សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា (Cartography)
ការចាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យសម្រាប់ផែនទី
មេរៀនទី៧ នៃ ១៥ · ៣ ម៉ោង
យាំ សារដ្ឋ · YAM Sarath
ផែនការមេរៀន ៣ ម៉ោង
- ស្ថានភាពបើកមេរៀន៖ ផែនទីពីរ សារពីរ១៥ នាទី
- ហេតុអ្វីត្រូវចាត់ថ្នាក់១៥ នាទី
- វិធីចាត់ថ្នាក់ និងពិសោធន៍៤៥ នាទី
- មើលការចែកចាយ២៥ នាទី
- ចំនួនថ្នាក់ និងព្រំថ្នាក់២៥ នាទី
- សីលធម៌ និងឧទាហរណ៍ដង់ស៊ីតេ៤៥ នាទី
- សង្ខេប និងណែនាំលំហាត់១០ នាទី
គោលបំណងសិក្សា
បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
- ពន្យល់វិធីចាត់ថ្នាក់៖ ចន្លោះស្មើ ចំនួនស្មើ ចន្លោះធម្មជាតិ គម្លាតគំរូ និងព្រំកំណត់ដោយដៃ។
- អានក្រាបចែកចាយទិន្នន័យ ហើយកំណត់ថាវិធីណាសមស្រប។
- ជ្រើសចំនួនថ្នាក់ និងសរសេរព្រំថ្នាក់ឱ្យអ្នកអានយល់។
- ពន្យល់ថាការចាត់ថ្នាក់អាចប្ដូរសារនៃផែនទីយ៉ាងដូចម្ដេច។
- ជៀសវាងកំហុសទូទៅ៖ ថ្នាក់ត្រួតគ្នា ថ្នាក់ទទេ និងការលាក់តម្លៃខ្លាំង។
ចំណេះដឹងមុនត្រូវមាន
- ខ្លឹមសារមេរៀនទី៦៖ អថេរមើលឃើញ និងកម្រិតរង្វាស់។
- ស្ថិតិមូលដ្ឋាន៖ មធ្យម មធ្យមភាគ គម្លាតគំរូ។
ស្ថានភាពបើកមេរៀន
អ្នកសារព័ត៌មានពីរប្រើទិន្នន័យដដែល៖ ដង់ស៊ីតេប្រជាជនតាមខេត្តឆ្នាំ ២០១៧។
ស្ថានភាពបើកមេរៀន
គ្មានផែនទីណាមួយភូតទេ។ ប៉ុន្តែពួកវាប្រាប់រឿងខុសគ្នា។
សំណួរដែលមេរៀននេះឆ្លើយ
- ផែនទីទីមួយប្រើ ចន្លោះស្មើ។ ខេត្ត ២៤ ក្នុងចំណោម ២៥ ធ្លាក់ក្នុងថ្នាក់ទាបបំផុត ហើយផែនទីមើលទៅ «ស្ងាត់» ដោយមានតែភ្នំពេញលេចធ្លោ។
- ផែនទីទីពីរប្រើ ចំនួនស្មើ។ ខេត្តចែកជាប្រាំថ្នាក់ស្មើៗគ្នា ហើយផែនទីមើលទៅ «មានវិសមភាព» ច្បាស់រវាងតំបន់។
- វិធីចាត់ថ្នាក់នីមួយៗធ្វើការយ៉ាងដូចម្ដេច?
- តើវិធីណាសមនឹងទិន្នន័យបែបណា?
- តើត្រូវប្រាប់អ្នកអានយ៉ាងណា ដើម្បីកុំឱ្យបំភាន់?
