សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា (Cartography)
ផែនទី Choropleth និងការធ្វើឱ្យស្តង់ដារ
មេរៀនទី៩ នៃ ១៥ · ៣ ម៉ោង
យាំ សារដ្ឋ · YAM Sarath
ផែនការមេរៀន ៣ ម៉ោង
- ស្ថានភាពបើកមេរៀន៖ ខេត្តណាច្រើនជាងគេ១៥ នាទី
- Choropleth និងករណីប្រើប្រាស់២០ នាទី
- ការធ្វើឱ្យស្តង់ដារ និងពិសោធន៍៤០ នាទី
- ជ្រើសអ្នកភាគបែង២៥ នាទី
- MAUP និងពិសោធន៍ឯកតា៤០ នាទី
- រចនា Choropleth និងឧទាហរណ៍៣៥ នាទី
- សង្ខេប និងណែនាំលំហាត់៥ នាទី
គោលបំណងសិក្សា
បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
- ពន្យល់ថាពេលណា Choropleth សមស្រប និងពេលណាមិនសមស្រប។
- ធ្វើឱ្យទិន្នន័យស្តង់ដារ៖ ដង់ស៊ីតេ ភាគរយ និងអត្រាក្នុងចំនួនប្រជាជន។
- ជ្រើសអ្នកភាគបែងដែលសមហេតុផលសម្រាប់សំណួរ។
- ពន្យល់បញ្ហាឯកតាផ្ទៃអថេរ (MAUP) និងផលប៉ះពាល់លើសេចក្ដីសន្និដ្ឋាន។
- រចនា Choropleth ពេញលេញ ជាមួយថ្នាក់ ពណ៌ និងសញ្ញាសម្គាល់ផែនទីច្បាស់។
ចំណេះដឹងមុនត្រូវមាន
- ខ្លឹមសារមេរៀនទី៧៖ ការចាត់ថ្នាក់។
- ខ្លឹមសារមេរៀនទី៨៖ ឈុតពណ៌។
ស្ថានភាពបើកមេរៀន
ក្នុងកិច្ចប្រជុំមួយ អ្នកវិភាគបង្ហាញផែនទីពីរ។
ស្ថានភាពបើកមេរៀន
ភ្នំពេញមានផ្ទៃ ៦៨៥ គម² ឯបាត់ដំបងមាន ១១ ៨៦៨ គម² ពោលគឺធំជាង ១៧ ដង។
សំណួរដែលមេរៀននេះឆ្លើយ
- ផែនទីទីមួយ ពណ៌តាម ចំនួនប្រជាជនដុល ឆ្នាំ ២០១៧។ បាត់ដំបង (១ ២៦៨ ១២០ នាក់) មានពណ៌ដិតជិតដូចភ្នំពេញ (១ ៤០៣ ២៩៣ នាក់)។
- ផែនទីទីពីរ ពណ៌តាម ដង់ស៊ីតេ។ ភ្នំពេញ (២ ០៤៩ នាក់/គម²) ដិតខ្លាំង ឯបាត់ដំបង (១០៧ នាក់/គម²) ស្រាល។
- ហេតុអ្វី Choropleth ត្រូវការតម្លៃស្តង់ដារ?
- តើត្រូវចែកនឹងអ្វី?
- តើការជ្រើសទំហំឯកតា (ខេត្ត ឬឃុំ) ប្ដូរសេចក្ដីសន្និដ្ឋានយ៉ាងណា?
