សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា (Cartography)

និមិត្តសញ្ញាសមាមាត្រ និងផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ

មេរៀនទី១០ នៃ ១៥ · ៣ ម៉ោង
យាំ សារដ្ឋ · YAM Sarath
កាំ = k × √(តម្លៃ) ✓១ ៤០០ ០០០៧០០ ០០០៣៥០ ០០០១០០ ០០០ផ្ទៃរង្វង់សមាមាត្រនឹងតម្លៃកាំ = k × តម្លៃ ✗១ ៤០០ ០០០៧០០ ០០០៣៥០ ០០០១០០ ០០០ផ្ទៃកើនតាមការ៉េ → បំភ្លៃ
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១

ផែនការមេរៀន ៣ ម៉ោង

  1. ស្ថានភាពបើកមេរៀន៖ រង្វង់ធំហួសហេតុ១៥ នាទី
  2. ការធ្វើមាត្រដ្ឋានសញ្ញា៣០ នាទី
  3. សញ្ញាសមាមាត្រ ចាត់ថ្នាក់ និងពិសោធន៍៤០ នាទី
  4. សញ្ញាសម្គាល់ផែនទី២០ នាទី
  5. ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ៣៥ នាទី
  6. ការជ្រើសប្រភេទផែនទី និងឧទាហរណ៍៣៥ នាទី
  7. សង្ខេប និងណែនាំលំហាត់៥ នាទី
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២

គោលបំណងសិក្សា

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣

ចំណេះដឹងមុនត្រូវមាន

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤
មេរៀនទី១០

ស្ថានភាពបើកមេរៀន

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥

ស្ថានភាពបើកមេរៀន

និស្សិតម្នាក់ធ្វើផែនទីប្រជាជនតាមខេត្ត ដោយប្រើរង្វង់។ គាត់កំណត់ទំហំរង្វង់ដោយ កាំ = ចំនួនប្រជាជន ÷ ៥០ ០០០។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦

ស្ថានភាពបើកមេរៀន

ភ្នំពេញ (១,៤ លាននាក់) មានកាំ ២៨ ឯមណ្ឌលគិរី (៨៤ ៦២៤ នាក់) មានកាំ ១,៧។ កាំធំជាង ១៧ ដង ប៉ុន្តែ ផ្ទៃរង្វង់ធំជាងប្រហែល ២៧៥ ដង ខណៈប្រជាជនធំជាងតែ ១៧ ដងប៉ុណ្ណោះ។ រង្វង់ភ្នំពេញលេបផែនទីទាំងមូល។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧

សំណួរដែលមេរៀននេះឆ្លើយ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៨

គិត · ចែករំលែក

តើត្រូវធ្វើមាត្រដ្ឋានរង្វង់យ៉ាងណា?

គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៩
មេរៀនទី១០

ទ្រឹស្ដីស្នូល

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១០

ការធ្វើមាត្រដ្ឋានសញ្ញា

ភ្នែកអាន ផ្ទៃ នៃសញ្ញា មិនមែនកាំទេ។

ដូច្នេះ៖

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១១

ការធ្វើមាត្រដ្ឋានសញ្ញា

កាំ = k × √(តម្លៃ)
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១២

ការធ្វើមាត្រដ្ឋានសញ្ញា

កាំ = k × √(តម្លៃ) ✓១ ៤០០ ០០០៧០០ ០០០៣៥០ ០០០១០០ ០០០ផ្ទៃរង្វង់សមាមាត្រនឹងតម្លៃកាំ = k × តម្លៃ ✗១ ៤០០ ០០០៧០០ ០០០៣៥០ ០០០១០០ ០០០ផ្ទៃកើនតាមការ៉េ → បំភ្លៃ

រូបទី១០.១៖ ការធ្វើមាត្រដ្ឋានសញ្ញាសមាមាត្រ។ ភ្នែកអានផ្ទៃរង្វង់ ដូច្នេះកាំត្រូវគុណនឹងឫសការ៉េនៃតម្លៃ។ តម្លៃ ១៤ ដង ធ្វើឱ្យរង្វង់ធំ ១៤ ដងតាមផ្ទៃ មិនមែន ១៩៦ ដងទេ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១៣

សញ្ញាសមាមាត្រ

សញ្ញាសមាមាត្រ៖ ប្រជាជនតាមខេត្តជំរឿន ២០១៩ · កាំ ∝ √ប្រជាជន១ ៤០០ ០០០៧០០ ០០០១០០ ០០០ប្រជាជន (នាក់)
សង្កេត
  • ផ្ទៃរង្វង់សមាមាត្រនឹងចំនួនប្រជាជន។
  • រង្វង់ធំនៅខាងក្រោយ តូចនៅខាងមុខ ដើម្បីមិនបិទគ្នា។
  • សញ្ញាសម្គាល់ជារង្វង់ជាន់គ្នា (nested) ជួយប្រៀបធៀបទំហំ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១៤