គិត · ចែករំលែក
ផែនទីទីមួយប្រើ ចន្លោះស្មើ។ ខេត្ត ២៤ ក្នុងចំណោម ២៥ ធ្លាក់ក្នុងថ្នាក់ទាបបំផុត ហើយផែនទីមើលទៅ «ស្ងាត់» ដោយមានតែភ្នំពេញលេចធ្លោ។
គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។
ហេតុអ្វីត្រូវចាត់ថ្នាក់
ភ្នែកមនុស្សបែងចែកកម្រិតពណ្ណរាយបានត្រឹមប្រហែល ៥ ដល់ ៧ កម្រិត។
ការចាត់ថ្នាក់៖
ហេតុអ្វីត្រូវចាត់ថ្នាក់
- ធ្វើឱ្យផែនទីអានបាន និងចាំបាន
- បង្ហាញលំនាំ ជំនួសឱ្យលេខរាប់សិប
- អនុញ្ញាតឱ្យសញ្ញាសម្គាល់ផែនទីខ្លី
ហេតុអ្វីត្រូវចាត់ថ្នាក់
តម្លៃដែលត្រូវបង់៖ ព័ត៌មានបាត់។
ខេត្តពីរដែលមានតម្លៃ ៩៩ និង ១០១ អាចធ្លាក់ក្នុងថ្នាក់ពីរផ្សេងគ្នា ហើយមើលទៅខុសគ្នាខ្លាំង។ ផែនទីដែលមិនចាត់ថ្នាក់ (unclassed choropleth) រក្សាព័ត៌មានទាំងអស់ ប៉ុន្តែពិបាកអានពីសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី។
វិធីចាត់ថ្នាក់
| វិធី | របៀបគណនា | សមស្របពេល | ប្រុងប្រយ័ត្ន |
|---|
| ចន្លោះស្មើ (Equal interval) | ចែកចន្លោះពីអប្បបរមាដល់អតិបរមាជាផ្នែកស្មើ | ទិន្នន័យចែកចាយស្មើ · ភាគរយ ០–១០០ | តម្លៃខ្លាំងមួយ ធ្វើឱ្យថ្នាក់ភាគច្រើនទទេ |
| ចំនួនស្មើ (Quantile) | ចំនួនវត្ថុស្មើគ្នាក្នុងមួយថ្នាក់ | ចង់បង្ហាញលំដាប់ និងប្រៀបធៀបចំណាត់ថ្នាក់ | អាចបំបែកតម្លៃស្រដៀងគ្នា ឬបញ្ចូលតម្លៃខុសគ្នាឆ្ងាយ |
| ចន្លោះធម្មជាតិ (Natural breaks · Jenks) | រកព្រំដែលកាត់បន្ថយវ៉ារ្យង់ក្នុងថ្នាក់ | ទិន្នន័យលម្អៀង ឬមានក្រុមធម្មជាតិ | ព្រំមិនមូល · ប្រៀបធៀបផែនទីពីរពិបាក |
| គម្លាតគំរូ (Standard deviation) | ថ្នាក់តាមចម្ងាយពីមធ្យម | ទិន្នន័យចែកចាយធម្មតា · បង្ហាញលើស/ក្រោមមធ្យម | មិនសមនឹងទិន្នន័យលម្អៀង |
| ព្រំកំណត់ដោយដៃ (Manual) | អ្នកជ្រើសខ្លួនឯង | មានស្តង់ដារ ឬគោលនយោបាយ (ឧ. ៥ គម) | ត្រូវពន្យល់ហេតុផល |
ពិសោធន៍៖ ប្ដូរវិធីចាត់ថ្នាក់
ប្ដូរវិធី និងចំនួនថ្នាក់ ហើយសង្កេតទាំងផែនទី ទាំងក្រាបចែកចាយ។ រាប់ខេត្តក្នុងថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត។ វិធីណាដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាមើលទៅ «ស្មើគ្នា» ជាងគេ?
សំណួររហ័ស
ហេតុអ្វីផែនទីត្រូវចាត់ថ្នាក់ ជំនួសឱ្យបង្ហាញតម្លៃទាំងអស់?
