សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា (Cartography)

ពណ៌ក្នុងផែនទីវិទ្យា

មេរៀនទី៨ នៃ ១៥ · ៣ ម៉ោង
យាំ សារដ្ឋ · YAM Sarath
បីវិមាត្រនៃពណ៌ពណ៌ (Hue)តម្លៃពន្លឺ (Value)ភាពឆ្អែត (Saturation)ពណ៌បង្ហាញ «ខុសគ្នា» · តម្លៃពន្លឺ និងភាពឆ្អែតបង្ហាញ «ច្រើន ឬតិច»
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១

ផែនការមេរៀន ៣ ម៉ោង

  1. ស្ថានភាពបើកមេរៀន៖ ផែនទីដែលអានមិនបាន១៥ នាទី
  2. បីវិមាត្រនៃពណ៌២៥ នាទី
  3. ឈុតពណ៌ និងពិសោធន៍៤៥ នាទី
  4. ភ្នែកខ្វះពណ៌៣០ នាទី
  5. អត្ថន័យវប្បធម៌ និងការបោះពុម្ព២៥ នាទី
  6. ឧទាហរណ៍៖ ជួសជុលផែនទីជំនន់៣០ នាទី
  7. សង្ខេប និងណែនាំលំហាត់១០ នាទី
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២

គោលបំណងសិក្សា

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣

ចំណេះដឹងមុនត្រូវមាន

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤
មេរៀនទី៨

ស្ថានភាពបើកមេរៀន

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥

ស្ថានភាពបើកមេរៀន

ក្រុមការងារមួយធ្វើផែនទីហានិភ័យទឹកជំនន់ ដោយប្រើពណ៌ បៃតង → លឿង → ក្រហម ដែលមើលទៅច្បាស់ណាស់លើអេក្រង់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦

ស្ថានភាពបើកមេរៀន

ពេលបង្ហាញក្នុងសិក្ខាសាលា អ្នកចូលរួមម្នាក់និយាយថា គាត់មិនអាចបែងចែកតំបន់បៃតង និងក្រហមបានទេ។ គាត់មានភ្នែកខ្វះពណ៌បៃតង–ក្រហម ដែលប៉ះពាល់ប្រុសប្រហែល ៥% (ប្រហែលម្នាក់ក្នុងចំណោម ២០)។ ពេលបោះពុម្ពសខ្មៅ ផែនទីក៏មិនអានបានដែរ ព្រោះបៃតង និងក្រហមមានតម្លៃពន្លឺស្ទើរស្មើគ្នា។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧

សំណួរដែលមេរៀននេះឆ្លើយ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៨

គិត · ចែករំលែក

តើត្រូវជ្រើសឈុតពណ៌យ៉ាងណាសម្រាប់ទិន្នន័យបរិមាណ?

គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៩
មេរៀនទី៨

ទ្រឹស្ដីស្នូល

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១០

បីវិមាត្រនៃពណ៌

ពណ៌មានបីវិមាត្រដែលភ្នែកអានខុសគ្នា៖

បីវិមាត្រនៃពណ៌ពណ៌ (Hue)តម្លៃពន្លឺ (Value)ភាពឆ្អែត (Saturation)ពណ៌បង្ហាញ «ខុសគ្នា» · តម្លៃពន្លឺ និងភាពឆ្អែតបង្ហាញ «ច្រើន ឬតិច»

រូបទី៨.១៖ បីវិមាត្រនៃពណ៌។ ការប្ដូរពណ៌បង្កើតភាពខុសគ្នាដោយគ្មានលំដាប់ ឯការប្ដូរតម្លៃពន្លឺ ឬភាពឆ្អែតបង្កើតលំដាប់ដែលភ្នែកអានបាន។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១១

Hue · Value · Saturation

បីវិមាត្រនៃពណ៌Hue · Value (ពន្លឺ) · Saturation (ភាពឆ្អិន)HueValue (តម្លៃពន្លឺ)Saturation
សង្កេត
  • Hue (ពណ៌) សម្រាប់ប្រភេទ៖ ទឹក ព្រៃ ទីក្រុង។
  • Value (ពន្លឺ) សម្រាប់លំដាប់៖ ស្រាល = តិច · ដិត = ច្រើន។
  • Saturation ខ្ពស់ទាក់ទាញភ្នែក៖ ប្រើសម្រាប់ចំណុចសំខាន់ប៉ុណ្ណោះ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១២

