មេរៀនទី៣៖ គំរូទិន្នន័យរ៉ាស្ទ័រ និងការជ្រើសរើសគំរូ¶
ព័ត៌មានមេរៀន
រយៈពេលបង្រៀនដែលស្នើ៖ ៣ ម៉ោង · មេរៀនទី ៣ ក្នុងចំណោម ១៥
នៅមេរៀនទី២ យើងបានឃើញថាគំរូវ៉ិចទ័រល្អសម្រាប់វត្ថុដែលមានព្រំដែនច្បាស់។ ប៉ុន្តែកម្ពស់ សីតុណ្ហភាព និងទឹកភ្លៀងគ្មានព្រំដែនទេ។ វាប្រែប្រួលជាបន្តបន្ទាប់លើផ្ទៃដី។
មេរៀននេះណែនាំ គំរូរ៉ាស្ទ័រ រួចបង្រៀនពីរបៀបជ្រើសរើសរវាងគំរូទាំងពីរ។
កំណត់សម្គាល់៖ ទិន្នន័យក្នុងមេរៀននេះជា ទិន្នន័យសន្មត សម្រាប់ការបង្រៀន។
៣.១. គោលបំណងសិក្សា¶
បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
- ពន្យល់រចនាសម្ព័ន្ធក្រឡារ៉ាស្ទ័រ ដើមកំណើត ទំហំក្រឡា និង NoData។
- បែងចែករ៉ាស្ទ័រតម្លៃជាប់គ្នា ពីរ៉ាស្ទ័រថ្នាក់ និងពន្យល់ការគណនាដែលអនុញ្ញាត។
- ពន្យល់គុណភាពបង្ហាញ និងផលប៉ះពាល់របស់វាទៅលើអ្វីដែលមើលឃើញ។
- ជ្រើសរើសគំរូទិន្នន័យសមស្របតាមសំណួរសិក្សា និងពន្យល់ហេតុផល។
- ពន្យល់អ្វីដែលបាត់បង់ពេលបំប្លែងរវាងគំរូទាំងពីរ។
ចំណេះដឹងមុនត្រូវមាន¶
- ខ្លឹមសារមេរៀនទី២៖ គំរូវ៉ិចទ័រ និងឋានលេខា។
៣.២. ស្ថានភាពបើកមេរៀន៖ តើស្រែមួយកន្លែងមានផ្ទៃប៉ុន្មាន?¶
ក្រុមការងារត្រូវរាយការណ៍ផ្ទៃស្រែក្នុងឃុំមួយ។ ពួកគេមានទិន្នន័យពីរប្រភេទ៖
- ក្បាលដីស្រែ ជាវ៉ិចទ័រ ដែលបានគូសតាមព្រំដែនពិតក្នុងវាល។
- ផែនទីប្រើប្រាស់ដី ជារ៉ាស្ទ័រ គុណភាពបង្ហាញ ១០ ម៉ែត្រ។
ពួកគេគណនាផ្ទៃពីទាំងពីរ រួចទទួលបានតួលេខមិនដូចគ្នា។ ភាពខុសគ្នាមិនមែនកំហុសកម្មវិធីទេ។ វាជាលទ្ធផលផ្ទាល់នៃ របៀបដែលទិន្នន័យទាំងពីរតំណាងពិភពពិត។
សំណួរដែលមេរៀននេះឆ្លើយ៖
- តើហេតុអ្វីតួលេខពីរនេះខុសគ្នា?
- តើមួយណាត្រឹមត្រូវជាង ហើយសម្រាប់គោលបំណងអ្វី?
- តើត្រូវរាយការណ៍យ៉ាងដូចម្ដេចដោយស្មោះត្រង់?