ការធ្វើមាត្រដ្ឋានសញ្ញា

ឧទាហរណ៍៖ បើតម្លៃ ១០០ ០០០ មានកាំ ៣ មម នោះតម្លៃ ៤០០ ០០០ (៤ ដង) មានកាំ ៦ មម (២ ដង) ហើយផ្ទៃធំជាង ៤ ដងពិតប្រាកដ។

ការកែតម្រូវផ្លូវចិត្ត (Flannery)៖ ការសិក្សាបានបង្ហាញថាអ្នកអានប៉ាន់ស្មានរង្វង់ធំ ទាបជាង ការពិត។ ការធ្វើមាត្រដ្ឋានខ្លះប្រើនិទស្សន្ត ០,៥៧ ជំនួស ០,៥ ដើម្បីកែ។ ក្នុងកម្រិតវគ្គសិក្សានេះ ឫសការ៉េគ្រប់គ្រាន់ ប៉ុន្តែត្រូវដឹងថាការអានទំហំមិនត្រឹមត្រូវឥតខ្ចោះទេ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១៥

សញ្ញាសមាមាត្រ និងសញ្ញាចាត់ថ្នាក់

សញ្ញាសមាមាត្របន្តសញ្ញាចាត់ថ្នាក់ (Graduated)
ទំហំខុសគ្នាសម្រាប់គ្រប់តម្លៃទំហំតែប៉ុន្មានថ្នាក់
គុណសម្បត្តិរក្សាព័ត៌មានទាំងអស់អានពីសញ្ញាសម្គាល់ផែនទីងាយ
គុណវិបត្តិអានតម្លៃពិតពិបាកបាត់លម្អិតក្នុងថ្នាក់
សមរម្យពេលតម្លៃបន្ត និងជួរធំចង់ប្រៀបធៀបជាក្រុម
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១៦

ពិសោធន៍៖ សញ្ញា និងចំណុច

ប្ដូររវាងវិធីបួន។ ប្រៀបធៀប «សញ្ញាសមាមាត្រ (√)» និង «មាត្រដ្ឋានកាំ» សម្រាប់ភ្នំពេញ។ បន្ទាប់មក ជ្រើសផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ ហើយប្ដូរតម្លៃចំណុច។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១៧

សញ្ញាសមាមាត្រ និងសញ្ញាចាត់ថ្នាក់

ការដោះស្រាយសញ្ញាត្រួតគ្នា៖ ភាពថ្លា ៦០ ទៅ ៨០% · ព្រំពណ៌សស្ដើង · គូរសញ្ញាតូចនៅលើគេ · ឬកាត់បន្ថយទំហំអតិបរមា។

ការត្រួតគ្នាបន្តិចអាចទទួលយកបាន ព្រោះវាបង្ហាញការប្រមូលផ្ដុំ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១៨

សំណួររហ័ស

ហេតុអ្វីកាំសញ្ញាត្រូវគុណនឹងឫសការ៉េនៃតម្លៃ?

ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០១៩

សញ្ញាសម្គាល់ផែនទីសម្រាប់សញ្ញាសមាមាត្រ

សញ្ញាសម្គាល់ផែនទីត្រូវបង្ហាញយ៉ាងតិច បីទំហំ៖ តូច មធ្យម និងធំ ជាមួយតម្លៃមូល។

មានពីររបៀប៖

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២០

សញ្ញាសម្គាល់ផែនទីសម្រាប់សញ្ញាសមាមាត្រ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២១

ការយល់ឃើញទំហំ

អ្នកអានប៉ាន់ទំហំរង្វង់តិចជាងការពិតតម្លៃ A ធំជាង B ១០ ដងB = ១០A = ១០០អ្នកអានភាគច្រើនប៉ាន់ថា Aធំជាង B ប្រហែល ៦–៧ ដងFlannery៖ កាំ ∝ តម្លៃ^០,៥៧ដើម្បីប៉ះប៉ូវការយល់ឃើញ
សង្កេត
  • ភ្នែកមនុស្សប៉ាន់ផ្ទៃរង្វង់ធំៗ តិចជាងការពិត។
  • Flannery ពង្រីករង្វង់ធំបន្តិច ដើម្បីប៉ះប៉ូវ។
  • សញ្ញាសម្គាល់ជាមួយរង្វង់គំរូ ៣ ទំហំ ជួយការប៉ាន់ស្មានច្រើនជាងគេ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២២

សញ្ញាសម្គាល់ផែនទីសម្រាប់សញ្ញាសមាមាត្រ

តម្លៃដែលជ្រើសគួរជាលេខមូល (ឧ. ១០០ ០០០ · ៥០០ ០០០ · ១ ០០០ ០០០) ហើយរង្វង់ធំបំផុតគួរស្មើនឹងតម្លៃអតិបរមាក្នុងទិន្នន័យ។

ក្នុង QGIS ប្រើ Data-defined size legend (ផ្ទាំង Legend នៃ Layer Properties)។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២៣

បន្ត ឬចាត់ថ្នាក់?