គិត · ចែករំលែក
ផែនទីទីមួយ ពណ៌តាម ចំនួនប្រជាជនដុល ឆ្នាំ ២០១៧។ បាត់ដំបង (១ ២៦៨ ១២០ នាក់) មានពណ៌ដិតជិតដូចភ្នំពេញ (១ ៤០៣ ២៩៣ នាក់)។
គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។
Choropleth ជាអ្វី និងពេលណាប្រើ
Choropleth បំពេញពណ៌ពេញតំបន់នីមួយៗ តាមតម្លៃមួយ។
វាសន្មតថា តម្លៃដូចគ្នាពេញតំបន់ ដែលកម្រពិត។
Choropleth ជាអ្វី និងពេលណាប្រើ
| សមស្រប | មិនសមស្រប |
|---|
| អត្រា ភាគរយ ដង់ស៊ីតេ មធ្យម | ចំនួនដុល (ប្រជាជន ចំនួនសាលា) |
| ទិន្នន័យដែលប្រមូលតាមតំបន់រដ្ឋបាល | បាតុភូតបន្តដូចទឹកភ្លៀង (ប្រើអ៊ីសូលីន · មេរៀនទី១១) |
| តំបន់ដែលអ្នកអានស្គាល់ | ទីតាំងជាក់លាក់ (ប្រើចំណុច) |
Choropleth ជាអ្វី និងពេលណាប្រើ
សម្រាប់ចំនួនដុល ប្រើ សញ្ញាសមាមាត្រ ឬ ចំណុចដង់ស៊ីតេ (មេរៀនទី១០)។
ការធ្វើឱ្យស្តង់ដារ
ភ្នែកអាន Choropleth តាម ផ្ទៃ។
តំបន់ធំដែលមានពណ៌ដិត មើលទៅ «សំខាន់» ដោយសារវាធំ។ ដូច្នេះត្រូវលុបឥទ្ធិពលនៃទំហំតំបន់ ដោយចែកនឹងអ្វីមួយ៖
ការធ្វើឱ្យស្តង់ដារ
| អ្នកភាគបែង | លទ្ធផល | សំណួរដែលវាឆ្លើយ |
|---|
| ផ្ទៃ | ដង់ស៊ីតេ (នាក់/គម²) | មនុស្សរស់នៅក្រាស់កន្លែងណា? |
| ចំនួនប្រជាជនសរុប | ភាគរយ ឬអត្រា | ចំណែកនៃប្រជាជនប៉ុន្មាន? |
| ក្រុមគោលដៅ | អត្រាជាក់លាក់ | សិស្សក្នុងមួយគ្រូ · គ្រែពេទ្យក្នុងប្រជាជន ១ ០០០ |
| តម្លៃឆ្នាំមុន | ភាគរយប្រែប្រួល | កន្លែងណាកើន ឬថយ? |
ធ្វើឱ្យស្តង់ដារ៖ ចំនួន ធៀបនឹងអត្រា
សង្កេត
- ចំនួនសរុបលើ choropleth ធ្វើឱ្យខេត្តធំលេចធ្លោដោយមិនត្រឹមត្រូវ។
- ចែកដោយផ្ទៃ (ដង់ស៊ីតេ) ឬដោយប្រជាជន (ភាគរយ អត្រាក្នុង ១ ០០០ នាក់)។
- ចំនួនសរុបគួរបង្ហាញដោយសញ្ញាសមាមាត្រ (មេរៀនទី១០)។
ពិសោធន៍៖ ចំនួនដុល ដង់ស៊ីតេ ឬផ្ទៃ?
ប្ដូររវាងចំនួនប្រជាជនដុល ដង់ស៊ីតេ និងផ្ទៃខេត្ត។ សង្កេតថាបញ្ជីខេត្តខ្ពស់បំផុតប្ដូរយ៉ាងណា។ ផែនទីចំនួនដុលប្រហែលនឹងផែនទីផ្ទៃប៉ុណ្ណា?
សំណួររហ័ស
ហេតុអ្វី Choropleth មិនគួរបង្ហាញចំនួនដុល?