៣.៣. គំរូរ៉ាស្ទ័រ¶
៣.៣.១. រចនាសម្ព័ន្ធក្រឡា¶
គំរូរ៉ាស្ទ័រតំណាងលំហជា ចត្រង្គក្រឡាទៀងទាត់។ ក្រឡានីមួយៗមានតម្លៃតែមួយ។ រ៉ាស្ទ័រមិនរក្សាទុកកូអរដោនេរបស់ក្រឡានីមួយៗទេ។ វារក្សាទុកតែ ដើមកំណើត ទំហំក្រឡា និងចំនួនជួរដេក/ជួរឈរ ហើយទីតាំងក្រឡាគណនាបានពីទាំងបីនេះ។
សូន្យ មិនមែន NoData
តម្លៃ ០ មានន័យថា «វាស់បាន ហើយលទ្ធផលគឺសូន្យ»។ NoData មានន័យថា «គ្មានការវាស់នៅទីនេះ»។
បើ NoData ត្រូវបានអានជាសូន្យ តម្លៃមធ្យមនឹងទាបជាងការពិត។ នេះជាកំហុសដែលកើតឡើងញឹកញាប់បំផុតក្នុងការគណនាស្ថិតិរ៉ាស្ទ័រ ហើយវាមិនបង្ហាញសញ្ញាព្រមានអ្វីទាល់តែសោះ។
៣.៣.២. ប្រភេទរ៉ាស្ទ័រ¶
| ប្រភេទ | តម្លៃក្រឡាតំណាង | ឧទាហរណ៍ | ការគណនាដែលអនុញ្ញាត |
|---|---|---|---|
| រ៉ាស្ទ័រតម្លៃជាប់គ្នា | រង្វាស់ពិត | កម្ពស់ សីតុណ្ហភាព NDVI ជម្រាល | មធ្យម បូក ដក ថ្លឹងទម្ងន់ |
| រ៉ាស្ទ័រថ្នាក់ | លេខកូដថ្នាក់ | ប្រើប្រាស់ដី ប្រភេទដី | រាប់ · ភាគច្រើន · មិនត្រូវយកមធ្យម |
ការគណនាមធ្យមលើរ៉ាស្ទ័រថ្នាក់គ្មានន័យទេ។ ថ្នាក់ ១ ជាស្រែ ថ្នាក់ ២ ជាព្រៃ។ មធ្យម ១,៥ មិនមែនជា «កន្លះស្រែកន្លះព្រៃ» ទេ។ វាគ្រាន់តែជាលេខឥតន័យ។
៣.៣.៣. គុណភាពបង្ហាញ¶
គុណភាពបង្ហាញ (Resolution) ជាទំហំផ្ទៃដីដែលក្រឡាមួយគ្រប។ ក្រឡា ១០ ម៉ែត្រ មានន័យថាក្រឡាមួយគ្រប ១០ × ១០ = ១០០ ម៉ែត្រការ៉េ។
ច្បាប់អនុវត្ត៖ វត្ថុត្រូវធំជាងក្រឡាយ៉ាងតិចពីរទៅបីដង ទើបអាចទុកចិត្តបាន។ ផ្លូវទទឹង ៦ ម៉ែត្រមិនអាចតំណាងបានជឿជាក់ក្នុងរ៉ាស្ទ័រ ៣០ ម៉ែត្រទេ។
ការបង្កើនចំនួនក្រឡាបង្កើនទំហំឯកសារ តាមការេ។ ការប្ដូរពី ៣០ ម៉ែត្រទៅ ១០ ម៉ែត្រ មិនមែនធ្វើឱ្យឯកសារធំបីដងទេ តែធំប្រហែល ប្រាំបួនដង។
គុណភាពបង្ហាញបួនប្រភេទ
នៅទីនេះយើងនិយាយតែពី គុណភាពបង្ហាញលំហ ប៉ុណ្ណោះ ព្រោះវាជាអ្វីដែលប៉ះពាល់ដល់ការវិភាគ។ គុណភាពបង្ហាញវិសាលគម ពេលវេលា និងវិទ្យុមាត្រ ជាខ្លឹមសារ សៀវភៅទី៣៖ ការយកព័ត៌មានពីចម្ងាយ។
ពិសោធន៍៖ ទំហំក្រឡា និងទំហំឯកសារ
ប្ដូរទំហំក្រឡា ហើយសង្កេតថាស្ទឹង និងភូមិតូចៗបាត់នៅទំហំប៉ុន្មាន។ បន្ទាប់មក គណនាថារ៉ាស្ទ័រ ១០ ម៉ែត្រ ទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា មានទំហំប៉ុន្មាន។
៣.៤. ការជ្រើសរើសរវាងគំរូទាំងពីរ¶