សញ្ញាសមាមាត្រ ធៀបនឹងសញ្ញាចាត់ថ្នាក់សមាមាត្រ៖ ទំហំបន្តចាត់ថ្នាក់៖ ៤ ទំហំ
សង្កេត
  • សមាមាត្រ៖ រក្សាលម្អិត ប៉ុន្តែអ្នកអានប៉ាន់ទំហំរង្វង់មិនសូវត្រូវ។
  • ចាត់ថ្នាក់៖ ងាយអាន និងប្រៀបធៀបនឹងសញ្ញាសម្គាល់ ប៉ុន្តែបាត់ភាពខុសគ្នាក្នុងថ្នាក់។
  • ជ្រើសតាមគោលបំណង៖ ប្រៀបធៀបទូទៅ ឬអានតម្លៃ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២៤

ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ

ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ (Dot density map) ដាក់ចំណុចក្នុងតំបន់នីមួយៗ ដោយចំណុចមួយតំណាងចំនួនថេរ (ឧ. ១ ចំណុច = ១០ ០០០ នាក់)។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២៥

ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២៦

ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ

ការសម្រេចចិត្តសំខាន់៖

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២៧

ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ

ការសម្រេចចិត្តការណែនាំ
តម្លៃចំណុចធ្វើឱ្យតំបន់ដែលមានតម្លៃទាបបំផុតមានចំណុចយ៉ាងតិច ២ ទៅ ៣
ទំហំចំណុចតូចល្មមកុំឱ្យលាយគ្នាក្នុងតំបន់ក្រាស់
ការដាក់ចំណុចចៃដន្យក្នុងតំបន់ · ប្រសើរជាងបើកម្រិតលើតំបន់ដែលអាចរស់នៅបាន (dasymetric)
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២៨

ឧបករណ៍៖ ធ្វើមាត្រដ្ឋានសញ្ញា

ប្រៀបធៀបផ្ទៃ Flannery កាំ និងចំណុចដង់ស៊ីតេ លើប្រជាជនខេត្ត។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០២៩

ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ

Choropleth (អត្រា)ពណ៌ = អត្រា · ផ្ទៃពេញសញ្ញាសមាមាត្រ (ចំនួន)រង្វង់ = ចំនួន · ទីតាំងកណ្ដាលចំណុចដង់ស៊ីតេ (ចំនួន)១ ចំណុច = ២៥ ០០០ នាក់

រូបទី១០.២៖ វិធីបីសម្រាប់ទិន្នន័យប្រជាជន។ Choropleth ត្រូវការអត្រា។ សញ្ញាសមាមាត្រ និងចំណុចដង់ស៊ីតេបង្ហាញចំនួនដុលបានត្រឹមត្រូវ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣០

សំណួររហ័ស

បែងចែកសញ្ញាសមាមាត្របន្ត និងសញ្ញាចាត់ថ្នាក់។

ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣១

ចំណុចដង់ស៊ីតេ

ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ១ ចំណុច = ២០ ០០០ នាក់ · ចំណុចដាក់ចៃដន្យក្នុងខេត្ត= ២០ ០០០ នាក់
សង្កេត
  • ចំណុចបង្ហាញទាំងចំនួន និងការចែកចាយ ក្នុងពេលតែមួយ។
  • ទីតាំងចំណុចមិនមែនជាផ្ទះពិតទេ៖ ដាក់ចៃដន្យក្នុងឯកតា។
  • ជ្រើសតម្លៃចំណុចឱ្យចំណុចចាប់ផ្ដើមប៉ះគ្នានៅតំបន់ក្រាស់បំផុត។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣២

កាតូក្រាម៖ ឱ្យផ្ទៃខេត្តតំណាងបរិមាណ

ក្នុងផែនទីធម្មតា ខេត្តធំៗ ដូចជាមណ្ឌលគិរី និងព្រះវិហារ គ្របដណ្ដប់ផ្ទៃផែនទីច្រើន ទោះបីមានប្រជាជនតិចក៏ដោយ ខណៈភ្នំពេញ ដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេ ស្ទើរតែមើលមិនឃើញ។

កាតូក្រាម (cartogram) ដោះស្រាយបញ្ហានេះ ដោយប្ដូរទំហំ (និងពេលខ្លះរាង) នៃតំបន់នីមួយៗ ឱ្យសមាមាត្រទៅនឹងតម្លៃមួយ ជាធម្មតាប្រជាជន។ វាជាការបង្ហាញសញ្ញាសមាមាត្រប្រភេទមួយ ដែលតំបន់ខ្លួនឯងក្លាយជាសញ្ញា។

ក. បន្តជាប់ (contiguous)ខេត្តនៅជាប់គ្នា · ក្រឡាបត់បង្ហាញការបង្ខូចទ្រង់ទ្រាយខ. Olson (មិនបន្តជាប់)ខេត្តនីមួយៗរួមតូចក្នុងព្រំដើម