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ជ្រើសអ្នកភាគបែងឱ្យត្រូវនឹងសំណួរ
អ្នកភាគបែងខុស ផ្ដល់ផែនទីខុស ហើយឆ្លើយសំណួរខុសគ្នា។
ឧទាហរណ៍ សម្រាប់សាលារៀន៖
ជ្រើសអ្នកភាគបែងឱ្យត្រូវនឹងសំណួរ
- សាលា ÷ ផ្ទៃ → ដង់ស៊ីតេសាលា។ ខេត្តតូចក្រាស់មើលទៅល្អ ទោះមានសិស្សច្រើនក្នុងមួយសាលា។
- សាលា ÷ ចំនួនកុមារអាយុសិក្សា → ការផ្គត់ផ្គង់សេវា។ នេះឆ្លើយសំណួរគោលនយោបាយបានត្រង់ជាង។
- សិស្ស ÷ គ្រូ → បន្ទុកបង្រៀន។
ចំនួន និងអត្រា ប្រាប់រឿងខុសគ្នា
សង្កេត
- បាត់ដំបងមានប្រជាជនច្រើន ប៉ុន្តែដង់ស៊ីតេមធ្យម ព្រោះខេត្តធំ។
- កណ្ដាល និងតាកែវ មានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងបាត់ដំបងច្រើនដង។
- មុនគូសផែនទី សួរ៖ សំណួររបស់ខ្ញុំជាចំនួន ឬអត្រា?
ជ្រើសអ្នកភាគបែងឱ្យត្រូវនឹងសំណួរ
ក្បួន៖ សរសេរសំណួរជាប្រយោគមុន រួចជ្រើសអ្នកភាគបែងដែលឆ្លើយវា។
បន្ទាប់មក សរសេរអ្នកភាគបែងក្នុងចំណងជើង ឬសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី ដើម្បីកុំឱ្យអ្នកអានច្រឡំ។
លេខតូចជាភាគបែង
ប្រុងប្រយ័ត្ន
អត្រាដែលគណនាពីចំនួនតូច មិនស្ថិរទេ។ ឃុំដែលមានកុមារ ២០ នាក់ ហើយមានករណីជំងឺ ២ នាក់ ផ្ដល់អត្រា ១០% ដែលអាចប្ដូរជា ៥% ដោយករណីតែមួយ។ ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នពេលធ្វើផែនទីអត្រាសុខភាព ឬឧក្រិដ្ឋកម្មនៅឯកតាតូច។
បញ្ហាទំហំឯកតា (MAUP)
បញ្ហាឯកតាផ្ទៃអថេរ (Modifiable Areal Unit Problem · MAUP) មានពីរផ្នែក៖
បញ្ហាទំហំឯកតា (MAUP)
- ឥទ្ធិពលមាត្រដ្ឋាន (Scale effect)៖ លទ្ធផលប្ដូរតាមកម្រិតឯកតា (ខេត្ត ស្រុក ឃុំ)។
- ឥទ្ធិពលការបែងចែក (Zoning effect)៖ លទ្ធផលប្ដូរតាមរបៀបគូសព្រំដែន ទោះចំនួនឯកតាដដែល។
ឯកតាតំបន់ប្ដូរ លំនាំប្ដូរ
សង្កេត
- កម្រិតខេត្ត លាក់ភាពខុសគ្នាធំៗក្នុងខេត្ត។
- ក្រុងកំពង់ឆ្នាំង និងឃុំតាមដងទន្លេ ក្រាស់ជាងមធ្យមខេត្តរាប់សិបដង។
- សន្និដ្ឋានពីផែនទីអនុវត្តតែនៅកម្រិតឯកតាដែលបានវិភាគ។
ពិសោធន៍៖ ខេត្ត ឬឃុំ?
ប្ដូររវាងកម្រិតខេត្ត និងកម្រិតឃុំសម្រាប់ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ តម្លៃមធ្យមខេត្តលាក់អ្វីខ្លះ?
