សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា (Cartography)
ពណ៌ក្នុងផែនទីវិទ្យា
មេរៀនទី៨ នៃ ១៥ · ៣ ម៉ោង
យាំ សារដ្ឋ · YAM Sarath
ផែនការមេរៀន ៣ ម៉ោង
- ស្ថានភាពបើកមេរៀន៖ ផែនទីដែលអានមិនបាន១៥ នាទី
- បីវិមាត្រនៃពណ៌២៥ នាទី
- ឈុតពណ៌ និងពិសោធន៍៤៥ នាទី
- ភ្នែកខ្វះពណ៌៣០ នាទី
- អត្ថន័យវប្បធម៌ និងការបោះពុម្ព២៥ នាទី
- ឧទាហរណ៍៖ ជួសជុលផែនទីជំនន់៣០ នាទី
- សង្ខេប និងណែនាំលំហាត់១០ នាទី
គោលបំណងសិក្សា
បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
- ពន្យល់បីវិមាត្រនៃពណ៌៖ ពណ៌ តម្លៃពន្លឺ និងភាពឆ្អែត។
- ជ្រើសឈុតពណ៌តគ្នា ពីរទិស ឬប្រភេទ តាមទិន្នន័យ។
- ពិនិត្យផែនទីសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌ និងសម្រាប់ការបោះពុម្ពសខ្មៅ។
- ពន្យល់ហេតុអ្វីឈុតឥន្ធនូបង្កើតបញ្ហាសម្រាប់ទិន្នន័យបរិមាណ។
- ប្រើ ColorBrewer និងឧបករណ៍ពិនិត្យពណ៌។
ចំណេះដឹងមុនត្រូវមាន
- ខ្លឹមសារមេរៀនទី៦៖ អថេរមើលឃើញ។
- ខ្លឹមសារមេរៀនទី៧៖ ថ្នាក់ និងព្រំថ្នាក់។
ស្ថានភាពបើកមេរៀន
ក្រុមការងារមួយធ្វើផែនទីហានិភ័យទឹកជំនន់ ដោយប្រើពណ៌ បៃតង → លឿង → ក្រហម ដែលមើលទៅច្បាស់ណាស់លើអេក្រង់។
ស្ថានភាពបើកមេរៀន
ពេលបង្ហាញក្នុងសិក្ខាសាលា អ្នកចូលរួមម្នាក់និយាយថា គាត់មិនអាចបែងចែកតំបន់បៃតង និងក្រហមបានទេ។ គាត់មានភ្នែកខ្វះពណ៌បៃតង–ក្រហម ដែលប៉ះពាល់ប្រុសប្រហែល ៥% (ប្រហែលម្នាក់ក្នុងចំណោម ២០)។ ពេលបោះពុម្ពសខ្មៅ ផែនទីក៏មិនអានបានដែរ ព្រោះបៃតង និងក្រហមមានតម្លៃពន្លឺស្ទើរស្មើគ្នា។
សំណួរដែលមេរៀននេះឆ្លើយ
- តើត្រូវជ្រើសឈុតពណ៌យ៉ាងណាសម្រាប់ទិន្នន័យបរិមាណ?
- តើពិនិត្យផែនទីសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌ដោយរបៀបណា?
- តើពណ៌ត្រូវប្ដូរយ៉ាងណារវាងអេក្រង់ និងការបោះពុម្ព?
គិត · ចែករំលែក
តើត្រូវជ្រើសឈុតពណ៌យ៉ាងណាសម្រាប់ទិន្នន័យបរិមាណ?
គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។
បីវិមាត្រនៃពណ៌
ពណ៌មានបីវិមាត្រដែលភ្នែកអានខុសគ្នា៖
រូបទី៨.១៖ បីវិមាត្រនៃពណ៌។ ការប្ដូរពណ៌បង្កើតភាពខុសគ្នាដោយគ្មានលំដាប់ ឯការប្ដូរតម្លៃពន្លឺ ឬភាពឆ្អែតបង្កើតលំដាប់ដែលភ្នែកអានបាន។
Hue · Value · Saturation
សង្កេត
- Hue (ពណ៌) សម្រាប់ប្រភេទ៖ ទឹក ព្រៃ ទីក្រុង។
- Value (ពន្លឺ) សម្រាប់លំដាប់៖ ស្រាល = តិច · ដិត = ច្រើន។
- Saturation ខ្ពស់ទាក់ទាញភ្នែក៖ ប្រើសម្រាប់ចំណុចសំខាន់ប៉ុណ្ណោះ។
បីវិមាត្រនៃពណ៌
| វិមាត្រ | អត្ថន័យ | បង្ហាញអ្វី |
|---|
| ពណ៌ (Hue) | ក្រហម ខៀវ បៃតង | ភាពខុសគ្នា (ប្រភេទ) |
| តម្លៃពន្លឺ (Value) | ស្រាល ↔ ដិត | លំដាប់ និងបរិមាណ |
| ភាពឆ្អែត (Saturation) | ស្លេក ↔ ឆ្អែត | លំដាប់ខ្សោយ · ការទាញចំណាប់អារម្មណ៍ |
បីវិមាត្រនៃពណ៌
ក្បួនស្នូល៖ ប្រើតម្លៃពន្លឺសម្រាប់ «ច្រើន ឬតិច» និងប្រើពណ៌សម្រាប់ «ខុសគ្នា»។
នេះជាមូលហេតុដែលផែនទី choropleth ល្អ ប្រើពណ៌តែមួយ ស្រាល → ដិត។
នៅក្នុងកម្មវិធី ពណ៌តំណាងដោយ RGB (អេក្រង់ ០–២៥៥) ឬ HSV/HSL (ងាយកែតម្លៃពន្លឺ) ឯការបោះពុម្ពប្រើ CMYK។
ឈុតពណ៌បីប្រភេទ
ColorBrewer (colorbrewer2.org) របស់ Cynthia Brewer បែងចែកឈុតពណ៌ជាបីប្រភេទ៖
រូបទី៨.២៖ ឈុតពណ៌បួនប្រភេទ និងករណីប្រើប្រាស់។ ឈុតឥន្ធនូមើលទៅស្អាត ប៉ុន្តែបង្កើតព្រំក្លែងក្លាយ និងបាត់លំដាប់សម្រាប់អ្នកអានជាច្រើន។
ឈុតពណ៌ដែលបានសាកល្បង
សង្កេត
- ColorBrewer (Cynthia Brewer) ផ្ដល់ឈុតពណ៌សម្រាប់ផែនទី ដែលបានសាកល្បងលើអ្នកអាន។
- QGIS មានឈុតទាំងនេះរួចហើយ ក្នុង Color ramp។
- Viridis សមសម្រាប់ទិន្នន័យបន្ត និងអ្នកខ្វះពណ៌។
ឈុតពណ៌បីប្រភេទ
- តគ្នា (Sequential)៖ ពណ៌តែមួយ ស្រាល → ដិត សម្រាប់បរិមាណទិសតែមួយ។
- ពីរទិស (Diverging)៖ ពណ៌ពីរ ជួបគ្នានៅតម្លៃកណ្ដាលដែលមានអត្ថន័យ (សូន្យ មធ្យម គោលដៅ)។
- ប្រភេទ (Qualitative)៖ ពណ៌ខុសគ្នាដោយគ្មានលំដាប់ សម្រាប់ទិន្នន័យប្រភេទ។
ឈុតពណ៌បីប្រភេទ
ឈុតឥន្ធនូ (Rainbow) មិនស្ថិតក្នុងបីនេះទេ។
វាបង្កើតបញ្ហា៖ ភ្នែកមើលឃើញព្រំនៅកន្លែងដែលទិន្នន័យមិនប្ដូរ (ឧ. ត្រង់លឿង) · គ្មានលំដាប់តម្លៃពន្លឺ · បាត់អត្ថន័យសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌ និងពេលបោះពុម្ពសខ្មៅ។
Sequential · Diverging · Qualitative
សង្កេត
- Sequential៖ ពណ៌តែមួយពីស្រាលទៅដិត សម្រាប់តម្លៃកើនជាលំដាប់។
- Diverging៖ ពណ៌ពីរផ្ទុយគ្នាជុំវិញតម្លៃកណ្ដាលដែលមានន័យ (មធ្យម សូន្យ)។
- Qualitative៖ ពណ៌ខុសគ្នាដែលមានពន្លឺស្រដៀងគ្នា សម្រាប់ប្រភេទ។
ពិសោធន៍៖ ឈុតពណ៌ និងភ្នែកខ្វះពណ៌
ប្ដូរឈុតពណ៌ រួចប្ដូរជម្រើស «ភ្នែក» ទៅ Deuteranopia។ ឈុតណាដែលនៅតែអានបាន ហើយឈុតណាដែលថ្នាក់លាយបញ្ចូលគ្នា?