រូបទី១០.៣៖ កាតូក្រាមប្រជាជនតាមខេត្ត។ (ក) បន្តជាប់៖ ភ្នំពេញ កណ្ដាល និងខេត្តជុំវិញ រីកធំ ខេត្តភាគឦសានរួមតូច ហើយក្រឡាបត់បង្ហាញថាលំហត្រូវបានទាញយ៉ាងណា។ (ខ) Olson៖ …

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣៣

កាតូក្រាម៖ ឱ្យផ្ទៃខេត្តតំណាងបរិមាណ

ប្រភេទរបៀបចំណុចខ្លាំងចំណុចខ្សោយ
បន្តជាប់ (contiguous)ទាញ និងបង្រួមព្រំដែន ឱ្យផ្ទៃសមាមាត្រ ហើយខេត្តនៅតែជាប់គ្នារក្សាអ្នកជិតខាង · ឃើញ «ទម្ងន់» នៃប្រទេសទាំងមូលរាងខូចខ្លាំង · ពិបាកស្គាល់ខេត្ត
Olson (មិនបន្តជាប់)បង្រួមខេត្តនីមួយៗជុំវិញចំណុចកណ្ដាល ដោយរក្សារាងរាង និងទីតាំងនៅដដែល · ងាយធ្វើខេត្តដែលមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់បំផុតមិនអាចធំជាងខ្លួនបានទេ
Dorlingតំបន់ទាំងមូលក្លាយជារង្វង់ ដែលផ្ទៃសមាមាត្រទៅនឹងតម្លៃ ហើយរុញកុំឱ្យត្រួតគ្នាប្រៀបធៀបទំហំបានងាយ · ដាក់ចំណិត ឬចំណុចក្នុងរង្វង់បានបាត់រាងខេត្តទាំងស្រុង
ក្រឡា (tile grid)តំបន់នីមួយៗ = ចំនួនក្រឡាស្មើៗគ្នា (ឧ. ១ ក្រឡា = ៥០ ០០០ នាក់)រាប់បាន · ស្អាតត្រូវរៀបចំដោយដៃ · ទីតាំងប្រហាក់ប្រហែល
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣៤

កាតូក្រាម៖ ឱ្យផ្ទៃខេត្តតំណាងបរិមាណ

ក. ក្រឡាប្រាំមួយជ្រុង១ ក្រឡា = ៥០ ០០០ នាក់ខ. Dorling + ចំណិតរង្វង់ = ចំនួន · ចំណិត = ចំណែកគ. Dorling + ចំណុចចំណុចដង់ស៊ីតេក្នុងរង្វង់

រូបទី១០.៤៖ កាតូក្រាមដែលមិនរក្សារាង។ (ក) ក្រឡាប្រាំមួយជ្រុង៖ ខេត្តនីមួយៗមានចំនួនក្រឡាតាមប្រជាជន។ (ខ) Dorling៖ ផ្ទៃរង្វង់ = ប្រជាជន ហើយចំណិតបង្ហាញចំណែកនៃក្រុមពីរ។ (គ) Dorling ជាមួយចំណុចដង់ស៊ីតេ (ផ្នែក ១០.៣.៤) នៅក្នុងរង្វង់នីមួយៗ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣៥

តម្លៃចំណុចសមល្មម

ជ្រើសតម្លៃចំណុច១ ចំណុច = ៥ ០០០ · ២០ ០០០ · ១០០ ០០០ នាក់ក្រាស់ពេក (ចំណុចជាប់គ្នា)សមល្មមស្រាលពេក (បាត់លំនាំ)
សង្កេត
  • តម្លៃតូចពេក៖ ចំណុចជាប់គ្នាក្លាយជាពណ៌ខ្មៅ។
  • តម្លៃធំពេក៖ ខេត្តតូចមិនមានចំណុចសោះ។
  • គោលការណ៍៖ ចំណុចចាប់ផ្ដើមប៉ះគ្នានៅតំបន់ក្រាស់បំផុត។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣៦

កាតូក្រាម៖ ឱ្យផ្ទៃខេត្តតំណាងបរិមាណ

**ពេលណាគួរប្រើ?

** កាតូក្រាមល្អបំផុត នៅពេលសារៈសំខាន់គឺ «មនុស្សភាគច្រើននៅឯណា» ឬនៅពេលផែនទី Choropleth ធម្មតាធ្វើឱ្យតំបន់ធំដែលមានមនុស្សតិច មើលទៅសំខាន់ពេក (ឧ. លទ្ធផលបោះឆ្នោត ឬការចែកចាយធនធាន)។ ការណែនាំ៖

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣៧

កាតូក្រាម៖ ឱ្យផ្ទៃខេត្តតំណាងបរិមាណ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣៨

ដ្យាក្រាមលើផែនទី

ផែនទីដ្យាក្រាម៖ សមាមាត្រប្រជាជនក្នុងតំបន់ និងក្រុង (គំរូ)ទីក្រុងជនបទទិន្នន័យបំណែកជាគំរូបង្រៀន
សង្កេត
  • ទំហំ = ចំនួនសរុប · បំណែក = សមាមាត្រ។
  • ប្រើតែ ២–៣ បំណែក បើមិនដូច្នេះ ពិបាកអាន។
  • ជម្រើសផ្សេង៖ ផែនទីពីរដាច់ពីគ្នា ឬរបារតូចៗ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៣៩

