បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
ក្រោយទឹកជំនន់ឆ្នាំ ២០១១ មន្ទីរអប់រំខេត្តកំពង់ឆ្នាំងចង់រៀបចំផែនការសម្រាប់រដូវវស្សាខាងមុខ។ គេត្រូវការបញ្ជីបី៖
គ្មានវាលណាក្នុងតារាងសាលាដែលមានឈ្មោះ «លិចទឹក» ទេ។ ចម្លើយត្រូវមកពីទីតាំង។
សាលាបឋមសិក្សាដែលស្ថិតក្នុងតំបន់លិចទឹកឆ្នាំ ២០១១។
គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។
រយៈពេលបង្រៀនដែលស្នើ៖ ៣ ម៉ោង · មេរៀនទី ៩ ក្នុងចំណោម ១៥
:material-presentation-play: ស្លាយបង្រៀនមេរៀននេះ
មេរៀនមុនៗបានរៀបចំទិន្នន័យ។ ចាប់ពីមេរៀននេះ យើងចាប់ផ្ដើម វិភាគ។ ការវិភាគសាមញ្ញបំផុត និងប្រើញឹកញាប់បំផុតក្នុង GIS គឺ ការសួរសំណួរ (Query)៖ ជ្រើសវត្ថុដែលបំពេញលក្ខខណ្ឌ។
លក្ខខណ្ឌអាចជាគុណលក្ខណៈ («ភូមិដែលមានប្រជាជនលើស ៣ ០០០») ឬជាទំនាក់ទំនងលំហ («សាលាដែលនៅក្នុងតំបន់លិចទឹក»)។
មេរៀននេះបង្រៀនទាំងពីរ និងរបៀបផ្សំពួកវា។
សំណួរតាមគុណលក្ខណៈ ជ្រើសវត្ថុដោយពិនិត្យតែតម្លៃក្នុងតារាង។
| ប្រមាណវិធី | ឧទាហរណ៍ | អត្ថន័យ |
|---|---|---|
= <> | "SCHOOL_TYP" = 'Primary' | ស្មើ មិនស្មើ |
> >= < <= | "TOTPOP" > 3000 | ប្រៀបធៀបលេខ |
AND OR NOT | "Location" = 'Rural' AND "SCHOOL_TYP" = 'Primary' | ផ្សំលក្ខខណ្ឌ |
IN | "SCHOOL_TYP" IN ('Lycee G7-12', 'Lycee G10-12') | ស្មើតម្លៃណាមួយក្នុងបញ្ជី |
LIKE ILIKE | "SCHOOL_NAM" ILIKE '%chrey%' | ផ្គូផ្គងលំនាំ (% = តួអក្សរណាក៏បាន · ILIKE មិនប្រកាន់អក្សរធំតូច) |
IS NULL | "Name" IS NULL | វាលទទេ |
| អនុគមន៍ | left("VILL_CODE", 2) = '04' | ២ តួដំបូង |
ប្រុងប្រយ័ត្នលំដាប់ AND និង OR៖ A OR B AND C មានន័យថា A OR (B AND C)។
ប្រើវង់ក្រចកជានិច្ច៖ ("SCHOOL_TYP" = 'Primary' OR "SCHOOL_TYP" = 'Pre school') AND "Location" = 'Rural'។
បែងចែកសំណួរតាមគុណលក្ខណៈ និងតាមលំហ ដោយលើកឧទាហរណ៍មួយសម្រាប់នីមួយៗ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
សំណួរតាមលំហ ជ្រើសវត្ថុក្នុងស្រទាប់មួយ ដោយប្រៀបធៀបធរណីមាត្ររបស់វាជាមួយវត្ថុក្នុងស្រទាប់មួយទៀត។
ទំនាក់ទំនងទាំងនេះហៅថា predicates ហើយកំណត់ដោយគំរូ DE-9IM ដែលពិនិត្យ ផ្ទៃខាងក្នុង និង ព្រំ នៃវត្ថុទាំងពីរ។
| Predicate | ពិតពេល | ឧទាហរណ៍សំណួរ |
|---|---|---|
| intersects | មានចំណុចរួមណាមួយ (ខាងក្នុង ឬព្រំ) | ផ្លូវណាខ្លះឆ្លងកាត់ឃុំនេះ? |
| disjoint | គ្មានចំណុចរួមសោះ (ផ្ទុយពី intersects) | ភូមិណាខ្លះនៅក្រៅបាហ្វ័រ? |
| within | A នៅក្នុង B ទាំងស្រុង | សាលាណាខ្លះនៅក្នុងខេត្ត? |
| contains | B នៅក្នុង A ទាំងស្រុង | ឃុំណាខ្លះមានមណ្ឌលសុខភាព? |
| touches | ប៉ះតែព្រំ ខាងក្នុងមិនត្រួត | ឃុំណាខ្លះជាប់ព្រំឃុំនេះ? |
| overlaps | ខាងក្នុងត្រួតមួយផ្នែក ប្រភេទធរណីមាត្រដូចគ្នា | តំបន់ការពារណាត្រួតលើដីសម្បទាន? |
| equals | ធរណីមាត្រដូចគ្នាទាំងស្រុង | រកវត្ថុស្ទួន |
