បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
និស្សិតម្នាក់ធ្វើផែនទីប្រជាជនតាមខេត្ត ដោយប្រើចំណុចខេត្តពីស្រទាប់ Census_Prov_point។ ផែនទីបង្ហាញថាខេត្តស្ទឹងត្រែងមានផ្ទៃ ២ ៦២២ គម² និងប្រជាជន ២១៤ ៦៣០ នាក់។ គ្រូមើលហើយនិយាយថា «ស្ទឹងត្រែងធំជាងនេះច្រើន ហើយប្រជាជនតិចជាងនេះ»។
ពេលពិនិត្យ តម្លៃទាំងនោះពិតជារបស់ខេត្ត ព្រះសីហនុ។ ទីតាំងចំណុចត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែគុណលក្ខណៈត្រូវបានចម្លងខុស។ ស្រទាប់ Kh_Province_Boundary មានតម្លៃត្រឹមត្រូវ (ស្ទឹងត្រែង ១២ ០២១ គម²)។
តើកំហុសនេះជាប្រភេទអ្វី ហើយធ្លាប់រកឃើញដោយរបៀបណា?
គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។
រយៈពេលបង្រៀនដែលស្នើ៖ ៣ ម៉ោង · មេរៀនទី ៨ ក្នុងចំណោម ១៥
:material-presentation-play: ស្លាយបង្រៀនមេរៀននេះ
គ្មានទិន្នន័យណាឥតកំហុសទេ។ សំណួរមិនមែនថា «ទិន្នន័យនេះមានកំហុសឬទេ?» ទេ ប៉ុន្តែ «កំហុសប្រភេទអ្វី ធំប៉ុណ្ណា ហើយវាប៉ះពាល់ដល់ចម្លើយរបស់ខ្ញុំឬទេ?»
មេរៀននេះរៀបចំគោលគំនិតគុណភាពទិន្នន័យជាធាតុផ្សំ បង្ហាញកំហុសពិតពីសំណុំទិន្នន័យវគ្គសិក្សា ហើយណែនាំ មេតាទិន្នន័យ ដែលជាឯកសារប្រាប់អ្នកប្រើពីគុណភាពទាំងនោះ។
ទិន្នន័យអាចជាក់លាក់ ប៉ុន្តែមិនត្រឹមត្រូវ៖ កូអរដោនេ 444095.8736 មានខ្ទង់ទសភាគ ៤ (ជាក់លាក់ដល់ ០,១ មម) ប៉ុន្តែបើវាស់ដោយទូរស័ព្ទ ភាពត្រឹមត្រូវពិតគឺប្រហែល ៥ ម។
ខ្ទង់ទសភាគច្រើន បង្កើតការជឿជាក់ក្លែងក្លាយ។
ប្ដូរលម្អៀង និងការរាយប៉ាយ។ ករណីណាដែលគ្រោះថ្នាក់បំផុតសម្រាប់អ្នកប្រើទិន្នន័យ ហើយហេតុអ្វី?