បញ្ហាទំហំឯកតា (MAUP)
ផលវិបាក៖ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានពីផែនទីកម្រិតខេត្ត មិនអាចអនុវត្តលើមនុស្សម្នាក់ៗ បានទេ។
ការធ្វើបែបនេះហៅថា កំហុសអេកូឡូស៊ី (Ecological fallacy)៖ «ខេត្តនេះមានអត្រាអក្ខរកម្មទាប ដូច្នេះអ្នកភូមិនេះមិនចេះអក្សរ»។
វិធីកាត់បន្ថយ៖ ប្រើឯកតាតូចបំផុតដែលទិន្នន័យអនុញ្ញាត · បង្ហាញផែនទីពីរកម្រិត · ឬបន្ថែមផែនទីចំណុច ឬសញ្ញាសមាមាត្រ។
ឧបករណ៍៖ ព្រំថ្នាក់ និងសារនៃផែនទី
ផែនទី choropleth ដូចគ្នា៖ ប្ដូរព្រំថ្នាក់ ហើយពិភាក្សាថាសារប្ដូរយ៉ាងណា។
សំណួររហ័ស
រាយអ្នកភាគបែងបួន និងសំណួរដែលនីមួយៗឆ្លើយ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
រចនា Choropleth ល្អ
បញ្ជីត្រួតពិនិត្យ៖
រចនា Choropleth ល្អ
- តម្លៃជាអត្រា ឬដង់ស៊ីតេ (មិនមែនចំនួនដុល)។
- វិធីចាត់ថ្នាក់សមនឹងការចែកចាយ ហើយបានប្រាប់លើផែនទី (មេរៀនទី៧)។
- ឈុតពណ៌តគ្នា ឬពីរទិស ព្រមទាំងពណ៌ដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ «គ្មានទិន្នន័យ» (មេរៀនទី៨)។
- សញ្ញាសម្គាល់ផែនទីមានឯកតា និងឆ្នាំ។
ផែនទីអថេរពីរ
សង្កេត
- ពណ៌នីមួយៗតំណាងបន្សំនៃអថេរពីរ។
- ជ្រុងងងឹត = ដង់ស៊ីតេខ្ពស់ និងអក្ខរកម្មខ្ពស់ (ជាទូទៅនៅទីប្រជុំជន)។
- ត្រូវការសញ្ញាសម្គាល់ការ៉េ ៣×៣ ហើយពិបាកអានសម្រាប់អ្នកចាប់ផ្ដើម។
ទិន្នន័យខ្វះត្រូវតែមើលឃើញ
សង្កេត
- ពណ៌សអាចត្រូវអានថាជាតម្លៃទាបបំផុត។
- ប្រើការគូសឆ្នូត ឬពណ៌ប្រផេះ ដែលមិនមែនជាផ្នែកនៃឈុតពណ៌។
- ពន្យល់ក្នុងសញ្ញាសម្គាល់ជានិច្ច៖ «គ្មានទិន្នន័យ»។
រចនា Choropleth ល្អ
- ព្រំតំបន់ស្ដើង ដើម្បីកុំលាក់ពណ៌។
- ប្រភព ឆ្នាំទិន្នន័យ និងឆ្នាំព្រំដែន។
- បើអាច បន្ថែមក្រាបចែកចាយតូច ឬចំនួនឯកតាក្នុងថ្នាក់នីមួយៗ។
រចនា Choropleth ល្អ
Choropleth ជាមួយពណ៌បន្ត (Unclassed) ក៏ជាជម្រើសដែរ៖ វារក្សាព័ត៌មានទាំងអស់ ប៉ុន្តែពិបាកអានតម្លៃពិតពីសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី។
សមស្របសម្រាប់ផែនទីអន្តរកម្មដែលមានប្រអប់បង្ហាញតម្លៃ។
មេរៀនទី៩
ឧទាហរណ៍ដែលបានដោះស្រាយ
ឧទាហរណ៍៖ ស្ថានភាព
ទិន្នន័យ៖ POP2017 និង Area_Km2 ក្នុង Kh_Province_Boundary ព្រមទាំងទិន្នន័យឃុំពីជំរឿន ២០០៨ សម្រាប់ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
ជំហានទី១៖ សំណួរ
១
«តើមនុស្សរស់នៅក្រាស់បំផុតនៅឯណា?