បីវិមាត្រនៃពណ៌

វិមាត្រអត្ថន័យបង្ហាញអ្វី
ពណ៌ (Hue)ក្រហម ខៀវ បៃតងភាពខុសគ្នា (ប្រភេទ)
តម្លៃពន្លឺ (Value)ស្រាល ↔ ដិតលំដាប់ និងបរិមាណ
ភាពឆ្អែត (Saturation)ស្លេក ↔ ឆ្អែតលំដាប់ខ្សោយ · ការទាញចំណាប់អារម្មណ៍
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១៣

បីវិមាត្រនៃពណ៌

ក្បួនស្នូល៖ ប្រើតម្លៃពន្លឺសម្រាប់ «ច្រើន ឬតិច» និងប្រើពណ៌សម្រាប់ «ខុសគ្នា»។

នេះជាមូលហេតុដែលផែនទី choropleth ល្អ ប្រើពណ៌តែមួយ ស្រាល → ដិត។

នៅក្នុងកម្មវិធី ពណ៌តំណាងដោយ RGB (អេក្រង់ ០–២៥៥) ឬ HSV/HSL (ងាយកែតម្លៃពន្លឺ) ឯការបោះពុម្ពប្រើ CMYK។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១៤

ឈុតពណ៌បីប្រភេទ

ColorBrewer (colorbrewer2.org) របស់ Cynthia Brewer បែងចែកឈុតពណ៌ជាបីប្រភេទ៖

តគ្នា (Sequential)បរិមាណទិសតែមួយ៖ ដង់ស៊ីតេ ភាគរយ ទឹកភ្លៀង✓ពីរទិស (Diverging)មានចំណុចកណ្ដាលសំខាន់៖ ការប្រែប្រួល +/− មធ្យម✓ប្រភេទ (Qualitative)ប្រភេទគ្មានលំដាប់៖ គម្របដី ប្រភេទសាលា✓ឥន្ធនូ (Rainbow)ជៀសវាងសម្រាប់បរិមាណ៖ គ្មានលំដាប់ធម្មជាតិ✗ជ្រើសឈុតពណ៌តាមប្រភេទទិន្នន័យ · ពិនិត្យជាមួយ ColorBrewer និងភ្នែកខ្វះពណ៌

រូបទី៨.២៖ ឈុតពណ៌បួនប្រភេទ និងករណីប្រើប្រាស់។ ឈុតឥន្ធនូមើលទៅស្អាត ប៉ុន្តែបង្កើតព្រំក្លែងក្លាយ និងបាត់លំដាប់សម្រាប់អ្នកអានជាច្រើន។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១៥

ឈុតពណ៌ដែលបានសាកល្បង

ឈុតពណ៌ ColorBrewer ដែលប្រើញឹកញាប់SequentialDivergingQualitativecolorbrewer2.org · ជ្រើស «colorblind safe» និង «print friendly»
សង្កេត
  • ColorBrewer (Cynthia Brewer) ផ្ដល់ឈុតពណ៌សម្រាប់ផែនទី ដែលបានសាកល្បងលើអ្នកអាន។
  • QGIS មានឈុតទាំងនេះរួចហើយ ក្នុង Color ramp។
  • Viridis សមសម្រាប់ទិន្នន័យបន្ត និងអ្នកខ្វះពណ៌។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១៦

ឈុតពណ៌បីប្រភេទ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១៧

ឈុតពណ៌បីប្រភេទ

ឈុតឥន្ធនូ (Rainbow) មិនស្ថិតក្នុងបីនេះទេ។

វាបង្កើតបញ្ហា៖ ភ្នែកមើលឃើញព្រំនៅកន្លែងដែលទិន្នន័យមិនប្ដូរ (ឧ. ត្រង់លឿង) · គ្មានលំដាប់តម្លៃពន្លឺ · បាត់អត្ថន័យសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌ និងពេលបោះពុម្ពសខ្មៅ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១៨