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ព្រំថ្នាក់បួនរបៀប លើទិន្នន័យដូចគ្នា
សង្កេត
- ចំណុចនីមួយៗជាខេត្តមួយ · បន្ទាត់ទឹកក្រូចជាព្រំថ្នាក់។
- ចន្លោះស្មើ ដាក់ខេត្តស្ទើរទាំងអស់ក្នុងថ្នាក់ទីមួយ ព្រោះភ្នំពេញខ្ពស់ខ្លាំង។
- Quantile ដាក់ខេត្តស្មើគ្នាក្នុងថ្នាក់នីមួយៗ ទោះតម្លៃជិតគ្នាក៏បំបែក។
មើលទិន្នន័យមុនចាត់ថ្នាក់
មុនជ្រើសវិធី ត្រូវមើល ការចែកចាយ (Distribution) ជាមុនសិន៖
រូបទី៧.២៖ ការចែកចាយដង់ស៊ីតេប្រជាជនតាមខេត្ត និងព្រំថ្នាក់ពីវិធីបី។ ទិន្នន័យលម្អៀងខ្លាំង ដោយសារភ្នំពេញនៅឆ្ងាយពីខេត្តដទៃ។
មើលទិន្នន័យមុនចាត់ថ្នាក់
- ចែកចាយស្មើ → ចន្លោះស្មើ ធ្វើការល្អ។
- លម្អៀង (Skewed) ដូចដង់ស៊ីតេប្រជាជនកម្ពុជា → ចន្លោះធម្មជាតិ ឬចំនួនស្មើ ឬចន្លោះលោការីត។
- មានក្រុមច្បាស់ → ចន្លោះធម្មជាតិ។
- មានតម្លៃខ្លាំង (Outlier) ដូចភ្នំពេញ → ពិចារណាដាក់ថ្នាក់ដាច់ដោយឡែកសម្រាប់វា ហើយប្រាប់អ្នកអានក្នុងចំណងជើង ឬកំណត់សម្គាល់។
វិធីចាត់ថ្នាក់ផ្លាស់ប្ដូរសារ
សង្កេត
- ទិន្នន័យដូចគ្នា ប៉ុន្តែផែនទីនីមួយៗ «និយាយ» ខុសគ្នា។
- ចន្លោះស្មើ៖ មានតែភ្នំពេញលេចធ្លោ។ Quantile៖ ប្រទេសមើលទៅចែកស្មើ។
- ជ្រើសវិធីតាមរូបរាងការចែកចាយ និងសំណួរ ហើយប្រាប់ពីវិធីក្នុងសញ្ញាសម្គាល់។
មើលទិន្នន័យមុនចាត់ថ្នាក់
ក្នុង QGIS ក្រាបចែកចាយមាននៅ Layer Properties → Histogram និងក្នុងផ្ទាំង Graduated (ប៊ូតុង Histogram)។
ឧបករណ៍៖ សាកល្បងវិធីចាត់ថ្នាក់
ប្ដូរវិធី និងចំនួនថ្នាក់ ហើយមើលថាខេត្តប៉ុន្មានធ្លាក់ក្នុងថ្នាក់នីមួយៗ។
ចំនួនថ្នាក់ និងការសរសេរព្រំថ្នាក់
ចំនួនថ្នាក់៖ ៣ ដល់ ៧ ជាធម្មតា។
តិចពេក បាត់លម្អិត។ ច្រើនពេក ភ្នែកបែងចែកពណ៌មិនបាន ជាពិសេសលើផែនទីតូច ឬលើអេក្រង់ទូរស័ព្ទ។
ការសរសេរព្រំថ្នាក់ ត្រូវច្បាស់ និងមិនត្រួតគ្នា៖
រូបរាងនៃការចែកចាយ
សង្កេត
- ខេត្តភាគច្រើនមានដង់ស៊ីតេ < ២៥០ ខណៈភ្នំពេញលើស ២ ០០០។
- តម្លៃខុសប្រក្រតី (outlier) បំផ្លាញ «ចន្លោះស្មើ»។
- ពិចារណាដាក់ outlier ជាថ្នាក់ដាច់ដោយឡែក ឬប្រើ Natural breaks។
ចំនួនថ្នាក់ និងការសរសេរព្រំថ្នាក់
| មិនល្អ | ល្អ |
|---|
| ០–១០០ · ១០០–២០០ (១០០ នៅថ្នាក់ណា?) | ០–៩៩ · ១០០–១៩៩ |
| ៦,០–៨២,៣៤៥ (ខ្ទង់ច្រើនពេក) | ៦–៨២ |
| «ទាប មធ្យម ខ្ពស់» តែម្នាក់ឯង | «ទាប (០–៤៩ នាក់/គម²)» |
ចំនួនថ្នាក់ និងការសរសេរព្រំថ្នាក់
បញ្ចូលឯកតាក្នុងចំណងជើងសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី ហើយប្រើលេខមូល ពេលវិធីអនុញ្ញាត។
បើផែនទីពីរត្រូវប្រៀបធៀបគ្នា (ឧ. ឆ្នាំ ២០០៨ និង ២០១៩) ត្រូវប្រើ ព្រំថ្នាក់ដូចគ្នា ទាំងពីរ បើមិនដូច្នោះទេ ការប្រៀបធៀបគ្មានន័យ។
សំណួររហ័ស
ពន្យល់ភាពខុសគ្នារវាងចន្លោះស្មើ និងចំនួនស្មើ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ថ្នាក់ប៉ុន្មានគឺល្អ?
