ពុជា ហើយស្ទឹងតូចៗមានលំដាប់ខ្ពស់។
អាងរងទឹក (watershed · catchment) នៃចំណុចមួយ គឺគ្រប់ក្រឡាដែលទឹកហូរឆ្លងកាត់ចំណុចនោះ។
វាជាអង្គភាពធម្មជាតិសម្រាប់ជលសាស្ត្រ៖ ទឹកភ្លៀងលើអាងមួយ ហូរចេញតាមចំណុចចេញតែមួយ។ ក្នុង Earth Engine ប្រភពអាងរងដែលងាយប្រើបំផុតគឺ HydroBASINS៖
```javascript var lake = ee.Geometry.Point([104.0, 12.8]); // ក្នុងទន្លេសាប var b6 = ee.FeatureCollection('WWF/HydroSHEDS/v1/Basins/hybas_6').filterBounds(lake); var subs = ee.FeatureCollection('WWF/HydroSHEDS/v1/Basins/hybas_8') .filterBounds(b6.geometry()) …
ហេតុអ្វី DEM ៩០ ម ដែលបានកែលម្អ អាចល្អជាង DSM ៣០ ម សម្រាប់ប្រឡាយ?
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
HydroBASINS មាន ១២ កម្រិត តាមប្រព័ន្ធ Pfafstetter៖ កម្រិត ១ ជាទ្វីប ហើយកម្រិតនីមួយៗបំបែកអាងមុនជាអាងតូចៗ។
Feature នីមួយៗមាន HYBAS_ID NEXT_DOWN (អាងដែលវាហូរចូល) SUB_AREA (គម²) និង UP_AREA (ផ្ទៃខាងលើសរុប)។ ជ្រើសកម្រិតតាមមាត្រដ្ឋានសំណួរ៖ កម្រិត ៥–៦ សម្រាប់អាងទន្លេធំ កម្រិត ៧–៩ សម្រាប់ស្ទឹង និងស្រុក។
ចំណាំ៖ ព្រំអាងពី DEM ៩០ ម អាចខុសច្រើនគីឡូម៉ែត្រនៅវាលទំនាបរាបស្មើជុំវិញទន្លេសាប ដែលទឹកហូរតាមប្រឡាយធារាសាស្ត្រ និងផ្លូវ ច្រើនជាងតាមទីសណ្ឋានធម្មជាតិ។
កម្ពស់ពីនីវ៉ូសមុទ្រ មិនប្រាប់ពីហានិភ័យទឹកជំនន់បានល្អទេ៖ ភូមិមួយខ្ពស់ ៤០ ម ពីនីវ៉ូសមុទ្រ អាចលិចទឹក ប្រសិនបើវាខ្ពស់ត្រឹម ២ ម ពីស្ទឹងជិតបំផុត។
HAND (Height Above Nearest Drainage) វាស់កម្ពស់នៃក្រឡានីមួយៗ ធៀបនឹងក្រឡាប្រឡាយដែលវាហូរចូល៖
```javascript var hand = merit.select('hnd'); var lowland = hand.lt(5); // ងាយលិចទឹក Map.addLayer(hand, , 'HAND (ម)'); var pctLow = lowland.multiply(100).rename('pct_low').reduceRegions({ collection: …
HAND ត្រូវបានប្រើញឹកញាប់ជាលក្ខណៈសម្រាប់ផែនទីហានិភ័យទឹកជំនន់ mask សម្រាប់ផែនទីទឹកជំនន់ SAR (មេរៀនទី៧) និងលក្ខខណ្ឌសម្រាប់ការវិភាគពហុលក្ខខណ្ឌ (មេរៀនទី១៣)។
ប្រើកូដក្នុងផ្នែក ៩.៣.៥ ដើម្បីបានអាងរងកម្រិត ៨ ដែលស្ថិតក្នុងអាងទន្លេសាប (កម្រិត ៦)។
ពិនិត្យលើផែនទីថាអាងរងទាំងនោះគ្របជុំវិញបឹង។
```javascript var srtmT = ee.Terrain.products(srtm); var rain = ee.ImageCollection('UCSB-CHG/CHIRPS/DAILY').filterDate('2014-01-01', '2024-01-01') .sum().divide(10).rename('rain_mm'); // …
```javascript var table = stack.reduceRegions() .map(function(f) ); …
area(100) គណនាផ្ទៃពិតជាម៉ែត្រការ៉េ (កំហុសអនុញ្ញាត ១០០ ម)។
ក្នុង QGIS ធ្វើផែនទីពីរ៖ slope (ល្បឿនទឹកហូរ) និង pct_low (ដីងាយលិច)។
អាងរងនៅជួរភ្នំក្រវាញ (ខាងត្បូងបឹង) ទំនងជាមានជម្រាល និងទឹកភ្លៀងខ្ពស់ ខណៈអាងរងជិតបឹងមាន pct_low ខ្ពស់។ អាងរងដែលមានទាំងពីរ (ភ្លៀងច្រើនខាងលើ និងដីទំនាបខាងក្រោម) គួរតែជាអាទិភាពសម្រាប់ប្រព័ន្ធព្រមានទឹកជំនន់។