សំណួររហ័ស
រាយបីវិមាត្រនៃពណ៌ និងប្រាប់ថាមួយណាបង្ហាញលំដាប់។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ហេតុអ្វីមិនប្រើឥន្ទធនូ
សង្កេត
- ឥន្ទធនូមិនមានលំដាប់ពន្លឺ៖ លឿងភ្លឺជាងក្រហម និងខៀវ។
- អ្នកអានត្រូវមើលសញ្ញាសម្គាល់ជានិច្ច ដើម្បីដឹងថាពណ៌ណាច្រើន។
- Sequential អានបានភ្លាម ទោះគ្មានសញ្ញាសម្គាល់ក៏ដោយ។
ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន
ភ្នែកខ្វះពណ៌ (Colour vision deficiency) ប៉ះពាល់៖
ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន
| ប្រភេទ | ពិពណ៌នា | ប្រេវ៉ាឡង់ប្រហាក់ប្រហែល |
|---|
| Deuteranopia / Deuteranomaly | ខ្វះការយល់ពណ៌បៃតង | ច្រើនជាងគេ · ប្រុសប្រហែល ៥% |
| Protanopia / Protanomaly | ខ្វះការយល់ពណ៌ក្រហម | ប្រុសប្រហែល ១% |
| Tritanopia | ខ្វះការយល់ពណ៌ខៀវ | កម្រណាស់ |
ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន
ក្បួនសុវត្ថិភាព៖
ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន
- កុំពឹងលើពណ៌តែម្នាក់ឯង៖ បន្ថែមភាពខុសគ្នានៃតម្លៃពន្លឺ លំនាំ ឬស្លាក។
- ជៀសវាងបៃតង–ក្រហមជាគូផ្ទុយ។ ប្រើខៀវ–ទឹកក្រូចវិញ។
- ប្រើឈុត ColorBrewer ដែលមានសញ្ញា «colorblind safe»។
- សាកល្បង៖ ពិសោធន៍ខាងលើ · ឧបករណ៍អនឡាញ · ឬបម្លែងជាសខ្មៅ។
ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន
ការបោះពុម្ពសខ្មៅ ជាការសាកល្បងដ៏ល្អ៖ បើថ្នាក់នៅតែបែងចែកបានពេលគ្មានពណ៌ ផែនទីនោះមានតម្លៃពន្លឺល្អ។
ផែនទីសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌
សង្កេត
- ក្រហម និងបៃតង ក្លាយជាពណ៌ត្នោតស្រដៀងគ្នាចំពោះអ្នកខ្វះពណ៌។
- ប្រើឈុតដែលពន្លឺប្រែប្រួលជាលំដាប់ (Viridis, ColorBrewer colorblind-safe)។
- ពិនិត្យដោយ Color Oracle ឬ QGIS View → Preview Mode។
ឧបករណ៍៖ ពណ៌ និងភ្នែកខ្វះពណ៌
ជ្រើសឈុតពណ៌ រួចក្លែងធ្វើភ្នែកខ្វះពណ៌ ឬការបោះពុម្ពស ខ្មៅ។
ពណ៌មានន័យតាមការព្រមព្រៀង
សង្កេត
- ក្នុងពណ៌សន្មត រុក្ខជាតិចេញជាពណ៌ក្រហម ព្រោះចាំងពន្លឺអ៊ីនហ្វ្រាក្រហមខ្លាំង។