សង្កេត
- អ្នកអានបែងចែកពណ៌ក្នុងឈុតតែមួយបានប្រហែល ៥–៧។
- ថ្នាក់តិច៖ សារច្បាស់ ប៉ុន្តែលាក់ភាពខុសគ្នា។
- ចំនួនខេត្ត ២៥ មិនគួរលើស ៥ ថ្នាក់ទេ។
សីលធម៌នៃការចាត់ថ្នាក់
ការចាត់ថ្នាក់អាចប្រើដើម្បីបំភាន់ ដោយមិនកុហកលេខសោះ៖
សីលធម៌នៃការចាត់ថ្នាក់
សង្កេត
- ផែនទីទាំងពីរពិតតាមលេខ ប៉ុន្តែបង្កើតចំណាប់អារម្មណ៍ផ្ទុយគ្នា។
- ត្រូវជ្រើសព្រំថ្នាក់ដោយហេតុផល ហើយសរសេរវាក្នុងសញ្ញាសម្គាល់។
- បើមិនប្រាកដ សាកល្បងវិធីច្រើន ហើយប្រៀបធៀបមុនបោះពុម្ព។
សីលធម៌នៃការចាត់ថ្នាក់
- ជ្រើសព្រំដើម្បីបង្កើតរឿង៖ ផ្លាស់ព្រំបន្តិច ដើម្បីឱ្យតំបន់មួយចូលថ្នាក់ «ខ្ពស់»។
- លាក់តម្លៃខ្លាំង ក្នុងថ្នាក់ធំមួយ។
- ប្ដូរព្រំរវាងផែនទីពីរ ដែលគេរំពឹងថាប្រៀបធៀបបាន។
- ប្រើចំនួនដុល ជំនួសអត្រា (មេរៀនទី៩)។
សីលធម៌នៃការចាត់ថ្នាក់
ការអនុវត្តស្មោះត្រង់៖ បង្ហាញវិធីចាត់ថ្នាក់ និងចំនួនថ្នាក់ក្នុងកំណត់សម្គាល់ · បង្ហាញក្រាបចែកចាយបើអាច · រក្សាព្រំដូចគ្នាពេលប្រៀបធៀប · ពិចារណាបង្ហាញផែនទីពីរវិធី ពេលលទ្ធផលប្រែប្រួលខ្លាំង។
មេរៀនទី៧
ឧទាហរណ៍ដែលបានដោះស្រាយ
ឧទាហរណ៍៖ ស្ថានភាព
ទិន្នន័យ៖ Density ក្នុង Kh_Province_Boundary (ប្រជាជន ២០១៧ ÷ ផ្ទៃ)។ អប្បបរមា ៦ (មណ្ឌលគិរី) · អតិបរមា ២ ០៤៩ (ភ្នំពេញ) · មធ្យម ១៩៩ · មធ្យមភាគ ១០៤ នាក់/គម²។
ជំហានទី១៖ មើលការចែកចាយ
១
ខេត្ត ២០ មានតម្លៃក្រោម ២០០ ហើយភ្នំពេញនៅឆ្ងាយពីគេ។
ការចែកចាយលម្អៀងខាងស្ដាំខ្លាំង។
ជំហានទី២៖ សាកល្បងចន្លោះស្មើ
២
ព្រំថ្នាក់៖ ៦ · ៤១៥ · ៨២៣ · ១ ២៣២ · ១ ៦៤០ · ២ ០៤៩។
ខេត្ត ២៤ ធ្លាក់ក្នុងថ្នាក់ទាបបំផុត ហើយបីថ្នាក់កណ្ដាល ទទេ។ ផែនទីបង្ហាញតែថា «ភ្នំពេញខុសពីគេ» ដែលយើងដឹងស្រាប់។
ជំហានទី៣៖ សាកល្បងចំនួនស្មើ
៣