បែងចែកភាពត្រឹមត្រូវ និងភាពជាក់លាក់ ដោយប្រើឧទាហរណ៍កូអរដោនេ GPS។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ស្តង់ដារ ISO 19157 បែងចែកគុណភាពទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រជាធាតុផ្សំ។
ឧទាហរណ៍ទាំងអស់ខាងក្រោម មកពីសំណុំទិន្នន័យ Cambodia៖
| ធាតុផ្សំ | សំណួរ | ឧទាហរណ៍ពិត |
|---|---|---|
| ភាពត្រឹមត្រូវទីតាំង | វត្ថុនៅកន្លែងត្រឹមត្រូវឬទេ? | សាលា Yukunthor ធ្លាក់ក្រៅព្រំខេត្តដែលវាស្ថិតនៅ |
| ភាពត្រឹមត្រូវគុណលក្ខណៈ | តម្លៃក្នុងតារាងត្រឹមត្រូវឬទេ? | ស្ទឹងត្រែងមានតម្លៃរបស់ព្រះសីហនុ · មណ្ឌលសុខភាពមាន PNAME មិនស៊ី PCODE ក្នុង ៦ ខេត្ត |
| ភាពស៊ីសង្វាក់តក្កវិជ្ជា | ទិន្នន័យគោរពក្បួនខ្លួនឯងឬទេ? | Flood2011 មានពហុកោណមិនត្រឹមត្រូវ ៣៥ · ឈ្មោះថ្នាក់ «Urban» សរសេរពីររបៀប |
| ភាពពេញលេញ | មានអ្វីបាត់ ឬលើសឬទេ? | Kh_Pagoda មានតែ ID គ្មានឈ្មោះ · ឈ្មោះផ្លូវភាគច្រើនទទេ |
| ភាពត្រឹមត្រូវពេលវេលា | ទិន្នន័យទាន់សម័យ ឬស៊ីគ្នាតាមឆ្នាំឬទេ? | ជំរឿន ២០០៨ ជាមួយព្រំឃុំ ២០១៩ · ខេត្តត្បូងឃ្មុំមិនមានក្នុងជំរឿន ២០០៨ |
| ប្រភពដើម (Lineage) | ផលិតដោយរបៀបណា? | ក្រប់ដីកោះកុងមកពី MRC JICA និង MoE ដែលប្រើវិធីខុសគ្នា |
រូបទី៨.១៖ ធាតុផ្សំប្រាំមួយនៃគុណភាពទិន្នន័យ ជាមួយឧទាហរណ៍ពិតពីសំណុំទិន្នន័យ Cambodia។
កំហុសអាចចូលក្នុងគ្រប់ដំណាក់កាលនៃការងារ GIS (មេរៀនទី១)៖
| ដំណាក់កាល | កំហុសទូទៅ |
|---|---|
| ប្រមូល | GPS លម្អៀង · សំណួរស្ទង់មតិមិនច្បាស់ · ផែនទីប្រភពមាត្រដ្ឋានតូច |
| បញ្ចូល | វាយខុស · លេខខ្មែរ · Georeferencing · គូរ undershoot |
| ដំណើរការ | ភ្ជាប់តារាងខុស · CRS ខុស · Rasterize ក្រឡាធំ · ភ្លេចគណនាផ្ទៃឡើងវិញក្រោយ Intersection |
| វិភាគ | វិធីមិនសមនឹងទិន្នន័យ (មធ្យមលើ Nominal) · ឆ្នាំមិនស៊ីគ្នា |
| បង្ហាញ | ចំនួនដុលក្នុង choropleth · ខ្ទង់ទសភាគច្រើនពេក · ពណ៌បំភាន់ |
កំហុសរីករាលដាល (Error propagation)៖ ពេលស្រទាប់ពីរដែលមានកំហុសត្រួតគ្នា កំហុសមិនរលាយបាត់ទេ វាបូកបញ្ចូលគ្នា។
ឧទាហរណ៍ ក្នុងលំហាត់ទី១១ ក្រប់ដីឆ្នាំ ២០០៣ បង្ហាញដីទំនេរ ១២៦ ពាន់ហ.ត ដែលច្រើនជាងឆ្នាំ ១៩៩៧ ប្រហែលប្រាំដង ហើយស្ទើរទាំងអស់ «ត្រឡប់ជាដីកសិកម្មវិញ» នៅឆ្នាំ ២០១៥។ លំនាំបែបនេះទំនងជាភាពខុសគ្នានៃការចាត់ថ្នាក់ មិនមែនការផ្លាស់ប្ដូរលើដីទេ។
រូបទី៨.២៖ កំហុសអាចចូលក្នុងគ្រប់ដំណាក់កាលនៃការងារ GIS ហើយរីកធំឡើងតាមដំណាក់កាលបន្ទាប់។