| លក្ខណៈ | វ៉ិចទ័រ | រ៉ាស្ទ័រ |
|---|---|---|
| ព្រំដែន | ច្បាស់ និងរលូន | ជាជណ្ដើរតាមក្រឡា |
| ការវាស់ផ្ទៃ និងប្រវែង | ត្រឹមត្រូវ | ប៉ាន់ស្មាន |
| គុណលក្ខណៈ | ច្រើនវាលក្នុងតារាង | ជាទូទៅតម្លៃតែមួយ |
| ទំហំឯកសារ | តូច | ធំ |
| ការត្រួតស្រទាប់ | ស្មុគស្មាញ | សាមញ្ញ និងលឿន |
| ការវិភាគបណ្ដាញ | ធ្វើបាន | មិនសមស្រប |
| ការវិភាគផ្ទៃជាប់គ្នា | មិនសមស្រប | ធ្វើបាន |
| ឋានលេខា | គាំទ្រ | គ្មានគោលគំនិតនេះ |
ច្បាប់សម្រេចចិត្តជាក់ស្ដែង¶
សួរសំណួរពីរ៖
- តើបាតុភូតមានព្រំដែនច្បាស់ឬទេ? ក្បាលដីមានម្ចាស់ច្បាស់ ដូច្នេះវ៉ិចទ័រ។ សីតុណ្ហភាពប្រែប្រួលជាបន្តបន្ទាប់គ្មានព្រំដែន ដូច្នេះរ៉ាស្ទ័រ។
- តើលទ្ធផលត្រូវការការវាស់ ឬការប្រៀបធៀបលំហ? ការរាយការណ៍ផ្ទៃផ្លូវការត្រូវការវ៉ិចទ័រ។ ការត្រួតស្រទាប់ច្រើនដើម្បីរកតំបន់សមស្របលឿនជាងក្នុងរ៉ាស្ទ័រ។
ការងារពិតច្រើនតែប្រើទាំងពីរ
ឧទាហរណ៍ធម្មតាមួយ៖ គណនា NDVI ជារ៉ាស្ទ័រ រួចយកតម្លៃមធ្យមចូលក្នុងពហុកោណឃុំជាវ៉ិចទ័រ។ នេះជា ស្ថិតិតាមតំបន់ ដែលនឹងសិក្សានៅមេរៀនទី៨។
ការបំប្លែងរវាងគំរូ¶
ការបំប្លែងអាចធ្វើបានទាំងពីរទិស ប៉ុន្តែ មិនមែនគ្មានការបាត់បង់ទេ៖
- វ៉ិចទ័រ ទៅ រ៉ាស្ទ័រ (rasterize)៖ ព្រំដែនរលូនក្លាយជាជណ្ដើរ។ ផ្ទៃប្រែប្រួល។
- រ៉ាស្ទ័រ ទៅ វ៉ិចទ័រ (vectorize)៖ ព្រំដែនជណ្ដើរនៅតែជាជណ្ដើរ តែឥឡូវវាមើលទៅដូចជាទិន្នន័យច្បាស់លាស់។ នេះជាការបំភាន់ដ៏គ្រោះថ្នាក់។
៣.៥. ឧទាហរណ៍ដែលបានដោះស្រាយ៖ ហេតុអ្វីផ្ទៃពីរខុសគ្នា?¶
ត្រឡប់ទៅស្ថានភាពបើកមេរៀន។ ក្បាលដីស្រែមួយមានទម្រង់ជិតការេ ទំហំប្រហែល ៩៥ ម៉ែត្រ × ៩៥ ម៉ែត្រ។
ជំហានទី១៖ គណនាពីវ៉ិចទ័រ¶
ពហុកោណដែលគូសតាមព្រំដែនពិតផ្ដល់ផ្ទៃ ៩.០២៥ ម៉ែត្រការ៉េ ស្មើប្រហែល ០,៩០ ហិកតា។
ជំហានទី២៖ គណនាពីរ៉ាស្ទ័រ ១០ ម៉ែត្រ¶
រ៉ាស្ទ័រតំណាងក្បាលដីនេះដោយក្រឡាពេញ។ ក្រឡាមួយគ្រប ១០០ ម៉ែត្រការ៉េ។
- ក្រឡាដែលចាត់ជាស្រែ៖ ៩០ ក្រឡា
- ផ្ទៃគណនា៖ ៩០ × ១០០ = ៩.០០០ ម៉ែត្រការ៉េ ស្មើ ០,៩០ ហិកតា
ភាពខុសគ្នាត្រឹម ២៥ ម៉ែត្រការ៉េ ឬ ០,៣ ភាគរយ។ ហាក់ដូចជាតូច។
ជំហានទី៣៖ ពិនិត្យអ្វីដែលកើតឡើងនៅព្រំដែន¶