ព្រំថ្នាក់ប្រហែល៖ ៦ · ៣១ · ៧៥ · ១២៥ · ២៤៦ · ២ ០៤៩ ដោយមានខេត្ត ៥ ក្នុងមួយថ្នាក់។
លំនាំតំបន់លេចឡើង៖ ខេត្តជុំវិញទន្លេសាប និងតំបន់មេគង្គក្រោមមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងខេត្តភ្នំភាគឦសាន។ ប៉ុន្តែភ្នំពេញ (២ ០៤៩) និងខេត្តតម្លៃ ២៥០ នៅក្នុងថ្នាក់តែមួយ។
ជំហានទី៤៖ សាកល្បងចន្លោះធម្មជាតិ
៤
ព្រំថ្នាក់ប្រហែល៖ ៦ · ២៦ · ៩២ · ១៩៤ · ១ ២១៧ · ២ ០៤៩ ដោយភ្នំពេញនៅក្នុងថ្នាក់របស់ខ្លួនឯង។
ព្រំធ្លាក់ត្រូវនឹងគម្លាតធម្មជាតិក្នុងទិន្នន័យ។
ជំហានទី៥៖ សម្រេចចិត្ត
៥
សម្រាប់ផែនទីទូទៅ ចន្លោះធម្មជាតិ ៥ ថ្នាក់ ស្មោះត្រង់បំផុត ព្រោះវាបង្ហាញទាំងលំនាំតំបន់ ទាំងភាពពិសេសនៃភ្នំពេញ។
សម្រាប់ការប្រៀបធៀបជាមួយឆ្នាំផ្សេង ប្រើ ព្រំកំណត់ដោយដៃ (៥០ · ១០០ · ២០០ · ៥០០) ដែលជាលេខមូល និងថេររវាងផែនទី។
អ្វីដែលយើងមិនអាចសន្និដ្ឋាន
ប្រុងប្រយ័ត្ន
ការចាត់ថ្នាក់ល្អមិនកែបញ្ហាទិន្នន័យទេ។ ដង់ស៊ីតេខេត្តជាតម្លៃមធ្យមលើផ្ទៃធំ ដែលលាក់ភាពខុសគ្នាខ្លាំងក្នុងខេត្ត។ ការវិភាគកម្រិតឃុំ នឹងផ្ដល់រូបភាពខុសពីនេះ។
មេរៀនទី៧
សិក្ខាសាលារូបភាព៖ ព្រំថ្នាក់បង្កើតរឿងខុសគ្នា
រៀនដោយសាកល្បង · 35–45 នាទី
ចំណាំ
ផ្នែកនេះប្រើជំនួសពេលពិភាក្សា និងសកម្មភាពក្នុងម៉ោង 180 នាទី មិនមែនបន្ថែមលើម៉ោងទាំងអស់ទេ។ លេខដែលសរសេរថា «សន្មត» និងរូបប្រៀបធៀបថ្មីជាគំរូបង្រៀន មិនមែនស្ថិតិផ្លូវការ ឬផែនទីសម្រាប់នាវាចរណ៍ទេ។
បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយ
ដង់ស៊ីតេខេត្តភាគច្រើនទាប ប៉ុន្តែមានតម្លៃខ្ពស់ខ្លាំងមួយ។
ពេលអ្នកប្ដូរវិធីចាត់ថ្នាក់ ពណ៌ផែនទីអាចផ្លាស់ប្ដូរទោះបីគ្មានតម្លៃណាត្រូវបានកែ។
សំណួររហ័ស
ពេលណាដែលចន្លោះធម្មជាតិសមស្របជាងគេ?