- អ្នកអានត្រូវដឹងពីការព្រមព្រៀងនេះ បើមិនដូច្នេះ នឹងអានខុស។
- នៅលើផែនទីប្រធានបទ ប្រើពណ៌ដែលអ្នកអានរំពឹង៖ ទឹក = ខៀវ ព្រៃ = បៃតង។
អត្ថន័យវប្បធម៌ និងការរំពឹងទុក
អ្នកអានយកអត្ថន័យមកជាមួយពណ៌៖
ការប្រៀបធៀបពណ៌ជាប់គ្នា
សង្កេត
- ការ៉េលើផ្ទៃខ្មៅមើលទៅភ្លឺជាង ទោះពណ៌ដូចគ្នា។
- នៅលើ choropleth ខេត្តតូចមួយនៅកណ្ដាលខេត្តដិតៗ អាចអានខុសថ្នាក់។
- ព្រំស្ដើងពណ៌សជួយកាត់បន្ថយបញ្ហានេះ។
អត្ថន័យវប្បធម៌ និងការរំពឹងទុក
| ពណ៌ | ការរំពឹងទុកទូទៅលើផែនទី |
|---|
| ខៀវ | ទឹក |
| បៃតង | បន្លែ ព្រៃ ដីកសិកម្ម ឬ «សុវត្ថិភាព» |
| ត្នោត | ដី កម្ពស់ |
| ក្រហម | គ្រោះថ្នាក់ ភាពបន្ទាន់ ភាពក្ដៅ |
| ស ឬប្រផេះស្រាល | គ្មានទិន្នន័យ |
អត្ថន័យវប្បធម៌ និងការរំពឹងទុក
ការប្រើពណ៌ខៀវសម្រាប់តំបន់សម្ងួត ឬក្រហមសម្រាប់ «ល្អ» បង្កើតការភ័ន្តច្រឡំ។
ពណ៌សម្រាប់ «គ្មានទិន្នន័យ» ត្រូវខុសពីឈុតទាំងស្រុង (ជាធម្មតាប្រផេះ ឬបន្ទាត់ទ្រេត) ហើយត្រូវមានក្នុងសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី។
សូមចំណាំថាអត្ថន័យវប្បធម៌ប្រែប្រួលតាមបរិបទ ដូច្នេះការសាកល្បងជាមួយអ្នកអានពិត សំខាន់ជាងការសន្មត។
ពណ៌លើក្រដាសស ខ្មៅ
សង្កេត
- ម៉ាស៊ីនថតចម្លងជាច្រើននៅសាលា និងក្រសួង បោះពុម្ពតែស ខ្មៅ។
- បើពន្លឺនៃពណ៌ស្រដៀងគ្នា ផែនទីបាត់ភាពខុសគ្នា។
- សាកល្បងបោះពុម្ពស ខ្មៅ ឬប្ដូរទៅ Grayscale មុនចែកចាយ។
សំណួររហ័ស
ពន្យល់ភាពខុសគ្នារវាងឈុតតគ្នា និងឈុតពីរទិស ព្រមទាំងឧទាហរណ៍។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ពណ៌លើអេក្រង់ និងលើក្រដាស
| បញ្ហា | ដំណោះស្រាយ |
|---|
| ពណ៌ដិតលើអេក្រង់ ស្លេកលើក្រដាស | សាកល្បងបោះពុម្ពគំរូ ១០០% មុនផលិតច្រើន |
| ពណ៌ស្រាលពេក បាត់ពេលបោះពុម្ព | រក្សាភាពខុសគ្នានៃតម្លៃពន្លឺយ៉ាងតិច ២០% រវាងថ្នាក់ |
| អេក្រង់ប្រាជេក់ទ័របន្ថយកម្រិតពណ៌ | ប្រើថ្នាក់តិច និងពណ៌ផ្ទុយច្បាស់ |
| ពណ៌ក្នុង PDF ខុសពីអេក្រង់ | នាំចេញជាមួយ profile ពណ៌ដដែល និងពិនិត្យលើម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពពិត |
ពណ៌លើអេក្រង់ និងលើក្រដាស
ក្នុង QGIS ឈុត ColorBrewer មានស្រាប់ក្នុងបញ្ជី Color ramp ហើយអ្នកអាចបង្កើតឈុតផ្ទាល់ខ្លួន និងរក្សាទុកជា Style។
មេរៀនទី៨
ឧទាហរណ៍ដែលបានដោះស្រាយ
ឧទាហរណ៍៖ ស្ថានភាព
ផែនទីដើមប្រើ បៃតង → លឿង → ក្រហម ៥ ថ្នាក់ សម្រាប់កម្រិតហានិភ័យ (បរិមាណ លំដាប់)។
ជំហានទី១៖ កំណត់ប្រភេទទិន្នន័យ
១
កម្រិតហានិភ័យមានលំដាប់ (ទាប → ខ្ពស់) ដូច្នេះត្រូវការឈុត តគ្នា មិនមែនឈុតឥន្ធនូទេ។
ជំហានទី២៖ ជ្រើសឈុតថ្មី
២
ឈុតតគ្នាពណ៌ខៀវ (#f7fbff → #08306b) ឬពណ៌ក្រហមតែមួយ (#fef0d9 → #b30000)។
ពណ៌ក្រហមសមនឹងការរំពឹងទុក «គ្រោះថ្នាក់» ហើយតម្លៃពន្លឺបង្ហាញលំដាប់។
ជំហានទី៣៖ ពិនិត្យសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌
៣
ក្នុងពិសោធន៍ខាងលើ ជ្រើស Deuteranopia។
ឈុតតគ្នាពណ៌តែមួយនៅតែបែងចែកបាន ព្រោះលំដាប់មកពីតម្លៃពន្លឺ មិនមែនពីពណ៌។
ជំហានទី៤៖ ពិនិត្យសខ្មៅ
៤
បម្លែងផែនទីជាសខ្មៅ (ឬបោះពុម្ពសាកល្បង)។
ឈុតតគ្នាក្លាយជាកម្រិតប្រផេះ ៥ ដែលអានបាន ឯឈុតដើមក្លាយជាប្រផេះស្រដៀងគ្នា។
ជំហានទី៥៖ បន្ថែមភាពច្បាស់
៥
បន្ថែមស្លាកតម្លៃលើសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី · ពណ៌ប្រផេះសម្រាប់ «គ្មានទិន្នន័យ» · និងកំណត់សម្គាល់ថាថ្នាក់ត្រូវបានចាត់តាមវិធីណា។
អ្វីដែលយើងមិនអាចសន្និដ្ឋាន
ប្រុងប្រយ័ត្ន
ការជ្រើសពណ៌ល្អមិនធ្វើឱ្យគំរូហានិភ័យត្រឹមត្រូវទេ។ បើថ្នាក់ហានិភ័យផ្អែកលើទិន្នន័យទឹកជំនន់ឆ្នាំតែមួយ ផែនទីនៅតែមានដែនកំណត់ ទោះពណ៌ល្អឥតខ្ចោះ។
មេរៀនទី៨
សិក្ខាសាលារូបភាព៖ ពណ៌មានភាសារបស់វា
រៀនដោយសាកល្បង · 35–45 នាទី
ចំណាំ
ផ្នែកនេះប្រើជំនួសពេលពិភាក្សា និងសកម្មភាពក្នុងម៉ោង 180 នាទី មិនមែនបន្ថែមលើម៉ោងទាំងអស់ទេ។ លេខដែលសរសេរថា «សន្មត» និងរូបប្រៀបធៀបថ្មីជាគំរូបង្រៀន មិនមែនស្ថិតិផ្លូវការ ឬផែនទីសម្រាប់នាវាចរណ៍ទេ។
បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយ
ផែនទីបង្ហាញភាគរយគ្រួសារមានទឹកស្អាតប្រើពណ៌ឥន្ធនូ។
អ្នកអានខ្លះមើលតម្លៃមធ្យមលេចធ្លោជាងតម្លៃខ្ពស់។ តើពណ៌បានបង្កើតលំនាំដែលទិន្នន័យគ្មានឬ?