» → ត្រូវការដង់ស៊ីតេ មិនមែនចំនួនដុល។
ជំហានទី២៖ គណនា
២
Density = POP2017 / Area_Km2។
ភ្នំពេញ ២ ០៤៩ · កណ្ដាល ៣៨៥ · តាកែវ ២៩០ · បាត់ដំបង ១០៧ · មណ្ឌលគិរី ៦ នាក់/គម²។
ជំហានទី៣៖ ចាត់ថ្នាក់ និងពណ៌
៣
ចន្លោះធម្មជាតិ ៥ ថ្នាក់ · ឈុតតគ្នា Reds · សញ្ញាសម្គាល់ផែនទីមានឯកតា «នាក់/គម² (២០១៧)»។
ជំហានទី៤៖ ពិនិត្យ MAUP
៤
ខេត្តកំពង់ឆ្នាំងទាំងមូលមានដង់ស៊ីតេ ៨៩ នាក់/គម² (ជំរឿន ២០០៨) ប៉ុន្តែឃុំក្នុងខេត្តមានពី ១០ ដល់ ២ ៨២១ នាក់/គម²។
ផែនទីកម្រិតខេត្តលាក់ការប្រមូលផ្ដុំនៅក្រុងកំពង់ឆ្នាំង។
ជំហានទី៥៖ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានដែលអាចសរសេរ
៥
«ភ្នំពេញមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងខេត្តដទៃប្រហែល ៥ ដងឡើងទៅ។
នៅក្នុងខេត្តនីមួយៗ ប្រជាជនប្រមូលផ្ដុំតាមទីរួមខេត្ត និងតាមដងទន្លេ ដែលមើលឃើញតែនៅកម្រិតឃុំ។ »
អ្វីដែលយើងមិនអាចសន្និដ្ឋាន
ប្រុងប្រយ័ត្ន
យើងមិនអាចនិយាយអំពីគ្រួសារ ឬបុគ្គលណាមួយពីផែនទីនេះទេ (កំហុសអេកូឡូស៊ី)។ ដង់ស៊ីតេក៏មិនប្រាប់ពីទីតាំងផ្ទះពិតក្នុងឃុំដែរ ព្រោះវាជាតម្លៃមធ្យមលើផ្ទៃទាំងមូល រួមទាំងស្រែ និងទឹក។
មេរៀនទី៩
សិក្ខាសាលារូបភាព៖ ជ្រើសភាគបែង មុនជ្រើសពណ៌
រៀនដោយសាកល្បង · 35–45 នាទី
ចំណាំ
ផ្នែកនេះប្រើជំនួសពេលពិភាក្សា និងសកម្មភាពក្នុងម៉ោង 180 នាទី មិនមែនបន្ថែមលើម៉ោងទាំងអស់ទេ។ លេខដែលសរសេរថា «សន្មត» និងរូបប្រៀបធៀបថ្មីជាគំរូបង្រៀន មិនមែនស្ថិតិផ្លូវការ ឬផែនទីសម្រាប់នាវាចរណ៍ទេ។
សំណួររហ័ស
ពន្យល់ឥទ្ធិពលមាត្រដ្ឋាន និងឥទ្ធិពលការបែងចែកនៃ MAUP។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយ
ខេត្តធំមានប្រជាជនច្រើន ហើយក្លាយជាពណ៌ដិតលើផែនទី counts។
តែសំណួររបស់អ្នកគឺទីណាមនុស្សរស់នៅកកកុញ។ តើលេខបង្ហាញសំណួរនេះឬនៅ?