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ពន្យល់ឱ្យឃើញមូលហេតុ
Equal interval បែងចែកជួរលេខជាចន្លោះស្មើ។
- Quantile ផ្ដោតលើចំនួនវត្ថុក្នុងថ្នាក់ ហើយអាចដាក់តម្លៃជិតគ្នាក្នុងថ្នាក់ផ្សេង។
- Jenks ស្វែងរកការបែងចែកដែលកាត់បន្ថយផលបូកគម្លាតការ៉េក្នុងថ្នាក់។
- គ្មានវិធីណាឈ្នះសម្រាប់គ្រប់សំណួរ៖ ត្រូវមើល histogram និងអត្ថន័យទិន្នន័យ។
បើប្រៀបធៀបឆ្នាំ ត្រូវរក្សាព្រំថ្នាក់ដដែលដើម្បីឱ្យពណ៌មានន័យដូចគ្នា។ ការគណនា Jenks ថ្មីរាល់ឆ្នាំអាចប្ដូរពណ៌ដោយសារព្រំថ្នាក់ប្ដូរ។ តម្លៃស្មើគ្នាគួរទទួលថ្នាក់ដូចគ្នា ដូច្នេះ Quantile មិនតែងមានចំនួនវត្ថុស្មើគ្នាពិតៗទេ។
មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់
មុន · ខ្សោយ
បញ្ហា / Before — ពណ៌ដូចគ្នាមានព្រំលេខខុសគ្នារវាងឆ្នាំ តែអ្នកអានមិនត្រូវបានប្រាប់។
ក្រោយ · ល្អ
កែលម្អ / After — រក្សា Legend និងព្រំថ្នាក់ថេរ ដើម្បីប្រៀបធៀបការប្រែប្រួល។
ពិភាក្សា ២ នាទី
តើភាពខុសគ្នាពីរចំណុចណា ដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយរបស់អ្នកអានផែនទី?
សរសេរចម្លើយមុន រួចប្រៀបធៀបជាមួយដៃគូ។
មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់
រូបថ្មីទាំងនេះជាគំនូរបង្ហាញគោលគំនិត។
ស្លាកបច្ចេកទេសខ្លីជាភាសាអង់គ្លេសមានការពន្យល់ជាភាសាខ្មែរខាងក្រោមរូបនីមួយៗ។ មុនអានចម្លើយ សរសេរភាពខុសគ្នាដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយពីរចំណុច។
គណនា និងសម្រេចចិត្តមួយជំហានម្ដង
ទិន្នន័យសាកល្បង 10, 12, 13, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 100។
- Equal interval 3 ថ្នាក់មានទទឹង (100−10)/3=30៖ [10,40), [40,70), [70,100]។
- ចំនួនវត្ថុ = 9, 0, 1។
- ថ្នាក់កណ្ដាលទទេជាសញ្ញាថាត្រូវពិចារណាវិធីផ្សេង ឬពន្យល់ការចែកចាយ មិនមែនលាក់តម្លៃ 100 ចេញទេ។
ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ
- កំណត់ 3 ថ្នាក់ ហើយប្ដូរ Equal interval / Quantile / Jenks។
- កត់ចំនួនខេត្តក្នុងថ្នាក់ខ្ពស់ និងព្រំលេខនៃថ្នាក់នោះ។
- ប្ដូរទៅ 7 ថ្នាក់ ហើយវាយតម្លៃថា Legend នៅអានងាយឬអត់។
ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ
| សាកល្បង | ការព្យាករណ៍មុនចុច | អ្វីដែលឃើញ | មូលហេតុ |
|---|
| លក្ខខណ្ឌដើម | សរសេរការរំពឹង | កត់តម្លៃ/លំនាំ | ភ្ជាប់ទៅគោលគំនិត |
| ប្ដូរអថេរមួយ | ព្យាករណ៍ម្ដងទៀត | ប្រៀបធៀបនឹងដើម | ពន្យល់ដោយភស្តុតាង |
សំណួររហ័ស
ហេតុអ្វីគម្លាតគំរូមិនសមនឹងទិន្នន័យដង់ស៊ីតេប្រជាជនកម្ពុជា?