Sequential · Diverging · Qualitative

ឈុតពណ៌បីប្រភេទ លើផែនទីកម្ពុជាSequentialដង់ស៊ីតេ (តិច → ច្រើន)Divergingធៀបនឹងមធ្យមជាតិQualitativeតំបន់ភូមិសាស្ត្រ (ប្រភេទ)តំបន់ឆ្នេរទន្លេសាបមេគង្គក្រោមមេគង្គលើរាជធានី
សង្កេត
  • Sequential៖ ពណ៌តែមួយពីស្រាលទៅដិត សម្រាប់តម្លៃកើនជាលំដាប់។
  • Diverging៖ ពណ៌ពីរផ្ទុយគ្នាជុំវិញតម្លៃកណ្ដាលដែលមានន័យ (មធ្យម សូន្យ)។
  • Qualitative៖ ពណ៌ខុសគ្នាដែលមានពន្លឺស្រដៀងគ្នា សម្រាប់ប្រភេទ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨១៩

ពិសោធន៍៖ ឈុតពណ៌ និងភ្នែកខ្វះពណ៌

ប្ដូរឈុតពណ៌ រួចប្ដូរជម្រើស «ភ្នែក» ទៅ Deuteranopia។ ឈុតណាដែលនៅតែអានបាន ហើយឈុតណាដែលថ្នាក់លាយបញ្ចូលគ្នា?

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២០

សំណួររហ័ស

រាយបីវិមាត្រនៃពណ៌ និងប្រាប់ថាមួយណាបង្ហាញលំដាប់។

ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២១

ហេតុអ្វីមិនប្រើឥន្ទធនូ

ឈុតពណ៌ឥន្ទធនូ ធៀបនឹង Sequentialឥន្ទធនូ៖ លំដាប់មិនច្បាស់Sequential៖ ដិត = ច្រើន
សង្កេត
  • ឥន្ទធនូមិនមានលំដាប់ពន្លឺ៖ លឿងភ្លឺជាងក្រហម និងខៀវ។
  • អ្នកអានត្រូវមើលសញ្ញាសម្គាល់ជានិច្ច ដើម្បីដឹងថាពណ៌ណាច្រើន។
  • Sequential អានបានភ្លាម ទោះគ្មានសញ្ញាសម្គាល់ក៏ដោយ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២២

ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន

ភ្នែកខ្វះពណ៌ (Colour vision deficiency) ប៉ះពាល់៖

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២៣

ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន

ប្រភេទពិពណ៌នាប្រេវ៉ាឡង់ប្រហាក់ប្រហែល
Deuteranopia / Deuteranomalyខ្វះការយល់ពណ៌បៃតងច្រើនជាងគេ · ប្រុសប្រហែល ៥%
Protanopia / Protanomalyខ្វះការយល់ពណ៌ក្រហមប្រុសប្រហែល ១%
Tritanopiaខ្វះការយល់ពណ៌ខៀវកម្រណាស់
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២៤

ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន

ក្បួនសុវត្ថិភាព៖

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២៥

ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២៦

ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន

ការបោះពុម្ពសខ្មៅ ជាការសាកល្បងដ៏ល្អ៖ បើថ្នាក់នៅតែបែងចែកបានពេលគ្មានពណ៌ ផែនទីនោះមានតម្លៃពន្លឺល្អ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២៧

ផែនទីសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌

ភ្នែកខ្វះពណ៌ក្រហម–បៃតង (Deuteranopia)ការក្លែងធ្វើ · ប្រហែល ៨% នៃបុរសភ្នែកធម្មតាក្លែងធ្វើ Deuteranopiaក្រហម–បៃតងភ្នែកធម្មតាក្លែងធ្វើ DeuteranopiaViridisឈុតក្រហម–បៃតង បាត់ភាពខុសគ្នា · Viridis នៅតែអានបាន
សង្កេត
  • ក្រហម និងបៃតង ក្លាយជាពណ៌ត្នោតស្រដៀងគ្នាចំពោះអ្នកខ្វះពណ៌។
  • ប្រើឈុតដែលពន្លឺប្រែប្រួលជាលំដាប់ (Viridis, ColorBrewer colorblind-safe)។
  • ពិនិត្យដោយ Color Oracle ឬ QGIS View → Preview Mode។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២៨