ក្រឡានៅព្រំដែនមិនពេញជាស្រែទេ។ វាមានផ្នែកខ្លះជាស្រែ ផ្នែកខ្លះជាភ្លឺ។ កម្មវិធីត្រូវសម្រេចចិត្ត «ទាំងអស់ ឬគ្មាន» សម្រាប់ក្រឡានីមួយៗ។
ក្បាលដីនេះមានក្រឡាព្រំដែនប្រហែល ៣៨។ បើក្បួនចាត់ថ្នាក់ប្ដូរបន្តិច លទ្ធផលអាចប្រែប្រួល ± ១៩ ក្រឡា ស្មើ ± ១.៩០០ ម៉ែត្រការ៉េ ឬ ± ២១ ភាគរយ។
ជំហានទី៤៖ ទាញយកមេរៀន¶
| ក្បាលដី | ផ្ទៃពិត | ក្រឡាព្រំដែន | កំហុសដែលអាចកើត |
|---|---|---|---|
| ធំ ៩៥ម × ៩៥ម | ០,៩០ ហត | ៣៨ | ± ២១% |
| តូច ២០ម × ២០ម | ០,០៤ ហត | ៨ | ± ១០០% |
កំហុសរ៉ាស្ទ័រប្រមូលផ្ដុំនៅព្រំដែន។ ក្បាលដីតូចមានសមាមាត្រព្រំដែនធៀបនឹងផ្ទៃខ្ពស់ជាង ដូច្នេះវារងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាង។
ពិសោធន៍៖ បម្លែងពហុកោណទៅជារ៉ាស្ទ័រ
ផ្ទៃទឹកពិតប្រាកដនៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង (៧៤,៣ ហ.ត)។ ប្ដូរទំហំក្រឡា និងក្បួនចាត់ថ្នាក់ ហើយប្រៀបធៀបផ្ទៃ។
សេចក្ដីសន្និដ្ឋានដែលសមស្រប¶
«សម្រាប់ការរាយការណ៍ផ្ទៃក្បាលដីនីមួយៗ ត្រូវប្រើទិន្នន័យវ៉ិចទ័រ។ ទិន្នន័យរ៉ាស្ទ័រ ១០ ម៉ែត្រសមស្របសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានផ្ទៃសរុបក្នុងឃុំ ប៉ុន្តែមិនសមស្របសម្រាប់ក្បាលដីតូចជាង ០,៥ ហិកតាទេ។»
អ្វីដែលយើងមិនអាចសន្និដ្ឋាន
យើងមិនអាចនិយាយថាវ៉ិចទ័រ «ត្រឹមត្រូវ» ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌទេ។ ពហុកោណក៏អាចគូសខុសដែរ។ អ្វីដែលយើងនិយាយបានគឺ ប្រភពកំហុសខុសគ្នា៖ វ៉ិចទ័ររងកំហុសពីការគូស រ៉ាស្ទ័ររងកំហុសពីទំហំក្រឡា។
៣.៦. សកម្មភាពអនុវត្ត¶
លំហាត់នេះស្ថិតក្នុងសៀវភៅអនុវត្ត
ការអនុវត្តលើ QGIS សម្រាប់មេរៀននេះស្ថិតក្នុង លំហាត់ទី៣។
និស្សិតធ្វើលំហាត់នេះ ដោយខ្លួនឯង នៅក្រៅម៉ោងរៀន។
៣.៧. ការយល់ច្រឡំដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន¶
១. «រ៉ាស្ទ័រគឺជារូបភាព» រូបភាពជារ៉ាស្ទ័រ តែរ៉ាស្ទ័រមិនមែនតែងតែជារូបភាពទេ។ DEM គឺជារ៉ាស្ទ័រដែលតម្លៃក្រឡាជាកម្ពស់ជាម៉ែត្រ មិនមែនពណ៌ទេ។
២. «ការបំប្លែងរ៉ាស្ទ័រទៅវ៉ិចទ័រធ្វើឱ្យទិន្នន័យច្បាស់ជាង» វាធ្វើឱ្យទិន្នន័យ មើលទៅ ច្បាស់ជាង។ ព្រំដែនជណ្ដើរនៅតែជាជណ្ដើរ តែឥឡូវវាមានទម្រង់ដូចទិន្នន័យវាស់ច្បាស់។ នេះជាការបំភាន់។