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS
បញ្ហាប្រឈម៖ ជ្រើសវិធីពីរដែលធ្វើឱ្យលំនាំខុសគ្នាច្បាស់។
បង្ហាញ histogram និងតារាងព្រំថ្នាក់ជាមួយផែនទី ហើយការពារជម្រើសរបស់អ្នកដោយភ្ជាប់ទៅសំណួរ។
QGIS៖ Layer Properties → Symbology → Graduated។ ប្រើវាលដង់ស៊ីតេដដែល និងពណ៌ដដែល សម្រាប់ Equal Interval, Equal Count និង Natural Breaks។ រក្សាទុក Style បី ហើយកត់ព្រំថ្នាក់មុនប្ដូរ។
បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS
លទ្ធផលត្រូវប្រគល់៖ រូបភាពមុន/ក្រោយមួយគូ តារាងតម្លៃ ឬការកំណត់ដែលបានប្ដូរ និងការពន្យល់ 3–5 ប្រយោគ។
ពិនិត្យថាអ្នកអានម្នាក់ទៀតអាចធ្វើការគណនាឡើងវិញបាន។ បន្តទៅ លំហាត់ QGIS 7 សម្រាប់ការអនុវត្តពេញលេញ។
សាកល្បងចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯង
សំណួរចាកចេញ៖ ជម្រើសណាមួយរបស់អ្នកអាចធ្វើឱ្យអ្នកអានយល់ខុស?
ពន្យល់ការកែ និងដែនកំណត់ដែលនៅសល់។
សកម្មភាពអនុវត្ត
ធ្វើ លំហាត់ទី៧ ក្នុង QGIS នៅសៀវភៅអនុវត្ត។
លំហាត់ប្រើទិន្នន័យកម្ពុជាពិត ហើយមានប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។
មេរៀនទី៧
ការយល់ច្រឡំដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន
ការយល់ច្រឡំទី១
✗ «ចន្លោះស្មើជាវិធីអព្យាក្រឹតបំផុត»
↓
✓ វិធីនីមួយៗជាការសម្រេចចិត្ត។ ចន្លោះស្មើលើទិន្នន័យលម្អៀង លាក់ព័ត៌មានច្រើនជាងវិធីដទៃ។
ការយល់ច្រឡំទី២
✗ «ចន្លោះធម្មជាតិជាវិធី «ត្រឹមត្រូវ» ជានិច្ច»
↓
✓ វាល្អសម្រាប់ផែនទីតែមួយ ប៉ុន្តែព្រំប្ដូរតាមទិន្នន័យ ដូច្នេះមិនល្អសម្រាប់ប្រៀបធៀបរវាងផែនទី។
ការយល់ច្រឡំទី៣
✗ «ថ្នាក់ច្រើន ផ្ដល់ព័ត៌មានច្រើនជាង»
↓
✓ លើសពី ៧ ថ្នាក់ ភ្នែកបែងចែកពណ៌មិនបាន ហើយសញ្ញាសម្គាល់ផែនទីវែងពេក។
ការយល់ច្រឡំទី៤
✗ «ព្រំថ្នាក់ត្រូវសរសេរតាមលេខពិតគ្រប់ខ្ទង់»
↓
✓ ខ្ទង់ច្រើនពេកបង្កើតការជឿជាក់ក្លែងក្លាយ។ ប្រើលេខមូល ហើយរក្សាភាពច្បាស់សមរម្យ។
ការយល់ច្រឡំទី៥
✗ «ផែនទីពីរដែលមានព្រំខុសគ្នា អាចប្រៀបធៀបបាន»
↓
✓ ការប្រៀបធៀបត្រូវការព្រំដូចគ្នា និងឈុតពណ៌ដូចគ្នា។
សេចក្ដីសង្ខេប
ការចាត់ថ្នាក់បម្លែងតម្លៃបន្តទៅជាថ្នាក់មួយចំនួន ដើម្បីឱ្យផែនទីអានបាន។ វិធីសំខាន់ៗគឺចន្លោះស្មើ ចំនួនស្មើ ចន្លោះធម្មជាតិ គម្លាតគំរូ និងព្រំកំណត់ដោយដៃ។
ការជ្រើសវិធីត្រូវផ្អែកលើការចែកចាយទិន្នន័យ។ ចំនួនថ្នាក់ ៣ ដល់ ៧ ព្រំថ្នាក់មិនត្រួតគ្នា និងមានឯកតា។ ការប្ដូរព្រំថ្នាក់អាចប្ដូរសារនៃផែនទី ដូច្នេះត្រូវប្រាប់វិធីចាត់ថ្នាក់ និងរក្សាព្រំថេរពេលប្រៀបធៀប។