ឧបករណ៍៖ ពណ៌ និងភ្នែកខ្វះពណ៌

ជ្រើសឈុតពណ៌ រួចក្លែងធ្វើភ្នែកខ្វះពណ៌ ឬការបោះពុម្ពស ខ្មៅ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨២៩

ពណ៌មានន័យតាមការព្រមព្រៀង

ពណ៌ពិត ធៀបនឹងពណ៌សន្មតពណ៌នៅលើផែនទី និងរូបភាព គឺជាការសម្រេចចិត្តពណ៌ពិត (ក្រហម–បៃតង–ខៀវ)ពណ៌សន្មត៖ រុក្ខជាតិ = ក្រហម
សង្កេត
  • ក្នុងពណ៌សន្មត រុក្ខជាតិចេញជាពណ៌ក្រហម ព្រោះចាំងពន្លឺអ៊ីនហ្វ្រាក្រហមខ្លាំង។
  • អ្នកអានត្រូវដឹងពីការព្រមព្រៀងនេះ បើមិនដូច្នេះ នឹងអានខុស។
  • នៅលើផែនទីប្រធានបទ ប្រើពណ៌ដែលអ្នកអានរំពឹង៖ ទឹក = ខៀវ ព្រៃ = បៃតង។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣០

អត្ថន័យវប្បធម៌ និងការរំពឹងទុក

អ្នកអានយកអត្ថន័យមកជាមួយពណ៌៖

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣១

ការប្រៀបធៀបពណ៌ជាប់គ្នា

ពណ៌អាស្រ័យលើអ្វីនៅជុំវិញការ៉េកណ្ដាលទាំងពីរពណ៌ដូចគ្នា #9e9e9e
សង្កេត
  • ការ៉េលើផ្ទៃខ្មៅមើលទៅភ្លឺជាង ទោះពណ៌ដូចគ្នា។
  • នៅលើ choropleth ខេត្តតូចមួយនៅកណ្ដាលខេត្តដិតៗ អាចអានខុសថ្នាក់។
  • ព្រំស្ដើងពណ៌សជួយកាត់បន្ថយបញ្ហានេះ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣២

អត្ថន័យវប្បធម៌ និងការរំពឹងទុក

ពណ៌ការរំពឹងទុកទូទៅលើផែនទី
ខៀវទឹក
បៃតងបន្លែ ព្រៃ ដីកសិកម្ម ឬ «សុវត្ថិភាព»
ត្នោតដី កម្ពស់
ក្រហមគ្រោះថ្នាក់ ភាពបន្ទាន់ ភាពក្ដៅ
ស ឬប្រផេះស្រាលគ្មានទិន្នន័យ
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣៣

អត្ថន័យវប្បធម៌ និងការរំពឹងទុក

ការប្រើពណ៌ខៀវសម្រាប់តំបន់សម្ងួត ឬក្រហមសម្រាប់ «ល្អ» បង្កើតការភ័ន្តច្រឡំ។

ពណ៌សម្រាប់ «គ្មានទិន្នន័យ» ត្រូវខុសពីឈុតទាំងស្រុង (ជាធម្មតាប្រផេះ ឬបន្ទាត់ទ្រេត) ហើយត្រូវមានក្នុងសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី។

សូមចំណាំថាអត្ថន័យវប្បធម៌ប្រែប្រួលតាមបរិបទ ដូច្នេះការសាកល្បងជាមួយអ្នកអានពិត សំខាន់ជាងការសន្មត។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣៤

ពណ៌លើក្រដាសស ខ្មៅ

ពិនិត្យការបោះពុម្ពស ខ្មៅQualitative ពន្លឺដូចគ្នា → បាត់ព័ត៌មានSequential → នៅតែអានបាន
សង្កេត
  • ម៉ាស៊ីនថតចម្លងជាច្រើននៅសាលា និងក្រសួង បោះពុម្ពតែស ខ្មៅ។
  • បើពន្លឺនៃពណ៌ស្រដៀងគ្នា ផែនទីបាត់ភាពខុសគ្នា។
  • សាកល្បងបោះពុម្ពស ខ្មៅ ឬប្ដូរទៅ Grayscale មុនចែកចាយ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣៥

សំណួររហ័ស

ពន្យល់ភាពខុសគ្នារវាងឈុតតគ្នា និងឈុតពីរទិស ព្រមទាំងឧទាហរណ៍។

ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣៦

ពណ៌លើអេក្រង់ និងលើក្រដាស

បញ្ហាដំណោះស្រាយ
ពណ៌ដិតលើអេក្រង់ ស្លេកលើក្រដាសសាកល្បងបោះពុម្ពគំរូ ១០០% មុនផលិតច្រើន
ពណ៌ស្រាលពេក បាត់ពេលបោះពុម្ពរក្សាភាពខុសគ្នានៃតម្លៃពន្លឺយ៉ាងតិច ២០% រវាងថ្នាក់
អេក្រង់ប្រាជេក់ទ័របន្ថយកម្រិតពណ៌ប្រើថ្នាក់តិច និងពណ៌ផ្ទុយច្បាស់
ពណ៌ក្នុង PDF ខុសពីអេក្រង់នាំចេញជាមួយ profile ពណ៌ដដែល និងពិនិត្យលើម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពពិត
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣៧

ពណ៌លើអេក្រង់ និងលើក្រដាស

ក្នុង QGIS ឈុត ColorBrewer មានស្រាប់ក្នុងបញ្ជី Color ramp ហើយអ្នកអាចបង្កើតឈុតផ្ទាល់ខ្លួន និងរក្សាទុកជា Style។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣៨
មេរៀនទី៨

ឧទាហរណ៍ដែលបានដោះស្រាយ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៣៩

ឧទាហរណ៍៖ ស្ថានភាព

ផែនទីដើមប្រើ បៃតង → លឿង → ក្រហម ៥ ថ្នាក់ សម្រាប់កម្រិតហានិភ័យ (បរិមាណ លំដាប់)។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤០

ជំហានទី១៖ កំណត់ប្រភេទទិន្នន័យ

១

កម្រិតហានិភ័យមានលំដាប់ (ទាប → ខ្ពស់) ដូច្នេះត្រូវការឈុត តគ្នា មិនមែនឈុតឥន្ធនូទេ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤១

ជំហានទី២៖ ជ្រើសឈុតថ្មី

២

ឈុតតគ្នាពណ៌ខៀវ (#f7fbff → #08306b) ឬពណ៌ក្រហមតែមួយ (#fef0d9 → #b30000)។

ពណ៌ក្រហមសមនឹងការរំពឹងទុក «គ្រោះថ្នាក់» ហើយតម្លៃពន្លឺបង្ហាញលំដាប់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤២

ជំហានទី៣៖ ពិនិត្យសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌

៣

ក្នុងពិសោធន៍ខាងលើ ជ្រើស Deuteranopia។

ឈុតតគ្នាពណ៌តែមួយនៅតែបែងចែកបាន ព្រោះលំដាប់មកពីតម្លៃពន្លឺ មិនមែនពីពណ៌។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤៣

ជំហានទី៤៖ ពិនិត្យសខ្មៅ

៤

បម្លែងផែនទីជាសខ្មៅ (ឬបោះពុម្ពសាកល្បង)។

ឈុតតគ្នាក្លាយជាកម្រិតប្រផេះ ៥ ដែលអានបាន ឯឈុតដើមក្លាយជាប្រផេះស្រដៀងគ្នា។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤៤

ជំហានទី៥៖ បន្ថែមភាពច្បាស់

៥

បន្ថែមស្លាកតម្លៃលើសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី · ពណ៌ប្រផេះសម្រាប់ «គ្មានទិន្នន័យ» · និងកំណត់សម្គាល់ថាថ្នាក់ត្រូវបានចាត់តាមវិធីណា។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤៥

អ្វីដែលយើងមិនអាចសន្និដ្ឋាន

ប្រុងប្រយ័ត្ន

ការជ្រើសពណ៌ល្អមិនធ្វើឱ្យគំរូហានិភ័យត្រឹមត្រូវទេ។ បើថ្នាក់ហានិភ័យផ្អែកលើទិន្នន័យទឹកជំនន់ឆ្នាំតែមួយ ផែនទីនៅតែមានដែនកំណត់ ទោះពណ៌ល្អឥតខ្ចោះ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤៦
មេរៀនទី៨

