បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
អង្គការមួយត្រូវការផែនទីអណ្ដូងទឹកស្នប់ក្នុងឃុំបី។ ក្រុមការងារមានជម្រើសបី៖
ជម្រើសនីមួយៗមានតម្លៃ ពេលវេលា និងគុណភាពខុសគ្នា។
ប្រើតារាងអណ្ដូងពីក្រសួង ដែលធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយឆ្នាំ ២០១៥។
គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។
រយៈពេលបង្រៀនដែលស្នើ៖ ៣ ម៉ោង · មេរៀនទី ៦ ក្នុងចំណោម ១៥
:material-presentation-play: ស្លាយបង្រៀនមេរៀននេះ
ការវិភាគ GIS ល្អប៉ុណ្ណា ក៏មិនអាចល្អជាងទិន្នន័យដែលវាប្រើដែរ។ មុនបើក QGIS អ្នកត្រូវសួរ៖ ទិន្នន័យនេះមកពីណា? ផលិតឆ្នាំណា? ត្រឹមត្រូវប៉ុណ្ណា? ខ្ញុំមានសិទ្ធិប្រើឬទេ?
មេរៀននេះណែនាំប្រភេទប្រភពទិន្នន័យ វិធីប្រមូលទិន្នន័យដោយខ្លួនឯង ជាពិសេសដោយ GNSS/GPS និងការរចនាទម្រង់ប្រមូលទិន្នន័យ។
| ទិន្នន័យបឋម (Primary) | ទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ (Secondary) | |
|---|---|---|
| និយមន័យ | អ្នកប្រមូលដោយខ្លួនឯង សម្រាប់គោលបំណងរបស់អ្នក | អ្នកផ្សេងប្រមូលរួច សម្រាប់គោលបំណងផ្សេង |
| ឧទាហរណ៍ | វាស់អណ្ដូងដោយ GPS · ស្ទង់មតិគ្រួសារ · ដ្រូន | ជំរឿន NIS · ផ្លូវ MPWT · OpenStreetMap · Sentinel-2 |
| គុណសម្បត្តិ | ត្រូវនឹងសំណួរ ដឹងពីវិធី ថ្មី | លឿន ថោក គ្របតំបន់ធំ |
| គុណវិបត្តិ | ថ្លៃ យូរ តំបន់តូច | អាចចាស់ និយមន័យខុស មិនដឹងកំហុស |
ក្នុងការងារពិត យើងច្រើនតែ បញ្ចូលគ្នា៖ ប្រើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំជាមូលដ្ឋាន (ព្រំឃុំ ផ្លូវ) ហើយប្រមូលទិន្នន័យបឋមតែអ្វីដែលខ្វះ (ស្ថានភាពអណ្ដូង)។
បែងចែកទិន្នន័យបឋម និងបន្ទាប់បន្សំ ដោយលើកឧទាហរណ៍ពីកម្ពុជាពីរសម្រាប់នីមួយៗ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
| ប្រភេទ | ប្រភព | កំណត់សម្គាល់ |
|---|---|---|
| ស្ថិតិប្រជាជន | វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ (NIS) · ជំរឿន ២០០៨ និង ២០១៩ | ត្រូវភ្ជាប់ជាមួយព្រំដែនឆ្នាំដូចគ្នា |
| ព្រំដែនរដ្ឋបាល | ក្រសួងផែនការ · NCDD · HDX | មានកំណែច្រើន ពិនិត្យឆ្នាំ |
| ផ្លូវ អគារ | ក្រសួងសាធារណការ · OpenStreetMap | OSM ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពញឹក តែមិនស្មើគ្នាគ្រប់តំបន់ |
| ក្រប់ដី ព្រៃឈើ | ក្រសួងបរិស្ថាន · MRC · JICA · ESA WorldCover | ប្រភពខុស = ថ្នាក់ និងវិធីខុស |
| រូបភាពផ្កាយរណប | Sentinel-2 · Landsat (ឥតគិតថ្លៃ) | សិក្សាក្នុងសៀវភៅទី៣ |
| កម្ពស់ | SRTM · Copernicus DEM | ៣០ ម |
បញ្ជីពេញលេញ និងតំណភ្ជាប់ មាននៅក្នុង ឧបសម្ព័ន្ធ ខ។