គំនិតស្នូលនៃមេរៀន
ការចាត់ថ្នាក់មិនមែនជាជំហានបច្ចេកទេសទេ ប៉ុន្តែជាការសម្រេចចិត្តផែនទីវិទ្យា។ មុនចុច Classify ត្រូវមើលក្រាបចែកចាយជាមុនសិន។
ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|
| ការចាត់ថ្នាក់ | Classification | បែងចែកតម្លៃជាថ្នាក់ |
| ចន្លោះស្មើ | Equal interval | ចន្លោះតម្លៃស្មើគ្នា |
| ចំនួនស្មើ | Quantile | ចំនួនវត្ថុស្មើគ្នា |
| ចន្លោះធម្មជាតិ | Natural breaks (Jenks) | ព្រំត្រង់គម្លាតធម្មជាតិ |
| គម្លាតគំរូ | Standard deviation | ចម្ងាយពីមធ្យម |
| ព្រំថ្នាក់ | Class break | តម្លៃព្រំរវាងថ្នាក់ |
| ការចែកចាយ | Distribution | រូបរាងនៃទិន្នន័យ |
| តម្លៃខ្លាំង | Outlier | តម្លៃឆ្ងាយពីគេ |
ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស (ត)
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|
| ផែនទីមិនចាត់ថ្នាក់ | Unclassed choropleth | ពណ៌បន្តតាមតម្លៃ |
សំណួររំលឹក
- រាយក្បួនបីសម្រាប់សរសេរព្រំថ្នាក់ក្នុងសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី។
- ទិន្នន័យអត្រាអក្ខរកម្មឃុំ ៨០% នៃឃុំស្ថិតចន្លោះ ៦០ ដល់ ៩០%។ ជ្រើសវិធីចាត់ថ្នាក់ និងចំនួនថ្នាក់ ព្រមទាំងហេតុផល។
- អ្នកត្រូវធ្វើផែនទីពីរ (២០០៨ និង ២០១៩) ដើម្បីប្រៀបធៀប។ តើត្រូវប្រើវិធីចាត់ថ្នាក់ណា ហើយហេតុអ្វី?
សំណួររំលឹក
- សរសេរសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី ៥ ថ្នាក់សម្រាប់ដង់ស៊ីតេ ដោយប្រើលេខមូល និងឯកតា។
- នាយកម្នាក់សុំឱ្យអ្នកប្ដូរព្រំថ្នាក់ ដើម្បីឱ្យស្រុករបស់គាត់ចូលថ្នាក់ «អភិវឌ្ឍខ្ពស់»។ តើអ្នកឆ្លើយយ៉ាងណា?
- ផែនទីមួយប្រើ ១០ ថ្នាក់លើទំហំ A5។ ផ្ដល់មតិ។
កិច្ចការខ្លី
យកទិន្នន័យតារាងមួយអំពីខេត្ត ឬស្រុករបស់អ្នក (ប្រជាជន សាលារៀន ឬផ្ទៃស្រែ)។ គណនាអប្បបរមា អតិបរមា មធ្យម និងមធ្យមភាគ គូសក្រាបចែកចាយដោយដៃ ឬក្នុង Excel រួចស្នើវិធីចាត់ថ្នាក់ និងចំនួនថ្នាក់ ព្រមទាំងព្រំថ្នាក់ជាក់ស្ដែង ជាមួយហេតុផល។
មេរៀនបន្ទាប់
យើងមានថ្នាក់ហើយ។ ឥឡូវត្រូវផ្ដល់ពណ៌ឱ្យវា។ ចូរបញ្ចប់ដោយបង្ហាញផែនទីដដែលពីរ ដែលមួយប្រើឈុតពណ៌ឥន្ធនូ មួយប្រើឈុតពណ៌តគ្នា ហើយសួរ៖
«មួយណាដែលអ្នកអានដឹងភ្លាមថាតំបន់ណាច្រើនជាង?»
អរគុណ
អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី៧
https://khgeo.github.io/cartography/lessons/lesson-07.html