រូបទី៩.១៖ ទំនាក់ទំនងលំហសំខាន់ៗ។ touches overlaps within contains និង equals សុទ្ធតែជាករណីនៃ intersects ឯ disjoint ជាផ្ទុយពី intersects។
អូសប្រអប់ A និង B ហើយមើលថាទំនាក់ទំនងណាពិត។ តើ touches និង intersects ខុសគ្នាដូចម្ដេច? ធ្វើឱ្យ A within B ហើយពិនិត្យ contains។
ចំណុចសំខាន់៖ touches ក៏ជា intersects ដែរ។
បើអ្នកជ្រើស «ឃុំដែល intersect ឃុំខ្សាម» អ្នកនឹងបានឃុំជិតខាង និងឃុំខ្សាមខ្លួនឯង។
សំណួរជាច្រើនសួរពី ភាពជិត មិនមែនការប៉ះទេ៖ «សាលាក្នុងចម្ងាយ ១ គម ពីផ្លូវជាតិ»។
QGIS មានវិធីពីរ៖
ចម្ងាយត្រូវគណនាក្នុង CRS ដែលមានឯកតាម៉ែត្រ (ឧ. EPSG:32648)។
បើស្រទាប់នៅក្នុង EPSG:4326 «១០០០» មានន័យថា ១ ០០០ ដឺក្រេ។
ពន្យល់ភាពខុសគ្នារវាង within និង intersects សម្រាប់ចំណុចដែលនៅចំព្រំពហុកោណ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ឧបករណ៍ជ្រើសក្នុង QGIS មានជម្រើស Modify current selection៖
ប្ដូរកម្រិតប្រជាជន និងចម្ងាយពីមណ្ឌលសុខភាព ហើយមើលភូមិដែលត្រូវបានជ្រើស។
| ជម្រើស | អត្ថន័យតក្កវិជ្ជា |
|---|---|
| creating new selection | ចាប់ផ្ដើមថ្មី |
| adding to current selection | OR |
| removing from current selection | AND NOT |
| selecting within current selection | AND |
ឧទាហរណ៍ «សាលាបឋមសិក្សាក្នុងតំបន់ជំនន់»៖
"SCHOOL_TYP" = 'Primary' → selecting within current selection (Filter current selection)លទ្ធផលដូចគ្នា ទោះធ្វើតាមលំដាប់ផ្ទុយក៏ដោយ។
ប៉ុន្តែការធ្វើសំណួរគុណលក្ខណៈមុន (លឿន) ជួយកាត់បន្ថយវត្ថុសម្រាប់សំណួរលំហ (យឺត) ក្នុងទិន្នន័យធំ។
រូបទី៩.២៖ ជម្រើស Modify current selection ជាប្រមាណវិធីតក្កវិជ្ជា៖ រង្វង់ឆ្វេង = ការជ្រើសមុន · រង្វង់ស្ដាំ = លទ្ធផលសំណួរថ្មី · ពណ៌ = លទ្ធផលចុងក្រោយ។
សំណួរ «សាលាណាខ្លះនៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង?
» អាចឆ្លើយបានពីរវិធី៖
| វិធី | កន្សោម | លទ្ធផល |
|---|---|---|
| គុណលក្ខណៈ | "PROVINCE" = 'Kampong Chhnang' | ៤១៦ |
| ទីតាំង | សាលា within ព្រំខេត្ត KH04 | ៤១៥ |
ភាពខុសគ្នាមកពីសាលា Yukunthor ដែលវាល PROVINCE និងទីតាំងមិនស៊ីគ្នា (មេរៀនទី៨)។
គ្មានវិធីណា «ត្រឹមត្រូវជានិច្ច» ទេ៖ គុណលក្ខណៈអាចវាយខុស ឯទីតាំងអាចវាស់ខុស ឬព្រំដែនអាចជាកំណែផ្សេង។ ពេលវិធីទាំងពីរខុសគ្នា ត្រូវពិនិត្យករណីនោះម្ដងមួយៗ។
យើងឆ្លើយបញ្ជីទាំងបីក្នុងស្ថានភាពបើកមេរៀន ដោយប្រើ Kh_School Flood2011 (កែធរណីមាត្ររួច) Kh_Main_Roads_MPWT2014 និង Kh_Commune_area។
Select by Location៖ Kh_School within ព្រំខេត្ត KH04 → ៤១៥ សាលា។
យើងប្រើទីតាំង ព្រោះសំណួរជាសំណួរលំហ (ទឹកជំនន់មិនដឹងពីវាល PROVINCE ទេ)។
Select by Location៖ within flood2011_fixed selecting within current selection → ៨០ សាលា។
បន្ទាប់មក "SCHOOL_TYP" = 'Primary' selecting within current selection → ៦៥ សាលាបឋមសិក្សា។