«ទាញយកបានពីអ៊ីនធឺណិត» មិនមែនមានន័យថា «អាចប្រើ និងចែកចាយបានដោយសេរី» ទេ។ OpenStreetMap ប្រើអាជ្ញាបណ្ណ ODbL ដែលតម្រូវឱ្យដកស្រង់ប្រភព។ ទិន្នន័យស្ថាប័នខ្លះត្រូវការការអនុញ្ញាតជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ។
GNSS (រួមមាន GPS BeiDou Galileo GLONASS) គណនាទីតាំងពីសញ្ញាផ្កាយរណបយ៉ាងតិច ៤។
ភាពត្រឹមត្រូវអាស្រ័យលើឧបករណ៍ និងបរិស្ថាន៖
| ឧបករណ៍ | ភាពត្រឹមត្រូវប្រហែល |
|---|---|
| ទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូន | ៣ ទៅ ១០ ម |
| GPS ដៃ | ២ ទៅ ៥ ម |
| GNSS ពីរហ្វ្រេកង់ | ក្រោម ១ ម |
| RTK | ប៉ុន្មានសង់ទីម៉ែត្រ |
កំហុសមានពីរប្រភេទ៖
រូបទី៦.១៖ គោលការណ៍ GNSS៖ ចម្ងាយពីផ្កាយរណបច្រើន កំណត់ទីតាំងនៅចំណុចប្រសព្វ។ កំហុសចម្ងាយតូចៗ ធ្វើឱ្យចំណុចប្រសព្វក្លាយជាតំបន់ មិនមែនចំណុចច្បាស់។
រូបទី៦.២៖ ✚ ទីតាំងពិត · ● ការវាស់ · ● ពណ៌ទឹកក្រូច = មធ្យម។ ការយកមធ្យមកាត់បន្ថយកំហុសចៃដន្យ ប៉ុន្តែមិនអាចលុបកំហុសលម្អៀងបានទេ។
ប្ដូរឧបករណ៍ និងចំនួនការវាស់។ បន្ទាប់មក បើកជម្រើស «នៅជិតអគារខ្ពស់» ហើយពិនិត្យថាការវាស់ច្រើនដងជួយបានឬទេ។
ហេតុអ្វីការវាស់ច្រើនដងមិនអាចលុបកំហុស multipath បាន?
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
នៅទីវាល មនុស្សច្រើននាក់បញ្ចូលទិន្នន័យក្នុងលក្ខខណ្ឌពិបាក។
ទម្រង់ល្អ ការពារកំហុសមុនវាកើត៖
| បញ្ហា | វិធីការពារក្នុងទម្រង់ |
|---|---|
| សរសេរ «អណ្ដូងស្នប់» «អណ្ដូង ស្នប់» «pump well» | បញ្ជីជម្រើស (Value Map) |
| ជម្រៅ ៥០០ ម ដោយវាយខុស | ដែនកំណត់តម្លៃ (Range) |
| ភ្លេចបញ្ចូលប្រភេទ | វាលចាំបាច់ (Not null) |
| កាលបរិច្ឆេទខុសទម្រង់ | តម្លៃលំនាំដើម now() |
| មិនដឹងអ្នកណាវាស់ | វាលអ្នកស្ទង់ |
កម្មវិធី QField និង Mergin Maps (ឥតគិតថ្លៃសម្រាប់ការប្រើតូច) បើកគម្រោង QGIS លើទូរស័ព្ទ ហើយប្រើទម្រង់ដែលរៀបចំក្នុង QGIS ដោយផ្ទាល់ ព្រមទាំងទីតាំងពី GNSS។
ក្រៅពី GNSS ទិន្នន័យអាចប្រមូលដោយ៖ ស្ទង់មតិ (សម្ភាសន៍) · ការគូសលើរូបភាពផ្កាយរណប (មេរៀនទី៧) · ដ្រូន · ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា (ស្ថានីយ៍ទឹកភ្លៀង) · ការផ្ដល់ពីសហគមន៍ (OSM)។
មុនប្រើទិន្នន័យណាមួយ សួរសំណួរប្រាំនេះ៖
ឧទាហរណ៍ ស្រទាប់ក្រប់ដីខេត្តកោះកុងក្នុងសំណុំទិន្នន័យវគ្គសិក្សា មកពីប្រភពបី៖ MRC (១៩៩៧) JICA (២០០៣) និងក្រសួងបរិស្ថាន (២០១៥)។
ពេលប្រៀបធៀបឆ្នាំទាំងបី យើងកំពុងប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្របីផងដែរ។ ចំណុចនេះនឹងសិក្សាលម្អិតក្នុងមេរៀនទី៨។
ក្រុមការងារត្រូវវាស់ទីតាំងសាលា ដើម្បីវិភាគចម្ងាយពីភូមិ (ដូចលំហាត់ទី១០)។ ពួកគេមានតែទូរស័ព្ទ ដែលមានភាពត្រឹមត្រូវប្រហែល ±៨ ម។
ការវិភាគប្រើបាហ្វ័រ ៥ គម (៥ ០០០ ម)។
កំហុស ៨ ម ស្មើ ០,១៦% នៃចម្ងាយនោះ។ ភូមិដែលអាចប្ដូរថ្នាក់ «ជិត/ឆ្ងាយ» ដោយសារកំហុសនេះ គឺតែភូមិដែលនៅចម្ងាយ ៤ ៩៩២ ទៅ ៥ ០០៨ ម ប៉ុណ្ណោះ។