សិក្ខាសាលារូបភាព៖ ពណ៌មានភាសារបស់វា

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤៧

រៀនដោយសាកល្បង · 35–45 នាទី

ចំណាំ

ផ្នែកនេះប្រើជំនួសពេលពិភាក្សា និងសកម្មភាពក្នុងម៉ោង 180 នាទី មិនមែនបន្ថែមលើម៉ោងទាំងអស់ទេ។ លេខដែលសរសេរថា «សន្មត» និងរូបប្រៀបធៀបថ្មីជាគំរូបង្រៀន មិនមែនស្ថិតិផ្លូវការ ឬផែនទីសម្រាប់នាវាចរណ៍ទេ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤៨

បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយ

ផែនទីបង្ហាញភាគរយគ្រួសារមានទឹកស្អាតប្រើពណ៌ឥន្ធនូ។

អ្នកអានខ្លះមើលតម្លៃមធ្យមលេចធ្លោជាងតម្លៃខ្ពស់។ តើពណ៌បានបង្កើតលំនាំដែលទិន្នន័យគ្មានឬ?

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៤៩

ពន្យល់ឱ្យឃើញមូលហេតុ

Sequential ប្រើលំដាប់ពន្លឺសម្រាប់តិចទៅច្រើន។

កុំប្រើពណ៌ជាសញ្ញាតែមួយ។ បន្ថែមអក្សរ លេខ រាង ឬបន្ទាត់លំនាំ។ ការមើល grayscale និងការក្លែងស្ថានភាពមើលពណ៌ជួយរកបញ្ហា ប៉ុន្តែមិនអាចតំណាងបទពិសោធន៍អ្នកអានគ្រប់គ្នាបាន។ ពិនិត្យផែនទីនៅទំហំចុងក្រោយ ព្រោះចន្លោះពណ៌តូចអាចពិបាកបែងចែកលើទូរស័ព្ទ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥០

សំណួររហ័ស

ហេតុអ្វីឈុតឥន្ធនូមិនល្អសម្រាប់ទិន្នន័យបរិមាណ?

ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥១

មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់

មុន · ខ្សោយ
Lesson 8: design problemWhere is the visual midpoint?Missing ≠ 0

បញ្ហា / Before — ប្រើពណ៌ឥន្ធនូជាលំដាប់ និងមិនបំបែក missing ពីសូន្យ។

ក្រោយ · ល្អ
Lesson 8: improved designLow → high: ordered lightnessMissing ≠ 0

កែលម្អ / After — ប្រើលំដាប់ពន្លឺមានន័យ និងសញ្ញាដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ទិន្នន័យខ្វះ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥២

ពិភាក្សា ២ នាទី

តើភាពខុសគ្នាពីរចំណុចណា ដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយរបស់អ្នកអានផែនទី?

សរសេរចម្លើយមុន រួចប្រៀបធៀបជាមួយដៃគូ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥៣

មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់

រូបថ្មីទាំងនេះជាគំនូរបង្ហាញគោលគំនិត។

ស្លាកបច្ចេកទេសខ្លីជាភាសាអង់គ្លេសមានការពន្យល់ជាភាសាខ្មែរខាងក្រោមរូបនីមួយៗ។ មុនអានចម្លើយ សរសេរភាពខុសគ្នាដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយពីរចំណុច។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥៤

គណនា និងសម្រេចចិត្តមួយជំហានម្ដង

តម្លៃបម្រែបម្រួល −20, −10, 0, +10, +20 ពិន្ទុភាគរយ អាចប្រើខៀវ→ស→ទឹកក្រូច ដោយ 0 ជាកណ្ដាល។

តម្លៃគ្របដណ្ដប់ 0, 25, 50, 75, 100% គួរប្រើ sequential ប្រសិនបើសំណួរគឺតិច/ច្រើន។ 0 ត្រូវមានពណ៌របស់វា; missing data ត្រូវមានសញ្ញាផ្សេង ដូចជាផ្ទៃឆ្នូត។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥៥

ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥៦

ពិសោធន៍៖ ពិសោធន៍អន្តរកម្ម

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥៧

ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ

សាកល្បងការព្យាករណ៍មុនចុចអ្វីដែលឃើញមូលហេតុ
លក្ខខណ្ឌដើមសរសេរការរំពឹងកត់តម្លៃ/លំនាំភ្ជាប់ទៅគោលគំនិត
ប្ដូរអថេរមួយព្យាករណ៍ម្ដងទៀតប្រៀបធៀបនឹងដើមពន្យល់ដោយភស្តុតាង
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥៨

សំណួររហ័ស

រាយក្បួនបីសម្រាប់ផែនទីដែលអ្នកខ្វះពណ៌អានបាន។

ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៥៩

បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS

បញ្ហាប្រឈម៖ រចនា palette 5 ថ្នាក់សម្រាប់អត្រា និង palette សម្រាប់ការប្រែប្រួល។

សរសេរអត្ថន័យចំណុចកណ្ដាល និងវិធីបង្ហាញ missing data។

QGIS៖ ក្នុង Graduated ជ្រើស Color ramp ដែលសមនឹងទិន្នន័យ។ បន្ថែម rule សម្រាប់ NULL ជាលំនាំឆ្នូត។ Export រូបភាព ហើយពិនិត្យ grayscale និងពណ៌លើក្រដាស។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦០

បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS

លទ្ធផលត្រូវប្រគល់៖ រូបភាពមុន/ក្រោយមួយគូ តារាងតម្លៃ ឬការកំណត់ដែលបានប្ដូរ និងការពន្យល់ 3–5 ប្រយោគ។

ពិនិត្យថាអ្នកអានម្នាក់ទៀតអាចធ្វើការគណនាឡើងវិញបាន។ បន្តទៅ លំហាត់ QGIS 8 សម្រាប់ការអនុវត្តពេញលេញ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦១

សាកល្បងចំណេះដឹង

1. ទិន្នន័យតិចទៅច្រើន គួរប្រើ?
មើលហេតុផល / Explanation

Sequential — លំដាប់ពន្លឺជួយអានបរិមាណ។

2. Diverging ត្រូវមាន?
មើលហេតុផល / Explanation

ចំណុចកណ្ដាលមានអត្ថន័យ — ឧទាហរណ៍ 0 សម្រាប់ការប្រែប្រួល។

3. Missing និង 0 គួរ?
មើលហេតុផល / Explanation

បង្ហាញខុសគ្នា — 0 ជាការវាស់បាន; missing ជាការមិនដឹង។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦២

សាកល្បងចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯង

សំណួរចាកចេញ៖ ជម្រើសណាមួយរបស់អ្នកអាចធ្វើឱ្យអ្នកអានយល់ខុស?

ពន្យល់ការកែ និងដែនកំណត់ដែលនៅសល់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦៣

សកម្មភាពអនុវត្ត

ធ្វើ លំហាត់ទី៨ ក្នុង QGIS នៅសៀវភៅអនុវត្ត។

លំហាត់ប្រើទិន្នន័យកម្ពុជាពិត ហើយមានប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦៤
មេរៀនទី៨

ការយល់ច្រឡំដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦៥

ការយល់ច្រឡំទី១

✗ «ពណ៌ច្រើន = ព័ត៌មានច្រើន»
↓
✓ ពណ៌ច្រើនបំបាត់លំដាប់ ហើយធ្វើឱ្យអ្នកអានពិបាកចាំ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦៦

ការយល់ច្រឡំទី២

✗ «ឈុតឥន្ធនូល្អ ព្រោះប្រើក្នុងកម្មវិធីវិទ្យាសាស្ត្រច្រើន»
↓
✓ ឈុតឥន្ធនូត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងទូលំទូលាយ។ ទស្សនាវដ្ដីវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើនឥឡូវណែនាំឈុតដូចជា viridis ឬ ColorBrewer។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦៧

ការយល់ច្រឡំទី៣

✗ «ភ្នែកខ្វះពណ៌កម្រ ដូច្នេះមិនសំខាន់»
↓
✓ ក្នុងថ្នាក់រៀន ៤០ នាក់ដែលមានប្រុស ២០ នាក់ ជាធម្មតាមានម្នាក់ដែលមានភ្នែកខ្វះពណ៌។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦៨

ការយល់ច្រឡំទី៤

✗ «ពណ៌ដដែលមើលទៅដូចគ្នាលើគ្រប់ឧបករណ៍»
↓
✓ អេក្រង់ ប្រាជេក់ទ័រ និងម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពបង្ហាញពណ៌ខុសគ្នា។ ត្រូវសាកល្បងលើឧបករណ៍ចុងក្រោយ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៦៩