ពន្យល់ឱ្យឃើញមូលហេតុ
Choropleth ផ្ដល់ពណ៌ឱ្យឯកតាផ្ទៃទាំងមូល។
Counts ងាយរងឥទ្ធិពលទំហំឯកតា ដូច្នេះ density, rate ឬ percentage ជាញឹកញាប់សមស្របជាង។ ប៉ុន្តែភាគបែងត្រូវតែត្រូវនឹងសំណួរ៖ ប្រជាជន/ផ្ទៃគឺដង់ស៊ីតេ; ចំនួនគ្រួសារមានទឹក/គ្រួសារសរុបគឺភាគរយ។
អត្រាមធ្យមរបស់ឃុំមិនមែនអត្រារបស់មនុស្សគ្រប់គ្នាទេ។ ការប្រែព្រំឯកតាអាចប្ដូរលំនាំ MAUP។ ឯកតាដែលមានភាគបែងតូចអាចមានអត្រាប្រែប្រួលខ្លាំង។ ត្រូវបង្ហាញចំនួនមូលដ្ឋាន និងកំណត់ចំណាំ ដោយមិនអះអាងពីបុគ្គលតាមតម្លៃក្រុម។
មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់
មុន · ខ្សោយ
បញ្ហា / Before — ពណ៌ counts លើឯកតាផ្ទៃខុសគ្នា ត្រូវបានបកស្រាយថាជាដង់ស៊ីតេ។
ក្រោយ · ល្អ
កែលម្អ / After — បែងចែក counts ដោយផ្ទៃ ឬភាគបែងត្រឹមត្រូវ និងសរសេរឯកតា។
ពិភាក្សា ២ នាទី
តើភាពខុសគ្នាពីរចំណុចណា ដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយរបស់អ្នកអានផែនទី?
សរសេរចម្លើយមុន រួចប្រៀបធៀបជាមួយដៃគូ។
មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់
រូបថ្មីទាំងនេះជាគំនូរបង្ហាញគោលគំនិត។
ស្លាកបច្ចេកទេសខ្លីជាភាសាអង់គ្លេសមានការពន្យល់ជាភាសាខ្មែរខាងក្រោមរូបនីមួយៗ។ មុនអានចម្លើយ សរសេរភាពខុសគ្នាដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយពីរចំណុច។
គណនា និងសម្រេចចិត្តមួយជំហានម្ដង
ឃុំ ក៖ 10000 នាក់ / 100 គម² = 100 នាក់/គម²។
- ឃុំ ខ៖ 4000 / 10 = 400 នាក់/គម²។
- ក មានមនុស្សច្រើនជាង ខ ប៉ុន្តែ ខ កកកុញជាង 4 ដង។
- បើអត្រាទឹកស្អាតគឺ 90/100 និង 1/10 អត្រារួម = 91/110 ×100 = 82.7% មិនមែន (90%+10%)/2=50% ទេ។
សំណួររហ័ស
កំហុសអេកូឡូស៊ីជាអ្វី? ផ្ដល់ឧទាហរណ៍មួយ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ
- ប្ដូរ count→density ក្នុង normalise ហើយសង្កេតកន្លែងដែលប្ដូរថ្នាក់។
- ប្ដូរឯកតាឃុំ→ខេត្ត ហើយកត់លំនាំដែលបាត់ដោយសារការប្រមូលផ្ដុំ។
- ពន្យល់មូលហេតុដែលពណ៌ក្នុងឃុំមួយមិនមានន័យថាមនុស្សចែកស្មើគ្នាលើផ្ទៃទាំងមូល។
ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ
| សាកល្បង | ការព្យាករណ៍មុនចុច | អ្វីដែលឃើញ | មូលហេតុ |
|---|
| លក្ខខណ្ឌដើម | សរសេរការរំពឹង | កត់តម្លៃ/លំនាំ | ភ្ជាប់ទៅគោលគំនិត |
| ប្ដូរអថេរមួយ | ព្យាករណ៍ម្ដងទៀត | ប្រៀបធៀបនឹងដើម | ពន្យល់ដោយភស្តុតាង |
បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS
បញ្ហាប្រឈម៖ គណនាអត្រារួមពីតារាងឃុំបីដោយបូកភាគយក និងភាគបែងសិន។
ប្រៀបធៀបនឹងមធ្យមអត្រាធម្មតា ហើយពន្យល់ភាពខុសគ្នា។
QGIS៖ Field Calculator៖ បង្កើត density = population / area_km2 និងកំណត់ NULL ពេល area_km2 ≤ 0។ កុំបម្លែង NULL ទៅ 0។ ប្រើ Graduated លើ density ហើយបង្ហាញឯកតាក្នុង Legend។
បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS
លទ្ធផលត្រូវប្រគល់៖ រូបភាពមុន/ក្រោយមួយគូ តារាងតម្លៃ ឬការកំណត់ដែលបានប្ដូរ និងការពន្យល់ 3–5 ប្រយោគ។
ពិនិត្យថាអ្នកអានម្នាក់ទៀតអាចធ្វើការគណនាឡើងវិញបាន។ បន្តទៅ លំហាត់ QGIS 9 សម្រាប់ការអនុវត្តពេញលេញ។
សាកល្បងចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯង
សំណួរចាកចេញ៖ ជម្រើសណាមួយរបស់អ្នកអាចធ្វើឱ្យអ្នកអានយល់ខុស?