សាលាខ្លះនៅក្រោមដើមឈើធំ ឬជិតអគារបេតុង។
ចំណុចភូមិក្នុងជំរឿនតំណាងភូមិទាំងមូល ដែលមានទំហំជាច្រើនរយម៉ែត្រ។
ចម្ងាយបន្ទាត់ត្រង់ក៏ខុសពីចម្ងាយធ្វើដំណើរពិតជាច្រើនរយម៉ែត្រដែរ។ កំហុស GPS ៨ ម តូចជាងកំហុសទាំងនេះច្រើន។
យើងមិនអាចសន្និដ្ឋានថាទូរស័ព្ទគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គ្រប់ការងារទេ។ សម្រាប់វាស់ព្រំក្បាលដី ឬកម្ពស់សម្រាប់គំរូទឹកជំនន់ កំហុស ៨ ម ធំពេក ហើយត្រូវប្រើ GNSS ពីរហ្វ្រេកង់ ឬ RTK។
ធ្វើ លំហាត់ទី៦ ក្នុង QGIS នៅសៀវភៅអនុវត្ត។
លំហាត់ប្រើទិន្នន័យកម្ពុជាពិត ហើយមានប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។
ទិន្នន័យបឋមត្រូវនឹងសំណួរ ប៉ុន្តែថ្លៃ។ ទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំលឿន ប៉ុន្តែអាចចាស់ ឬមានគោលបំណងផ្សេង។ ការងារល្អច្រើនតែបញ្ចូលទាំងពីរ។
GNSS មានកំហុសចៃដន្យ ដែលកាត់បន្ថយបានដោយការវាស់ច្រើនដង និងកំហុសលម្អៀង ដែលមិនអាចកាត់បន្ថយបែបនោះ។ ទម្រង់ប្រមូលទិន្នន័យល្អការពារកំហុសបញ្ចូល។ គ្រប់ប្រភពត្រូវវាយតម្លៃ៖ អ្នកណា ពេលណា របៀបណា ត្រឹមត្រូវប៉ុណ្ណា និងសិទ្ធិ។
មុនសួរថា «តើទិន្នន័យនេះនិយាយអ្វី?» ត្រូវសួរថា «តើទិន្នន័យនេះមកពីណា?» ចម្លើយទីពីរ កំណត់ថាចម្លើយទីមួយអាចទុកចិត្តបានប៉ុណ្ណា។
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| ទិន្នន័យបឋម | Primary data | ប្រមូលដោយខ្លួនឯង |
| ទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ | Secondary data | ប្រមូលដោយអ្នកផ្សេង |
| ប្រព័ន្ធផ្កាយរណបកំណត់ទីតាំង | GNSS | GPS BeiDou Galileo GLONASS |
| កំហុសចៃដន្យ | Random error | រាយប៉ាយជុំវិញតម្លៃពិត |
| កំហុសលម្អៀង | Bias / systematic error | រំកិលទៅទិសតែមួយ |
| សញ្ញាឆ្លុះ | Multipath | សញ្ញាឆ្លុះពីអគារ ឬដើមឈើ |
| ទម្រង់បញ្ចូលទិន្នន័យ | Attribute form | ទម្រង់ដែលកំណត់ជម្រើស និងដែនកំណត់ |
| អាជ្ញាបណ្ណ | Licence | លក្ខខណ្ឌប្រើ និងចែកចាយ |
ជ្រើសសំណួរ GIS តូចមួយក្នុងសហគមន៍របស់អ្នក។ សរសេរផែនការប្រមូលទិន្នន័យ ១ ទំព័រ៖ ទិន្នន័យដែលត្រូវការ · ប្រភពបន្ទាប់បន្សំដែលមាន និងការវាយតម្លៃ · ទិន្នន័យបឋមដែលត្រូវប្រមូល · ឧបករណ៍ និងភាពត្រឹមត្រូវដែលត្រូវការ · ទម្រង់ (វាល ៥ ទៅ ៨) · បញ្ហាសីលធម៌ (ការយល់ព្រម ឯកជនភាព)។
មេរៀននេះបានលើកឡើងពីការប្រមូលទិន្នន័យដោយគូសលើរូបភាព។ ប៉ុន្តែផែនទីក្រដាសចាស់ៗរាប់ពាន់សន្លឹកនៅក្នុងការិយាល័យ មិនមានកូអរដោនេទេ។ ចូរបញ្ចប់ដោយបង្ហាញផែនទីក្រដាសមួយ ហើយសួរ៖
«តើយើងធ្វើឱ្យផែនទីនេះត្រួតលើទិន្នន័យ GIS បានដោយរបៀបណា?»
អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី៦
https://khgeo.github.io/gis-fundamentals/lessons/lesson-06/