ពន្យល់ឱ្យឃើញមូលហេតុ
Sequential ប្រើលំដាប់ពន្លឺសម្រាប់តិចទៅច្រើន។
- Diverging ត្រូវមានចំណុចកណ្ដាលដែលមានអត្ថន័យ ដូចជា 0 សម្រាប់ការប្រែប្រួល ឬគោលដៅ 50% ដែលបានកំណត់ជាមុន។
- Qualitative បែងចែកប្រភេទដោយគ្មានលំដាប់។
- កុំប្រើ diverging ដោយសារវាមើលស្អាត បើមិនមានមូលហេតុសម្រាប់ចំណុចកណ្ដាល។
កុំប្រើពណ៌ជាសញ្ញាតែមួយ។ បន្ថែមអក្សរ លេខ រាង ឬបន្ទាត់លំនាំ។ ការមើល grayscale និងការក្លែងស្ថានភាពមើលពណ៌ជួយរកបញ្ហា ប៉ុន្តែមិនអាចតំណាងបទពិសោធន៍អ្នកអានគ្រប់គ្នាបាន។ ពិនិត្យផែនទីនៅទំហំចុងក្រោយ ព្រោះចន្លោះពណ៌តូចអាចពិបាកបែងចែកលើទូរស័ព្ទ។
សំណួររហ័ស
ហេតុអ្វីឈុតឥន្ធនូមិនល្អសម្រាប់ទិន្នន័យបរិមាណ?
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់
មុន · ខ្សោយ
បញ្ហា / Before — ប្រើពណ៌ឥន្ធនូជាលំដាប់ និងមិនបំបែក missing ពីសូន្យ។
ក្រោយ · ល្អ
កែលម្អ / After — ប្រើលំដាប់ពន្លឺមានន័យ និងសញ្ញាដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ទិន្នន័យខ្វះ។
ពិភាក្សា ២ នាទី
តើភាពខុសគ្នាពីរចំណុចណា ដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយរបស់អ្នកអានផែនទី?
សរសេរចម្លើយមុន រួចប្រៀបធៀបជាមួយដៃគូ។
មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់
រូបថ្មីទាំងនេះជាគំនូរបង្ហាញគោលគំនិត។
ស្លាកបច្ចេកទេសខ្លីជាភាសាអង់គ្លេសមានការពន្យល់ជាភាសាខ្មែរខាងក្រោមរូបនីមួយៗ។ មុនអានចម្លើយ សរសេរភាពខុសគ្នាដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយពីរចំណុច។
គណនា និងសម្រេចចិត្តមួយជំហានម្ដង
តម្លៃបម្រែបម្រួល −20, −10, 0, +10, +20 ពិន្ទុភាគរយ អាចប្រើខៀវ→ស→ទឹកក្រូច ដោយ 0 ជាកណ្ដាល។
តម្លៃគ្របដណ្ដប់ 0, 25, 50, 75, 100% គួរប្រើ sequential ប្រសិនបើសំណួរគឺតិច/ច្រើន។ 0 ត្រូវមានពណ៌របស់វា; missing data ត្រូវមានសញ្ញាផ្សេង ដូចជាផ្ទៃឆ្នូត។
ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ
- ប្ដូរ palette ក្នុងពិសោធន៍ដោយរក្សាថ្នាក់ 5 ដដែល។
- បើកទិដ្ឋភាពការមើលពណ៌ខុស ហើយកត់ថ្នាក់ដែលពិបាកបែងចែក។
- ពិនិត្យ grayscale ក្នុងឧបករណ៍ពណ៌ខាងក្រោម និងបន្ថែមលេខក្នុង Legend។
ពិសោធន៍៖ ពិសោធន៍អន្តរកម្ម
ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ
| សាកល្បង | ការព្យាករណ៍មុនចុច | អ្វីដែលឃើញ | មូលហេតុ |
|---|
| លក្ខខណ្ឌដើម | សរសេរការរំពឹង | កត់តម្លៃ/លំនាំ | ភ្ជាប់ទៅគោលគំនិត |
| ប្ដូរអថេរមួយ | ព្យាករណ៍ម្ដងទៀត | ប្រៀបធៀបនឹងដើម | ពន្យល់ដោយភស្តុតាង |
សំណួររហ័ស
រាយក្បួនបីសម្រាប់ផែនទីដែលអ្នកខ្វះពណ៌អានបាន។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS
បញ្ហាប្រឈម៖ រចនា palette 5 ថ្នាក់សម្រាប់អត្រា និង palette សម្រាប់ការប្រែប្រួល។
សរសេរអត្ថន័យចំណុចកណ្ដាល និងវិធីបង្ហាញ missing data។
QGIS៖ ក្នុង Graduated ជ្រើស Color ramp ដែលសមនឹងទិន្នន័យ។ បន្ថែម rule សម្រាប់ NULL ជាលំនាំឆ្នូត។ Export រូបភាព ហើយពិនិត្យ grayscale និងពណ៌លើក្រដាស។
បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS
លទ្ធផលត្រូវប្រគល់៖ រូបភាពមុន/ក្រោយមួយគូ តារាងតម្លៃ ឬការកំណត់ដែលបានប្ដូរ និងការពន្យល់ 3–5 ប្រយោគ។
ពិនិត្យថាអ្នកអានម្នាក់ទៀតអាចធ្វើការគណនាឡើងវិញបាន។ បន្តទៅ លំហាត់ QGIS 8 សម្រាប់ការអនុវត្តពេញលេញ។
សាកល្បងចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯង
សំណួរចាកចេញ៖ ជម្រើសណាមួយរបស់អ្នកអាចធ្វើឱ្យអ្នកអានយល់ខុស?