រាយធាតុផ្សំនៃគុណភាពទិន្នន័យប្រាំមួយ ហើយផ្ដល់ឧទាហរណ៍មួយសម្រាប់នីមួយៗពីមេរៀននេះ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
វិធីរកកំហុសដែលមិនត្រូវការទិន្នន័យយោងខាងក្រៅ៖
PCODE ទល់នឹង PNAME។PROVINCE ទល់នឹង Select by Location។ពេលរកឃើញកំហុស៖ កុំកែទិន្នន័យដើម។
ធ្វើច្បាប់ចម្លង កែ ហើយកត់ត្រាអ្វីដែលបានកែ ពេលណា និងហេតុអ្វី។
មេតាទិន្នន័យ (Metadata) គឺជា «ទិន្នន័យអំពីទិន្នន័យ»។
វាប្រាប់អ្នកប្រើនាពេលអនាគត (រួមទាំងខ្លួនអ្នកក្នុងរយៈពេល ៦ ខែ) ពីអ្វីដែលពួកគេត្រូវដឹង មុនប្រើស្រទាប់មួយ។
មេតាទិន្នន័យអប្បបរមា៖
| ធាតុ | ឧទាហរណ៍សម្រាប់ flood2011_fixed |
|---|---|
| ចំណងជើង | វិសាលភាពទឹកជំនន់ឆ្នាំ ២០១១ (កែធរណីមាត្រ) |
| សេចក្ដីសង្ខេប | ពហុកោណផ្ទៃទឹកជំនន់ឆ្នាំ ២០១១ ទូទាំងប្រទេស |
| ពាក្យគន្លឹះ | ទឹកជំនន់ · ២០១១ · កម្ពុជា |
| វិសាលភាព និង CRS | កម្ពុជា · EPSG:32648 |
| ពេលវេលា | ឆ្នាំ ២០១១ |
| ប្រភពដើម | ពី Flood2011.shp · កែពហុកោណមិនត្រឹមត្រូវ ៣៥ ដោយ Fix geometries |
| គុណភាពដែលដឹង | ប្រភព និងវិធីកំណត់ជំនន់មិនទាន់បញ្ជាក់ |
| ធាតុ | ឧទាហរណ៍សម្រាប់ flood2011_fixed |
|---|---|
| អ្នកទំនាក់ទំនង | ឈ្មោះ អ៊ីមែល ស្ថាប័ន |
| អាជ្ញាបណ្ណ | សម្រាប់ការសិក្សាក្នុងវគ្គប៉ុណ្ណោះ |
ក្នុង QGIS បំពេញនៅ Layer Properties → Metadata ហើយរក្សាទុកក្នុង GeoPackage ជាមួយស្រទាប់។
យើងត្រឡប់ទៅស្ថានភាពបើកមេរៀន ហើយធ្វើការស៊ើបអង្កេតជាប្រព័ន្ធលើ Census_Prov_point។
ស្រទាប់មាន ២៥ ចំណុច។
ProvGis បាន ២៤ តម្លៃ។KH18 លេចពីរដង ឯ KH19 បាត់។Spatial join ចំណុចទៅព្រំខេត្ត៖ ឈ្មោះចំណុចទាំង ២៥ ត្រូវនឹងពហុកោណដែលវាស្ថិតនៅ។
ដូច្នេះ ទីតាំង និងឈ្មោះត្រឹមត្រូវ តែ លេខកូដ ផ្ទៃ និងប្រជាជន នៃជួរស្ទឹងត្រែងត្រូវបានចម្លងពីជួរព្រះសីហនុ។
ផែនទីប្រជាជនតាមខេត្តនឹងបង្ហាញស្ទឹងត្រែងមានដង់ស៊ីតេ ៨២ នាក់/គម² ជំនួសឱ្យប្រហែល ១២ នាក់/គម² ធំជាងពិតជិត ៧ ដង។
ការភ្ជាប់តារាងតាម ProvGis ក៏នឹងភ្ជាប់ទិន្នន័យព្រះសីហនុទៅខេត្តពីរ។
| ស្រទាប់ | ខេត្ត | លេខកូដ | ផ្ទៃ (គម²) | ប្រជាជន |
|---|---|---|---|---|
Census_Prov_point | Stung Treng | KH18 | ២ ៦២២ | ២១៤ ៦៣០ |
Census_Prov_point | Preah Sihanouk | KH18 | ២ ៦២២ | ២១៤ ៦៣០ |
Kh_Province_Boundary | Stung Treng | KH19 | ១២ ០២១ | ១៤៨ ០២៨ |