៣. «ក្រឡាតូចជាងតែងតែល្អជាង» បើទិន្នន័យដើមប្រមូលនៅ ៣០ ម៉ែត្រ ការប្ដូរទៅ ១០ ម៉ែត្រមិនបន្ថែមព័ត៌មានថ្មីទេ។ វាគ្រាន់តែបង្កើតក្រឡាច្រើនដែលមានតម្លៃដដែល។
៤. «NoData ដូចសូន្យ» មិនដូចទេ។ សូន្យជារង្វាស់ NoData ជាការអវត្តមាននៃរង្វាស់។ ការច្រឡំទាំងពីរធ្វើឱ្យតម្លៃមធ្យមទាបជាងការពិត ដោយគ្មានសញ្ញាព្រមាន។
៥. «យកមធ្យមលើផែនទីប្រើប្រាស់ដីបាន» មិនបានទេ។ ថ្នាក់ ១ ជាស្រែ ថ្នាក់ ២ ជាព្រៃ។ មធ្យម ១,៥ គ្មានន័យអ្វីទាល់តែសោះ។
៣.៨. សេចក្ដីសង្ខេបមេរៀន¶
គំរូរ៉ាស្ទ័រតំណាងលំហជាចត្រង្គក្រឡាទៀងទាត់ សមស្របសម្រាប់បាតុភូតដែលប្រែប្រួលជាបន្តបន្ទាប់។ គុណភាពបង្ហាញកំណត់ថាវត្ថុណានៅមើលឃើញ។ តម្លៃ NoData ត្រូវបែងចែកពីសូន្យជានិច្ច។
ជម្រើសរវាងគំរូទាំងពីរមិនមែនជារឿងចំណូលចិត្តទេ។ វាកំណត់ដោយធម្មជាតិរបស់បាតុភូត និងគោលបំណងនៃការវាស់។ ការងារពិតច្រើនតែប្រើទាំងពីររួមគ្នា។
គំនិតស្នូលនៃមេរៀន
គំរូទិន្នន័យមិនមែនជាពិភពពិតទេ។ វាជាការសម្រួល។ ការស្គាល់ថាអ្វីត្រូវបានសម្រួល ជួយឱ្យយើងដឹងថាលទ្ធផលអាចទុកចិត្តបានប៉ុណ្ណា។
៣.៩. ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស¶
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| រ៉ាស្ទ័រ | Raster | គំរូតំណាងលំហជាចត្រង្គក្រឡា |
| ក្រឡា | Cell | ឯកតាមូលដ្ឋាននៃរ៉ាស្ទ័រ |
| គុណភាពបង្ហាញ | Resolution | ទំហំផ្ទៃដីដែលក្រឡាមួយគ្រប |
| ដើមកំណើត | Origin | ជ្រុងយោងរបស់ចត្រង្គរ៉ាស្ទ័រ |
| NoData | NoData | ក្រឡាដែលគ្មានការវាស់ មិនមែនសូន្យ |
| រ៉ាស្ទ័រថ្នាក់ | Categorical raster | តម្លៃក្រឡាជាលេខកូដថ្នាក់ |
| រ៉ាស្ទ័រតម្លៃជាប់គ្នា | Continuous raster | តម្លៃក្រឡាជារង្វាស់ពិត |
| ការបំប្លែងទៅរ៉ាស្ទ័រ | Rasterize | ការប្ដូរវ៉ិចទ័រទៅជាក្រឡា |
| ការបំប្លែងទៅវ៉ិចទ័រ | Vectorize | ការប្ដូរក្រឡាទៅជាពហុកោណ |
៣.១០. សំណួររំលឹក និងវាយតម្លៃ¶
ក. សំណួរយល់ដឹង¶
- តើរ៉ាស្ទ័ររក្សាទុកអ្វីខ្លះ ដើម្បីដឹងទីតាំងក្រឡានីមួយៗ?
- តើអ្វីជាភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃ ០ និង NoData? ចូរលើកឧទាហរណ៍ដែលការច្រឡំនេះបង្កបញ្ហា។
- ហេតុអ្វីមិនត្រូវគណនាតម្លៃមធ្យមលើរ៉ាស្ទ័រថ្នាក់?