ពន្យល់ការកែ និងដែនកំណត់ដែលនៅសល់។
សកម្មភាពអនុវត្ត
ធ្វើ លំហាត់ទី៩ ក្នុង QGIS នៅសៀវភៅអនុវត្ត។
លំហាត់ប្រើទិន្នន័យកម្ពុជាពិត ហើយមានប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។
មេរៀនទី៩
ការយល់ច្រឡំដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន
ការយល់ច្រឡំទី១
✗ «Choropleth អាចបង្ហាញចំនួនដុលបាន បើចាត់ថ្នាក់ល្អ»
↓
✓ ការចាត់ថ្នាក់មិនលុបឥទ្ធិពលនៃទំហំតំបន់ទេ។ ត្រូវធ្វើឱ្យស្តង់ដារ។
ការយល់ច្រឡំទី២
✗ «ចែកនឹងផ្ទៃជានិច្ច គឺត្រឹមត្រូវ»
↓
✓ អ្នកភាគបែងត្រូវសមនឹងសំណួរ។ សម្រាប់សេវាសាធារណៈ ចែកនឹងចំនួនប្រជាជនគោលដៅ ជួនកាលសមហេតុផលជាង។
ការយល់ច្រឡំទី៣
✗ «ឯកតាតូចជាង ល្អជាងជានិច្ច»
↓
✓ ឯកតាតូចផ្ដល់លម្អិត ប៉ុន្តែអត្រាពីចំនួនតូចមិនស្ថិរ ហើយអាចប៉ះពាល់ឯកជនភាព។
ការយល់ច្រឡំទី៤
✗ «តម្លៃខេត្តអនុវត្តលើមនុស្សគ្រប់គ្នាក្នុងខេត្ត»
↓
✓ នេះជាកំហុសអេកូឡូស៊ី។ តម្លៃជាតម្លៃមធ្យមរបស់តំបន់។
ការយល់ច្រឡំទី៥
✗ «ព្រំដែនដិតធ្វើឱ្យផែនទីច្បាស់»
↓
✓ ព្រំដិតលាក់ពណ៌ និងទាញភ្នែកចេញពីទិន្នន័យ។ ប្រើព្រំស្ដើង។
សេចក្ដីសង្ខេប
Choropleth ផ្ដល់ពណ៌ដល់តំបន់តាមតម្លៃ ហើយត្រូវការតម្លៃស្តង់ដារ (ដង់ស៊ីតេ ភាគរយ អត្រា) ព្រោះភ្នែកអានផ្ទៃ។ អ្នកភាគបែងត្រូវសមនឹងសំណួរ ហើយត្រូវសរសេរឱ្យច្បាស់លើផែនទី។
លទ្ធផលប្រែប្រួលតាមទំហំ និងការគូសឯកតា (MAUP) ដូច្នេះត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះកំហុសអេកូឡូស៊ី។ រចនាល្អត្រូវការថ្នាក់សមរម្យ ឈុតពណ៌ត្រឹមត្រូវ និងសញ្ញាសម្គាល់ផែនទីដែលមានឯកតា និងឆ្នាំ។
គំនិតស្នូលនៃមេរៀន
មុនដាក់ពណ៌លើតំបន់ ត្រូវសួរថា «លេខនេះចែកនឹងអ្វី?» បើចម្លើយគឺ «គ្មាន» ទំនងជាអ្នកត្រូវការប្រភេទផែនទីផ្សេង។
ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|