ការយល់ច្រឡំទី៥

✗ «ពណ៌សសម្រាប់តម្លៃទាប និងសម្រាប់ «គ្មានទិន្នន័យ» ក៏បាន»
↓
✓ អ្នកអាននឹងច្រឡំ។ «គ្មានទិន្នន័យ» ត្រូវមានពណ៌ ឬលំនាំដាច់ដោយឡែក។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧០

សេចក្ដីសង្ខេប

ពណ៌មានបីវិមាត្រ៖ ពណ៌ បង្ហាញភាពខុសគ្នា · តម្លៃពន្លឺ និងភាពឆ្អែត បង្ហាញលំដាប់។ ឈុតតគ្នាសម្រាប់បរិមាណ ឈុតពីរទិសសម្រាប់ទិន្នន័យដែលមានចំណុចកណ្ដាល និងឈុតប្រភេទសម្រាប់ទិន្នន័យប្រភេទ។

ឈុតឥន្ធនូបង្កើតព្រំក្លែងក្លាយ។ ផែនទីត្រូវពិនិត្យសម្រាប់ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងសម្រាប់ការបោះពុម្ពសខ្មៅ។ អត្ថន័យវប្បធម៌នៃពណ៌ និងភាពខុសគ្នារវាងអេក្រង់ និងក្រដាស ត្រូវពិចារណាជានិច្ច។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧១

គំនិតស្នូលនៃមេរៀន

បើផែនទីរបស់អ្នកនៅតែអានបានពេលបោះពុម្ពសខ្មៅ វានឹងអានបានសម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្នា។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧២

ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស

ពាក្យខ្មែរពាក្យអង់គ្លេសអត្ថន័យខ្លី
ពណ៌Hueក្រហម ខៀវ បៃតង
តម្លៃពន្លឺValue / lightnessស្រាល ↔ ដិត
ភាពឆ្អែតSaturationស្លេក ↔ ឆ្អែត
ឈុតតគ្នាSequential schemeស្រាល → ដិត
ឈុតពីរទិសDiverging schemeពីរពណ៌ជុំវិញកណ្ដាល
ឈុតប្រភេទQualitative schemeពណ៌គ្មានលំដាប់
ភ្នែកខ្វះពណ៌Colour vision deficiencyមិនបែងចែកពណ៌ខ្លះ
ColorBrewerColorBrewerឧបករណ៍ជ្រើសឈុតពណ៌ផែនទី
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧៣

ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស (ត)

ពាក្យខ្មែរពាក្យអង់គ្លេសអត្ថន័យខ្លី
គ្មានទិន្នន័យNo dataត្រូវមានពណ៌ដាច់ដោយឡែក
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧៤

សំណួររំលឹក

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧៥

សំណួររំលឹក

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧៦

កិច្ចការខ្លី

ជ្រើសផែនទីពណ៌មួយពីអ៊ីនធឺណិត ឬរបាយការណ៍។ កំណត់ឈុតពណ៌ដែលវាប្រើ និងប្រភេទទិន្នន័យ។ ពិនិត្យវាដោយបម្លែងជាសខ្មៅ (កម្មវិធីរូបភាព) ហើយពិពណ៌នាថាតើលំនាំនៅតែអានបានឬទេ។ ស្នើឈុតពណ៌ជំនួសពី ColorBrewer ជាមួយកូដពណ៌។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧៧

មេរៀនបន្ទាប់

យើងមានអថេរមើលឃើញ ថ្នាក់ និងពណ៌ហើយ។ ដល់ពេលផ្គុំវាទាំងអស់ជាផែនទីប្រធានបទពិតប្រាកដ។ ចូរបញ្ចប់ដោយសួរ៖

«ផែនទីដែលបង្ហាញចំនួនប្រជាជនតាមខេត្តជាពណ៌ និងផែនទីដែលបង្ហាញដង់ស៊ីតេ ផ្ដល់ចម្លើយខុសគ្នា។ មួយណាត្រឹមត្រូវ?»

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧៨

អរគុណ

អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី៨

https://khgeo.github.io/cartography/lessons/lesson-08.html

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី៨៧៩