ពិសោធន៍៖ ប្រែផែនទីទៅជាកាតូក្រាម

ជ្រើសប្រភេទកាតូក្រាម ហើយរំកិល «ការប្រែរាង» ពី ០% (ផែនទីដើម) ដល់ ១០០%។ មើលចំណែកផ្ទៃរបស់ភ្នំពេញ និងមណ្ឌលគិរី ធៀបនឹងចំណែកប្រជាជន។ ប្រភេទណាមានកំហុសផ្ទៃតិចជាងគេ? ប្រភេទណារក្សារាងខេត្តបានល្អជាងគេ?

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤០

កាតូក្រាម៖ ឱ្យផ្ទៃខេត្តតំណាងបរិមាណ

ក្នុង QGIS៖ ផ្នែកបន្ថែម (plugin) Cartogram3 បង្កើតកាតូក្រាមបន្តជាប់ពីស្រទាប់ពហុកោណ និងជួរឈរតម្លៃ។

កាតូក្រាម Olson អាចធ្វើដោយ Geometry Generator៖ scale(@geometry, k, k, centroid(@geometry)) ដែល k = ឫសការ៉េ (ដង់ស៊ីតេនៃខេត្ត ÷ ដង់ស៊ីតេខ្ពស់បំផុត)។ កាតូក្រាម Dorling និងបន្តជាប់ ក៏អាចធ្វើដោយកញ្ចប់ R cartogram (cartogram_cont cartogram_ncont cartogram_dorling) ហើយនាំចូលលទ្ធផលទៅ QGIS។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤១

សំណួររហ័ស

សញ្ញាសម្គាល់ផែនទីសម្រាប់សញ្ញាសមាមាត្រត្រូវមានអ្វីខ្លះ?

ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤២

ជ្រើសប្រភេទផែនទី

ទិន្នន័យសំណួរប្រភេទផែនទី
អត្រា ភាគរយ ដង់ស៊ីតេកន្លែងណាខ្ពស់ ឬទាប?Choropleth
ចំនួនដុល (ប្រជាជន សិស្ស)កន្លែងណាមានច្រើន?សញ្ញាសមាមាត្រ
ចំនួនដុល និងលំនាំប្រមូលផ្ដុំមនុស្សប្រមូលផ្ដុំនៅឯណា?ចំណុចដង់ស៊ីតេ
ចំនួន និងអត្រាទាំងពីរទាំងពីរក្នុងផែនទីតែមួយChoropleth (អត្រា) + សញ្ញាសមាមាត្រ (ចំនួន)
ចំនួនដុល ដែលតំបន់ធំៗមានតម្លៃតិច«ទម្ងន់» ពិតនៃតំបន់នីមួយៗ?កាតូក្រាម (បន្តជាប់ · Olson · Dorling)
បាតុភូតបន្តតម្លៃនៅចន្លោះចំណុច?អ៊ីសូលីន (មេរៀនទី១១)
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤៣

ជ្រើសប្រភេទផែនទី

ការបញ្ចូល Choropleth និងសញ្ញាសមាមាត្រក្នុងផែនទីតែមួយ ដំណើរការល្អ បើពណ៌ស្រាល និងសញ្ញាច្បាស់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤៤
មេរៀនទី១០

ឧទាហរណ៍ដែលបានដោះស្រាយ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤៥

ឧទាហរណ៍៖ ស្ថានភាព

ទិន្នន័យ៖ POP2017 ពី Kh_Province_Boundary (៤១ ១៧៧ ដល់ ១ ៤០៣ ២៩៣ នាក់)។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤៦

ជំហានទី១៖ ជ្រើសវិធីមាត្រដ្ឋាន

១

អតិបរមា ១ ៤០៣ ២៩៣ នាក់ → កាំអតិបរមា ៨ មម។

ដូច្នេះ k = ៨ ÷ √១ ៤០៣ ២៩៣ ≈ ០,០០៦៨។ កែប (៤១ ១៧៧ នាក់ · តូចជាងគេ) → ០,០០៦៨ × √៤១ ១៧៧ ≈ ១,៤ មម ដែលនៅមើលឃើញ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤៧

ជំហានទី២៖ ប្រៀបធៀបជាមួយមាត្រដ្ឋានខុស

២

បើគុណកាំដោយផ្ទាល់ រង្វង់ភ្នំពេញនឹងមានផ្ទៃធំជាងមណ្ឌលគិរីប្រហែល ២៣០ ដង ខណៈតម្លៃធំជាងតែ ១៥ ដង។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤៨

ជំហានទី៣៖ សញ្ញាសម្គាល់ផែនទី

៣

បីរង្វង់៖ ២០០ ០០០ · ៧០០ ០០០ · ១ ៤០០ ០០០ នាក់ ជាមួយកាំ ៣,០ · ៥,៧ · ៨,០ មម។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៤៩

ជំហានទី៤៖ ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ

៤

១ ចំណុច = ១០ ០០០ នាក់ → សរុបប្រហែល ១ ៥៧៥ ចំណុច។

កែប (តូចជាងគេ) ទទួលបានប្រហែល ៤ ចំណុច ដែលគ្រប់គ្រាន់។ បើជ្រើស ១ ចំណុច = ៥០ ០០០ នាក់ កែបទទួលបានតែ ១ ចំណុច ហើយផែនទីនឹងបង្ហាញខុស។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥០

ជំហានទី៥៖ ជ្រើស

៥

សម្រាប់របាយការណ៍បោះពុម្ព សញ្ញាសមាមាត្រអានងាយជាង។

សម្រាប់បង្ហាញលំនាំប្រមូលផ្ដុំតាមដងទន្លេ ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេល្អជាង។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥១

អ្វីដែលយើងមិនអាចសន្និដ្ឋាន

ប្រុងប្រយ័ត្ន

ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេមិនប្រាប់ថាមនុស្សរស់នៅត្រង់ចំណុចណាទេ។ ចំណុចត្រូវដាក់ចៃដន្យក្នុងខេត្ត ដូច្នេះការអានវាជាទីតាំងភូមិពិត ជាកំហុស។ សញ្ញាសមាមាត្រក៏មិនអាចអានតម្លៃពិតបានច្បាស់ដែរ ដូច្នេះត្រូវមានតារាងអមបើចាំបាច់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥២
មេរៀនទី១០

សិក្ខាសាលារូបភាព៖ ឱ្យផ្ទៃរង្វង់តំណាងបរិមាណ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥៣

រៀនដោយសាកល្បង · 35–45 នាទី

ចំណាំ

ផ្នែកនេះប្រើជំនួសពេលពិភាក្សា និងសកម្មភាពក្នុងម៉ោង 180 នាទី មិនមែនបន្ថែមលើម៉ោងទាំងអស់ទេ។ លេខដែលសរសេរថា «សន្មត» និងរូបប្រៀបធៀបថ្មីជាគំរូបង្រៀន មិនមែនស្ថិតិផ្លូវការ ឬផែនទីសម្រាប់នាវាចរណ៍ទេ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥៤

បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយ

ទីក្រុង ក មានប្រជាជន 100000 និង ខ មាន 400000។

បើអ្នកធ្វើកាំរង្វង់ ខ ធំ 4 ដង ភ្នែកនឹងឃើញផ្ទៃធំ 16 ដង។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥៥

ពន្យល់ឱ្យឃើញមូលហេតុ

សម្រាប់រង្វង់ A=πr²។

Dot density ខុសពី proportional symbols៖ ចំណុចនីមួយៗតំណាងបរិមាណថេរ ប៉ុន្តែទីតាំងចំណុចអាចជាទីតាំងសំយោគក្នុងពហុកោណ។ កុំអានចំណុចជាផ្ទះ ឬទីតាំងមនុស្សពិត។ បើដាក់ចំណុចលើទឹកដោយចៃដន្យ ត្រូវប្រើ mask តំបន់សមស្រប ឬពន្យល់ដែនកំណត់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥៦

សំណួររហ័ស

តើត្រូវជ្រើសតម្លៃចំណុចយ៉ាងណាក្នុងផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេ?

ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥៧

មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់

មុន · ខ្សោយ
Lesson 10: design problem100,000400,000r ∝ valueArea ratio = 16 (misleading)

បញ្ហា / Before — កាំកើនតាមតម្លៃ ធ្វើឱ្យផ្ទៃបំផ្លើសបរិមាណ។

ក្រោយ · ល្អ
Lesson 10: improved design100,000400,000r ∝ √valueArea ratio = 4

កែលម្អ / After — កាំកើនតាមឫសការ៉េ ហើយ Legend មានរង្វង់យោង។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥៨

ពិភាក្សា ២ នាទី

តើភាពខុសគ្នាពីរចំណុចណា ដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយរបស់អ្នកអានផែនទី?

សរសេរចម្លើយមុន រួចប្រៀបធៀបជាមួយដៃគូ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៥៩

មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់

រូបថ្មីទាំងនេះជាគំនូរបង្ហាញគោលគំនិត។

ស្លាកបច្ចេកទេសខ្លីជាភាសាអង់គ្លេសមានការពន្យល់ជាភាសាខ្មែរខាងក្រោមរូបនីមួយៗ។ មុនអានចម្លើយ សរសេរភាពខុសគ្នាដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយពីរចំណុច។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦០

គណនា និងសម្រេចចិត្តមួយជំហានម្ដង

យោង v₀=100000 និង r₀=4 មម។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦១

ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦២

ពិសោធន៍៖ ពិសោធន៍អន្តរកម្ម

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦៣

ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ

សាកល្បងការព្យាករណ៍មុនចុចអ្វីដែលឃើញមូលហេតុ
លក្ខខណ្ឌដើមសរសេរការរំពឹងកត់តម្លៃ/លំនាំភ្ជាប់ទៅគោលគំនិត
ប្ដូរអថេរមួយព្យាករណ៍ម្ដងទៀតប្រៀបធៀបនឹងដើមពន្យល់ដោយភស្តុតាង
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦៤

សំណួររហ័ស

រាយករណីបីដែល Choropleth មិនសមស្រប។

ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦៥

បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS

បញ្ហាប្រឈម៖ គណនាកាំសម្រាប់ 25000, 100000 និង 900000 នាក់ ដោយយោង 100000→4 មម។

គូស Legend ហើយបញ្ជាក់ថាទំហំគឺកាំ ឬអង្កត់ផ្ចិត។

QGIS៖ ប្រើ Size assistant ជាមួយវិធី Area ឬកន្សោមឫសការ៉េសម្រាប់អង្កត់ផ្ចិត។ ប្រសិនបើរង្វង់យោងមានកាំ 4 មម ត្រូវបញ្ចូលអង្កត់ផ្ចិត 8 មមក្នុង symbol size ដែលប្រើ diameter។ ពិនិត្យមួយតម្លៃដោយដៃ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦៦

បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS

លទ្ធផលត្រូវប្រគល់៖ រូបភាពមុន/ក្រោយមួយគូ តារាងតម្លៃ ឬការកំណត់ដែលបានប្ដូរ និងការពន្យល់ 3–5 ប្រយោគ។

ពិនិត្យថាអ្នកអានម្នាក់ទៀតអាចធ្វើការគណនាឡើងវិញបាន។ បន្តទៅ លំហាត់ QGIS 10 សម្រាប់ការអនុវត្តពេញលេញ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦៧

សាកល្បងចំណេះដឹង

1. តម្លៃកើន 4 ដង កាំត្រឹមត្រូវកើន?
មើលហេតុផល / Explanation

2 ដង — √4 = 2; ផ្ទៃកើន 4។

2. តម្លៃ 0 គួរមានកាំ?
មើលហេតុផល / Explanation

0 — តម្លៃសូន្យមានផ្ទៃសូន្យ; missing ត្រូវបង្ហាញជាសញ្ញាផ្សេង។

3. Dot density ចំណុចបង្ហាញទីតាំងផ្ទះពិតឬ?
មើលហេតុផល / Explanation

មិនចាំបាច់ទេ — ចំណុចអាចត្រូវបានចែកចៃដន្យសម្រាប់បង្ហាញការចែកចាយ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦៨

សាកល្បងចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯង

សំណួរចាកចេញ៖ ជម្រើសណាមួយរបស់អ្នកអាចធ្វើឱ្យអ្នកអានយល់ខុស?

ពន្យល់ការកែ និងដែនកំណត់ដែលនៅសល់។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៦៩

សកម្មភាពអនុវត្ត

ធ្វើ លំហាត់ទី១០ ក្នុង QGIS នៅសៀវភៅអនុវត្ត។

លំហាត់ប្រើទិន្នន័យកម្ពុជាពិត ហើយមានប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧០
មេរៀនទី១០

ការយល់ច្រឡំដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧១

ការយល់ច្រឡំទី១

✗ «កាំគួរសមាមាត្រនឹងតម្លៃ»
↓
✓ ផ្ទៃត្រូវសមាមាត្រនឹងតម្លៃ ដូច្នេះកាំសមាមាត្រនឹងឫសការ៉េ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧២

ការយល់ច្រឡំទី២

✗ «សញ្ញាមិនគួរត្រួតគ្នា»
↓
✓ ការត្រួតគ្នាបន្តិចជារឿងធម្មតា និងបង្ហាញការប្រមូលផ្ដុំ។ ប្រើភាពថ្លា និងព្រំពណ៌ស។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧៣

ការយល់ច្រឡំទី៣

✗ «ចំណុចក្នុងផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេបង្ហាញទីតាំងពិត»
↓
✓ ចំណុចដាក់ចៃដន្យក្នុងតំបន់។ ត្រូវសរសេរចំណាំនេះលើផែនទី។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧៤

ការយល់ច្រឡំទី៤

✗ «សញ្ញាសមាមាត្រត្រូវដាក់នៅផ្ចិតធរណីមាត្រជានិច្ច»
↓
✓ សម្រាប់តំបន់រាងវែង ឬមានរន្ធ ផ្ចិតអាចធ្លាក់ក្រៅតំបន់។ ប្រើចំណុចតំណាង (Point on surface)។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧៥

ការយល់ច្រឡំទី៥

✗ «ចំណុចដង់ស៊ីតេល្អសម្រាប់ទិន្នន័យតូចៗ»
↓
✓ បើចំនួនតូច ចំណុចតិចពេក ហើយផែនទីមើលទៅទទេ។ ត្រូវជ្រើសតម្លៃចំណុចសមរម្យ។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧៦

ការយល់ច្រឡំទី៦

✗ «កាតូក្រាមបង្ខូចការពិត»
↓
✓ វាបង្ខូចផ្ទៃដោយចេតនា ដើម្បីបង្ហាញការពិតមួយផ្សេងទៀត (មនុស្ស មិនមែនដី)។ វាត្រឹមត្រូវ លុះត្រាតែប្រើចំនួនដុល ហើយមានផែនទីដើម ឬព្រំដើម ជួយឱ្យស្គាល់ទីតាំង។
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧៧

សេចក្ដីសង្ខេប

សញ្ញាសមាមាត្របង្ហាញចំនួនដុលដោយទំហំ ដែលត្រូវធ្វើមាត្រដ្ឋានតាមឫសការ៉េ ព្រោះភ្នែកអានផ្ទៃ។ សញ្ញាចាត់ថ្នាក់ងាយអានពីសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី តែបាត់លម្អិត។

ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេបង្ហាញទាំងចំនួន ទាំងលំនាំប្រមូលផ្ដុំ ដោយចំណុចមួយតំណាងចំនួនថេរ ប៉ុន្តែទីតាំងចំណុចមិនពិត។ កាតូក្រាម (បន្តជាប់ Olson Dorling និងក្រឡា) ប្ដូរទំហំតំបន់ខ្លួនឯងតាមចំនួន ដើម្បីកុំឱ្យតំបន់ធំៗដែលមានមនុស្សតិច គ្របដណ្ដប់ផែនទី។ ការជ្រើសប្រភេទផែនទីអាស្រ័យលើប្រភេទទិន្នន័យ និងសំណួរ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧៨

គំនិតស្នូលនៃមេរៀន

ចំនួនដុលមិនមែនជាសត្រូវទេ។ គ្រាន់តែកុំដាក់វាជាពណ៌ពេញតំបន់៖ ដាក់វាជាទំហំ ឬជាចំណុចវិញ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៧៩

ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស

ពាក្យខ្មែរពាក្យអង់គ្លេសអត្ថន័យខ្លី
និមិត្តសញ្ញាសមាមាត្រProportional symbolទំហំតាមតម្លៃ
សញ្ញាចាត់ថ្នាក់Graduated symbolទំហំតាមថ្នាក់
ការធ្វើមាត្រដ្ឋានផ្ទៃArea scalingកាំ = k × √តម្លៃ
ការកែតម្រូវ FlanneryFlannery adjustmentកែការប៉ាន់ស្មានរបស់ភ្នែក
ផែនទីចំណុចដង់ស៊ីតេDot density map១ ចំណុច = ចំនួនថេរ
កាតូក្រាមCartogramផ្ទៃតំបន់សមាមាត្រទៅនឹងតម្លៃ
កាតូក្រាម DorlingDorling cartogramតំបន់ក្លាយជារង្វង់មិនត្រួតគ្នា
តម្លៃចំណុចDot valueចំនួនក្នុងមួយចំណុច
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៨០

ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស (ត)

ពាក្យខ្មែរពាក្យអង់គ្លេសអត្ថន័យខ្លី
ចំណុចតំណាងPoint on surfaceចំណុចក្នុងពហុកោណ
ផែនទីដាស៊ីមេទ្រិកDasymetric mapប្រើទិន្នន័យជំនួយកំណត់ទីតាំង
សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៨១

សំណួររំលឹក

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៨២

សំណួររំលឹក

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៨៣

កិច្ចការខ្លី

ជ្រើសទិន្នន័យចំនួនដុលមួយសម្រាប់ស្រុកក្នុងខេត្តរបស់អ្នក។ គូសរូបព្រាងផែនទីពីរដោយដៃ ឬក្នុងកម្មវិធី៖ សញ្ញាសមាមាត្រ (ជាមួយកាំគណនាតាមឫសការ៉េ) និងចំណុចដង់ស៊ីតេ (ជាមួយតម្លៃចំណុចដែលអ្នកជ្រើស)។ សរសេរកថាខណ្ឌមួយប្រៀបធៀបផែនទីទាំងពីរ។

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៨៤

មេរៀនបន្ទាប់

រហូតមកដល់ពេលនេះ ទិន្នន័យរបស់យើងភ្ជាប់នឹងតំបន់ ឬចំណុច។ ប៉ុន្តែទឹកភ្លៀង សីតុណ្ហភាព និងកម្ពស់ មានតម្លៃនៅគ្រប់ទីកន្លែង។ ចូរបញ្ចប់ដោយសួរ៖

«តើយើងបង្ហាញបាតុភូតដែលប្រែប្រួលជាបន្តបន្ទាប់លើផែនទីដោយរបៀបណា?»

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៨៥

អរគុណ

អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី១០

https://khgeo.github.io/cartography/lessons/lesson-10.html

សៀវភៅទី១ · ផែនទីវិទ្យា · មេរៀនទី១០៨៦