ពន្យល់ការកែ និងដែនកំណត់ដែលនៅសល់។
សកម្មភាពអនុវត្ត
ធ្វើ លំហាត់ទី៨ ក្នុង QGIS នៅសៀវភៅអនុវត្ត។
លំហាត់ប្រើទិន្នន័យកម្ពុជាពិត ហើយមានប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។
មេរៀនទី៨
ការយល់ច្រឡំដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន
ការយល់ច្រឡំទី១
✗ «ពណ៌ច្រើន = ព័ត៌មានច្រើន»
↓
✓ ពណ៌ច្រើនបំបាត់លំដាប់ ហើយធ្វើឱ្យអ្នកអានពិបាកចាំ។
ការយល់ច្រឡំទី២
✗ «ឈុតឥន្ធនូល្អ ព្រោះប្រើក្នុងកម្មវិធីវិទ្យាសាស្ត្រច្រើន»
↓
✓ ឈុតឥន្ធនូត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងទូលំទូលាយ។ ទស្សនាវដ្ដីវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើនឥឡូវណែនាំឈុតដូចជា viridis ឬ ColorBrewer។
ការយល់ច្រឡំទី៣
✗ «ភ្នែកខ្វះពណ៌កម្រ ដូច្នេះមិនសំខាន់»
↓
✓ ក្នុងថ្នាក់រៀន ៤០ នាក់ដែលមានប្រុស ២០ នាក់ ជាធម្មតាមានម្នាក់ដែលមានភ្នែកខ្វះពណ៌។
ការយល់ច្រឡំទី៤
✗ «ពណ៌ដដែលមើលទៅដូចគ្នាលើគ្រប់ឧបករណ៍»
↓
✓ អេក្រង់ ប្រាជេក់ទ័រ និងម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពបង្ហាញពណ៌ខុសគ្នា។ ត្រូវសាកល្បងលើឧបករណ៍ចុងក្រោយ។
ការយល់ច្រឡំទី៥
✗ «ពណ៌សសម្រាប់តម្លៃទាប និងសម្រាប់ «គ្មានទិន្នន័យ» ក៏បាន»
↓
✓ អ្នកអាននឹងច្រឡំ។ «គ្មានទិន្នន័យ» ត្រូវមានពណ៌ ឬលំនាំដាច់ដោយឡែក។
សេចក្ដីសង្ខេប
ពណ៌មានបីវិមាត្រ៖ ពណ៌ បង្ហាញភាពខុសគ្នា · តម្លៃពន្លឺ និងភាពឆ្អែត បង្ហាញលំដាប់។ ឈុតតគ្នាសម្រាប់បរិមាណ ឈុតពីរទិសសម្រាប់ទិន្នន័យដែលមានចំណុចកណ្ដាល និងឈុតប្រភេទសម្រាប់ទិន្នន័យប្រភេទ។
ឈុតឥន្ធនូបង្កើតព្រំក្លែងក្លាយ។ ផែនទីត្រូវពិនិត្យសម្រាប់ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងសម្រាប់ការបោះពុម្ពសខ្មៅ។ អត្ថន័យវប្បធម៌នៃពណ៌ និងភាពខុសគ្នារវាងអេក្រង់ និងក្រដាស ត្រូវពិចារណាជានិច្ច។
គំនិតស្នូលនៃមេរៀន
បើផែនទីរបស់អ្នកនៅតែអានបានពេលបោះពុម្ពសខ្មៅ វានឹងអានបានសម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្នា។
ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|