ព្រំអាងរង និង HAND ពី DEM ៩០ ម មិនគិតពីប្រឡាយធារាសាស្ត្រ ទំនប់ និងផ្លូវ ដែលប្ដូរលំហូរទឹកនៅវាលទំនាប។ SRTM ជា DSM ដូច្នេះកម្ពស់ក្នុងតំបន់ព្រៃខ្ពស់ជាងដីពិត។ តារាងនេះប្រៀបធៀបអាងរង មិនមែនម៉ូដែលជលសាស្ត្រដែលព្យាករណ៍លំហូរទឹកទេ។
លំហាត់ដំណើរការក្នុង Earth Engine Code Editor ជាមួយទិន្នន័យកាតាឡុក ហើយមានរូបលទ្ធផលគំរូ តារាងកំហុសទូទៅ និងប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។
DEM ក្នុង Earth Engine (SRTM Copernicus ALOS MERIT) ភាគច្រើនជា DSM ៣០–៩០ ម៉ែត្រ។ ee.Terrain ផ្ដល់ជម្រាល ទិស និងស្រមោលភ្នំ លុះត្រាតែរូបភាពមាន projection ត្រឹមត្រូវ។ ទឹកហូរតាមទិស D8 ទៅក្រឡាជិតខាងដែលទាបជាងគេ ហើយស្រុតទឹកកំណត់បណ្ដាញប្រឡាយ ដោយកម្រិតដែលយើងជ្រើស។
HydroBASINS ផ្ដល់អាងរងជា ១២ កម្រិត ដែលជាអង្គភាពល្អសម្រាប់ស្ថិតិ ហើយ MERIT Hydro ផ្ដល់ស្រុតទឹក និង HAND រួចជាស្រេច។ HAND វាស់ភាពទាបធៀបនឹងប្រឡាយជិតបំផុត ហើយជាលក្ខណៈសំខាន់សម្រាប់ហានិភ័យទឹកជំនន់។ នៅវាលទំនាបកម្ពុជា កំហុស DEM និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទឹក ធ្វើឱ្យលទ្ធផលត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ជានិច្ច។
ទឹកហូរតាមទីសណ្ឋាន ហើយអាងរងទឹកជាអង្គភាពធម្មជាតិនៃវដ្ដទឹក។ ប៉ុន្តែនៅប្រទេសដែលរាបស្មើដូចកម្ពុជា ភាពត្រឹមត្រូវនៃ DEM និងការកែប្រែដោយមនុស្ស សំខាន់ដូចក្បួនដោះស្រាយដែរ។
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| គំរូកម្ពស់ឌីជីថល | DEM | រ៉ាស្ទ័រកម្ពស់ |
| គំរូផ្ទៃ/គំរូដី | DSM / DTM | ផ្ទៃខាងលើ (ព្រៃ អគារ) / ដីទទេ |
| ជម្រាល · ទិស | Slope · Aspect | មុំ និងទិសនៃផ្ទៃ |
| ស្រមោលភ្នំ | Hillshade | ស្រមោលក្លែងធ្វើពីពន្លឺ |
| ទិសលំហូរ | Flow direction (D8) | ក្រឡាដែលទឹកហូរទៅ |
| ស្រុតទឹក | Flow accumulation | ផ្ទៃខាងលើដែលហូរកាត់ |
| អាងរងទឹក | Watershed / Catchment | តំបន់ដែលហូរចេញតាមចំណុចមួយ |
| កម្ពស់ពីលើប្រឡាយជិតបំផុត | HAND | កម្ពស់ធៀបនឹងប្រឡាយជិតបំផុត |
ប្រៀបធៀបជម្រាលពី SRTM និង Copernicus GLO-30 ក្នុងតំបន់ព្រៃមួយ និងវាលស្រែមួយនៃខេត្តរបស់អ្នក។ សរសេរកថាខណ្ឌមួយពន្យល់ភាពខុសគ្នា ដោយយោងលើ DSM ធៀបនឹង DTM។
ជំពូកទី៣ បានបង្ហាញពីទឹក៖ ទឹកច្រើនពេក ទឹកតិចពេក និងផ្លូវដែលទឹកហូរ។ ជំពូកបន្ទាប់ផ្ដោតលើដី និងមនុស្ស៖ ព្រៃឈើ កសិកម្ម និងទីក្រុង ដែលប្ដូរលឿនបំផុតនៅកម្ពុជាក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំចុងក្រោយ។
តើកម្ពុជាបាត់បង់ព្រៃឈើប៉ុន្មាន នៅទីណា និងពេលណា ហើយតំបន់ការពារបានជួយការពារវាឬទេ?
អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី៩
https://khgeo.github.io/applied-gis-rs/lessons/lesson-09/