- ការប្ដូរពី ៣០ ម៉ែត្រទៅ ១០ ម៉ែត្រ ធ្វើឱ្យទំហំឯកសារកើនប្រហែលប៉ុន្មានដង? ហេតុអ្វី?
- តើវត្ថុត្រូវធំជាងក្រឡាប៉ុន្មានដង ទើបអាចទុកចិត្តបាន?
ខ. សំណួរអនុវត្តគោលគំនិត¶
- ក្បាលដីមួយមានទំហំ ៣០ម × ៣០ម។ ក្នុងរ៉ាស្ទ័រ ១០ ម៉ែត្រ តើមានក្រឡាពេញប៉ុន្មាន និងក្រឡាព្រំដែនប៉ុន្មាន? តើកំហុសដែលអាចកើតជាភាគរយប៉ុន្មាន?
- អ្នកត្រូវគូសផែនទីជម្រាលពី DEM រួចរកក្បាលដីដែលមានជម្រាលលើស ១០ ភាគរយ។ តើជំហានណាប្រើរ៉ាស្ទ័រ ជំហានណាប្រើវ៉ិចទ័រ ហើយហេតុអ្វី?
- មិត្តរួមថ្នាក់បំប្លែងផែនទីប្រើប្រាស់ដី ៣០ ម៉ែត្រទៅជាវ៉ិចទ័រ រួចរាយការណ៍ផ្ទៃក្បាលដីនីមួយៗដល់ម៉ែត្រការ៉េ។ តើមានបញ្ហាអ្វី? ចូរពន្យល់ដល់គាត់។
- ផែនទីទឹកភ្លៀងមួយមានក្រឡា NoData លើសមុទ្រ។ បើក្រឡាទាំងនោះត្រូវអានជាសូន្យ តើតម្លៃមធ្យមនឹងប្រែប្រួលយ៉ាងណា?
- ចូរជ្រើសរើសបាតុភូតបីក្នុងតំបន់អ្នករស់នៅ រួចសម្រេចថាគួរប្រើគំរូណា និងហេតុអ្វី។
គ. កិច្ចការខ្លី¶
ជ្រើសរើសបាតុភូតមួយ ដូចជា ព្រៃឈើ · តំបន់លិចទឹក · បណ្ដាញផ្លូវ · ស្រះចិញ្ចឹមត្រី។
សរសេរមួយទំព័រដែលមាន៖ ការពិពណ៌នាបាតុភូត · គំរូដែលអ្នកជ្រើស និងហេតុផល · គុណភាពបង្ហាញ ឬកម្រិតលម្អិតដែលត្រូវការ · អ្វីដែលនឹងបាត់បង់ក្នុងការតំណាងនេះ · សំណួរមួយដែលគំរូនេះ មិនអាច ឆ្លើយបាន។
កំណត់សម្គាល់សម្រាប់គ្រូបង្រៀន¶
ក. ការបែងចែកពេលវេលា ១៨០ នាទី¶
| សកម្មភាព | ពេលវេលា |
|---|---|
| រំលឹកមេរៀនទី២ និងស្ថានភាពបើកមេរៀន | ២០ នាទី |
| រចនាសម្ព័ន្ធក្រឡា និង NoData | ៣៥ នាទី |
| ប្រភេទរ៉ាស្ទ័រ និងការគណនាដែលអនុញ្ញាត | ២៥ នាទី |
| គុណភាពបង្ហាញ និងមាត្រដ្ឋាន | ៣០ នាទី |
| ការជ្រើសរើសគំរូ និងការបំប្លែង | ៣៥ នាទី |
| ឧទាហរណ៍ផ្ទៃវ៉ិចទ័រ ទល់នឹង រ៉ាស្ទ័រ | ៣០ នាទី |
| សង្ខេប និងណែនាំលំហាត់ | ៥ នាទី |
| សរុប | ១៨០ នាទី / ៣ ម៉ោង |
ខ. ការភ្ជាប់ទៅមេរៀនបន្ទាប់¶
បញ្ចប់មេរៀនដោយសួរ៖
«ឥឡូវយើងដឹងថាទីតាំងរក្សាទុកយ៉ាងដូចម្ដេច។ តើ ព័ត៌មានអំពី ទីតាំងនោះរក្សាទុកនៅឯណា?»
សំណួរនេះនាំទៅ មេរៀនទី៤៖ គុណលក្ខណៈ និងតារាងទិន្នន័យ។