យើងមិនអាចសន្និដ្ឋានថាស្រទាប់ផ្សេងទៀតក្នុងថត Census_2008 គ្មានកំហុសទេ។ ការរកឃើញកំហុសមួយ គឺជាហេតុផលដើម្បីពិនិត្យបន្ថែម មិនមែនដើម្បីជឿថាកំហុសនោះជាកំហុសតែមួយ។ យើងក៏មិនអាចដឹងថាកំហុសកើតឡើងពេលណា ឬដោយនរណា ដោយគ្មានមេតាទិន្នន័យ។
ធ្វើ លំហាត់ទី៨ ក្នុង QGIS នៅសៀវភៅអនុវត្ត។
លំហាត់ប្រើទិន្នន័យកម្ពុជាពិត ហើយមានប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។
ភាពត្រឹមត្រូវវាស់ភាពជិតតម្លៃពិត ឯភាពជាក់លាក់វាស់ភាពស៊ីគ្នា ឬលម្អិត។ គុណភាពទិន្នន័យមានធាតុផ្សំ៖ ទីតាំង គុណលក្ខណៈ ភាពស៊ីសង្វាក់ ភាពពេញលេញ ពេលវេលា និងប្រភពដើម។
កំហុសអាចចូលក្នុងគ្រប់ដំណាក់កាល ហើយរីករាលដាលតាមការវិភាគ។ ការរកកំហុសជាប្រព័ន្ធ និងមេតាទិន្នន័យ ធ្វើឱ្យអ្នកប្រើដឹងថាទិន្នន័យអាចទុកចិត្តបានប៉ុណ្ណា។
គុណភាពទិន្នន័យមិនមែនជា «ល្អ» ឬ «អាក្រក់» ទេ។ វាគឺ «សមស្រប» ឬ «មិនសមស្រប» សម្រាប់សំណួរជាក់លាក់មួយ ហើយការដឹងពីកំហុស ល្អជាងការមិនដឹងជានិច្ច។
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| ភាពត្រឹមត្រូវ | Accuracy | ភាពជិតតម្លៃពិត |
| ភាពជាក់លាក់ | Precision | ភាពស៊ីគ្នា ឬលម្អិតនៃការវាស់ |
| ភាពត្រឹមត្រូវទីតាំង | Positional accuracy | វត្ថុនៅកន្លែងត្រឹមត្រូវ |
| ភាពត្រឹមត្រូវគុណលក្ខណៈ | Thematic/attribute accuracy | តម្លៃក្នុងតារាងត្រឹមត្រូវ |
| ភាពស៊ីសង្វាក់តក្កវិជ្ជា | Logical consistency | គោរពក្បួន និងឋានលេខា |
| ភាពពេញលេញ | Completeness | គ្មានអ្វីបាត់ ឬលើស |
| ប្រភពដើម | Lineage | ប្រវត្តិផលិត និងកែប្រែ |
| កំហុសរីករាលដាល | Error propagation | កំហុសបូកតាមការវិភាគ |
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| មេតាទិន្នន័យ | Metadata | ទិន្នន័យអំពីទិន្នន័យ |
Kh_Health_Center៖ PCODE = ២ មាន PNAME = Battambang ៧៤ ជួរ និង Sihanoukville ១ ជួរ។ ស្នើវិធីសម្រេចថាតម្លៃណាត្រឹមត្រូវ។kc_communes_pop ពីលំហាត់ទី៥។ជ្រើសស្រទាប់មួយពីសំណុំទិន្នន័យ Cambodia ដែលមិនបានលើកឡើងក្នុងមេរៀននេះ។ សរសេររបាយការណ៍គុណភាព ១ ទំព័រ តាមធាតុផ្សំទាំងប្រាំមួយ៖ អ្វីដែលអ្នកពិនិត្យ · អ្វីដែលអ្នករកឃើញ · ផលប៉ះពាល់ · ការស្នើកែ។ បញ្ចប់ដោយមេតាទិន្នន័យ ៨ ធាតុ។
ពេលនេះ យើងដឹងពីរបៀបរៀបចំ និងពិនិត្យទិន្នន័យ។ ដល់ពេលប្រើវាដើម្បីឆ្លើយសំណួរ។ ចូរបញ្ចប់ដោយសួរ៖
«តើសាលាណាខ្លះស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលលិចទឹកឆ្នាំ ២០១១?»
អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី៨
https://khgeo.github.io/gis-fundamentals/lessons/lesson-08/