| ផែនទី Choropleth | Choropleth map | ពណ៌តាមតំបន់ |
| ការធ្វើឱ្យស្តង់ដារ | Normalisation | ចែកនឹងផ្ទៃ ឬចំនួន |
| អ្នកភាគបែង | Denominator | លេខដែលយកមកចែក |
| ដង់ស៊ីតេ | Density | បរិមាណក្នុងឯកតាផ្ទៃ |
| អត្រា | Rate | ករណីក្នុងចំនួនប្រជាជន |
| បញ្ហាឯកតាផ្ទៃអថេរ | MAUP | លទ្ធផលប្ដូរតាមឯកតា |
| កំហុសអេកូឡូស៊ី | Ecological fallacy | យកតម្លៃក្រុមទៅបុគ្គល |
| Choropleth ពណ៌បន្ត | Unclassed choropleth | គ្មានថ្នាក់ |
សំណួររំលឹក
- រាយធាតុប្រាំដែលត្រូវមានលើផែនទី Choropleth ល្អ។
- អ្នកមានចំនួនមណ្ឌលសុខភាពតាមស្រុក។ ស្នើអ្នកភាគបែងពីរផ្សេងគ្នា និងសំណួរដែលនីមួយៗឆ្លើយ។
- ផែនទីអត្រាជំងឺតាមឃុំ បង្ហាញឃុំតូចមួយមានអត្រាខ្ពស់បំផុត។ តើអ្នកនឹងពិនិត្យអ្វីមុនរាយការណ៍?
សំណួររំលឹក
- ពន្យល់ដល់អ្នកសារព័ត៌មានថា ហេតុអ្វីផែនទីចំនួនប្រជាជនដុលមើលទៅស្រដៀងផែនទីផ្ទៃខេត្ត។
- ផែនទីកម្រិតខេត្ត និងកម្រិតឃុំផ្ដល់លំនាំខុសគ្នា។ តើត្រូវរាយការណ៍យ៉ាងណា?
- សរសេរចំណងជើង និងបន្ទាត់ប្រភពសម្រាប់ផែនទីដង់ស៊ីតេឃុំក្នុងខេត្តរបស់អ្នក។
កិច្ចការខ្លី
ជ្រើសសូចនាករមួយសម្រាប់ខេត្តរបស់អ្នក (សាលារៀន មណ្ឌលសុខភាព ឬប្រជាជន)។ គណនាតម្លៃស្តង់ដារពីរបែប (ចែកនឹងផ្ទៃ និងចែកនឹងចំនួនប្រជាជន) សម្រាប់ស្រុកនីមួយៗ ហើយសរសេរមួយទំព័រ៖ តារាងលទ្ធផល · ស្រុកកំពូលតាមវិធីនីមួយៗ · សំណួរដែលវិធីនីមួយៗឆ្លើយ · អ្វីដែលអ្នកមិនអាចសន្និដ្ឋាន។
មេរៀនបន្ទាប់
Choropleth ត្រូវការអត្រា។ ប៉ុន្តែជួនកាលយើងពិតជាចង់បង្ហាញ ចំនួន៖ ចំនួនប្រជាជន ចំនួនសិស្ស ចំនួនផលិតកម្មស្រូវ។ ចូរបញ្ចប់ដោយសួរ៖
«បើមិនអាចដាក់ពណ៌តាមចំនួនដុល តើយើងបង្ហាញចំនួនលើផែនទីដោយរបៀបណា?»
អរគុណ
អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី៩
https://khgeo.github.io/cartography/lessons/lesson-09.html