| ពណ៌ | Hue | ក្រហម ខៀវ បៃតង |
| តម្លៃពន្លឺ | Value / lightness | ស្រាល ↔ ដិត |
| ភាពឆ្អែត | Saturation | ស្លេក ↔ ឆ្អែត |
| ឈុតតគ្នា | Sequential scheme | ស្រាល → ដិត |
| ឈុតពីរទិស | Diverging scheme | ពីរពណ៌ជុំវិញកណ្ដាល |
| ឈុតប្រភេទ | Qualitative scheme | ពណ៌គ្មានលំដាប់ |
| ភ្នែកខ្វះពណ៌ | Colour vision deficiency | មិនបែងចែកពណ៌ខ្លះ |
| ColorBrewer | ColorBrewer | ឧបករណ៍ជ្រើសឈុតពណ៌ផែនទី |
ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស (ត)
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|
| គ្មានទិន្នន័យ | No data | ត្រូវមានពណ៌ដាច់ដោយឡែក |
សំណួររំលឹក
- ហេតុអ្វី «គ្មានទិន្នន័យ» ត្រូវមានពណ៌ដាច់ដោយឡែក?
- ជ្រើសឈុតពណ៌សម្រាប់៖ (ក) អត្រាអក្ខរកម្មតាមឃុំ (ខ) ការប្រែប្រួលប្រជាជន −២០% ដល់ +៣០% (គ) ប្រភេទគម្របដី ៧។
- ផែនទីទឹកភ្លៀងប្រើក្រហម = ភ្លៀងច្រើន។ ផ្ដល់មតិដោយផ្អែកលើការរំពឹងទុករបស់អ្នកអាន។
សំណួររំលឹក
- អ្នកមានផែនទីដែលត្រូវបោះពុម្ពសខ្មៅក្នុងសៀវភៅ។ ពិពណ៌នាការសម្រេចចិត្តពណ៌របស់អ្នក។
- បន្ទាប់ពីពិនិត្យ Deuteranopia ថ្នាក់ពីរលាយបញ្ចូលគ្នា។ រាយវិធីបីដើម្បីកែ។
- សរសេរការណែនាំខ្លីៗ (៥ ចំណុច) អំពីពណ៌ សម្រាប់ក្រុមការងារដែលធ្វើផែនទីនៅស្ថាប័នរបស់អ្នក។
កិច្ចការខ្លី
ជ្រើសផែនទីពណ៌មួយពីអ៊ីនធឺណិត ឬរបាយការណ៍។ កំណត់ឈុតពណ៌ដែលវាប្រើ និងប្រភេទទិន្នន័យ។ ពិនិត្យវាដោយបម្លែងជាសខ្មៅ (កម្មវិធីរូបភាព) ហើយពិពណ៌នាថាតើលំនាំនៅតែអានបានឬទេ។ ស្នើឈុតពណ៌ជំនួសពី ColorBrewer ជាមួយកូដពណ៌។
មេរៀនបន្ទាប់
យើងមានអថេរមើលឃើញ ថ្នាក់ និងពណ៌ហើយ។ ដល់ពេលផ្គុំវាទាំងអស់ជាផែនទីប្រធានបទពិតប្រាកដ។ ចូរបញ្ចប់ដោយសួរ៖
«ផែនទីដែលបង្ហាញចំនួនប្រជាជនតាមខេត្តជាពណ៌ និងផែនទីដែលបង្ហាញដង់ស៊ីតេ ផ្ដល់ចម្លើយខុសគ្នា។ មួយណាត្រឹមត្រូវ?»
អរគុណ
អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី៨
https://khgeo.github.io/cartography/lessons/lesson-08.html