ជាឯករាជ្យ៖ Select within distance ពីផ្លូវជាតិ ១ ០០០ ម ក្នុងចំណោមសាលា ៤១៥ → ១១៩ សាលា។
ផ្សំជាមួយបញ្ជីទី២ (AND) ដើម្បីបានសាលាលិចទឹកដែលជម្លៀសបានលឿន។
ជ្រើសឃុំខ្សាម (KH040304)។
Select by Location ឃុំ touches ឃុំដែលបានជ្រើស → ៤ ឃុំ៖ Svay Chrum · Phsar Chhnang · Srae Thmei · B'er។ បើប្រើ intersects បាន ៥ ព្រោះរាប់ខ្សាមខ្លួនឯង។
យើងមិនអាចនិយាយថាសាលាទាំង ៨០ នឹងលិចទឹកនៅឆ្នាំក្រោយទេ។ ស្រទាប់នេះបង្ហាញជំនន់ឆ្នាំតែមួយ ហើយមិនប្រាប់ពីជម្រៅទឹក ឬថាអគារសាលាខ្ពស់ជាងកម្រិតទឹកឬទេ។ ចម្ងាយ ១ គម ពីផ្លូវក៏ជាចម្ងាយបន្ទាត់ត្រង់ ដែលអាចឆ្លងកាត់ទន្លេ។
ធ្វើ លំហាត់ទី៩ ក្នុង QGIS នៅសៀវភៅអនុវត្ត។
លំហាត់ប្រើទិន្នន័យកម្ពុជាពិត ហើយមានប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។
សំណួរតាមគុណលក្ខណៈ ពិនិត្យតម្លៃក្នុងតារាង ដោយប្រើប្រមាណវិធីប្រៀបធៀប តក្កវិជ្ជា និងអនុគមន៍។ សំណួរតាមលំហ ពិនិត្យទំនាក់ទំនងធរណីមាត្រ៖ intersects within contains touches disjoint overlaps និងចម្ងាយ។
សំណួរពិតច្រើនតែផ្សំទាំងពីរ ដោយប្រើជម្រើស Modify current selection។ លទ្ធផលពីគុណលក្ខណៈ និងពីទីតាំង អាចខុសគ្នា ហើយភាពខុសគ្នានោះជាសញ្ញាឱ្យពិនិត្យគុណភាពទិន្នន័យ។
សំណួរត្រឹមត្រូវ ចាប់ផ្ដើមពីការបកប្រែពាក្យធម្មតា («ក្នុង» «ជិត» «ជាប់») ទៅជាទំនាក់ទំនងលំហជាក់លាក់ ហើយពាក្យតែមួយអាចមានន័យច្រើនយ៉ាង។
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| សំណួរ | Query | ការជ្រើសវត្ថុតាមលក្ខខណ្ឌ |
| សំណួរតាមគុណលក្ខណៈ | Attribute query | ជ្រើសតាមតម្លៃក្នុងតារាង |
| សំណួរតាមលំហ | Spatial query | ជ្រើសតាមទំនាក់ទំនងធរណីមាត្រ |
| ទំនាក់ទំនងលំហ | Spatial predicate | intersects within touches ... |
| ប្រសព្វ | Intersects | មានចំណុចរួម |
| នៅក្នុង | Within | នៅខាងក្នុងទាំងស្រុង |
| ប៉ះគ្នា | Touches | ប៉ះតែព្រំ |
| ដាច់ពីគ្នា | Disjoint | គ្មានចំណុចរួម |
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| ការជ្រើសបច្ចុប្បន្ន | Current selection | វត្ថុដែលកំពុងជ្រើស |
LIKE និង ILIKE ខុសគ្នាដូចម្ដេច? % មានន័យអ្វី?សរសេរសំណួរ GIS ចំនួន ៥ សម្រាប់ខេត្តរបស់អ្នក ដែលអាចឆ្លើយបានដោយសំណុំទិន្នន័យ Cambodia។ សម្រាប់នីមួយៗ៖ សំណួរជាភាសាធម្មតា · ប្រភេទ (គុណលក្ខណៈ លំហ ឬផ្សំ) · ស្រទាប់ · កន្សោម ឬ predicate · ជម្រើស Modify selection · ការបកប្រែខុសដែលអាចកើត។
សំណួរតាមចម្ងាយក្នុងមេរៀននេះ គ្រាន់តែជ្រើសវត្ថុ។ ប៉ុន្តែអ្នកសម្រេចចិត្តច្រើនតែចង់បាន តំបន់ ដែលស្ថិតក្នុងចម្ងាយមួយ ឬចម្ងាយពិតប្រាកដទៅសេវាជិតបំផុត។ ចូរបញ្ចប់ដោយសួរ៖
«តើភូមិណាខ្លះនៅឆ្ងាយពីមណ្ឌលសុខភាពជាង ៥ គីឡូម៉ែត្រ ហើយមានប្រជាជនប៉ុន្មាន?»
អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី៩
https://khgeo.github.io/gis-fundamentals/lessons/lesson-09/