បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
ក្រសួងកសិកម្មចង់ដឹងថាក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដីកសិកម្មប៉ុន្មានហិកតាស្ថិតក្នុងវិសាលភាពទឹកជំនន់ឆ្នាំ ២០១១ និងប៉ុន្មានហិកតាដែលនៅឆ្ងាយពីមណ្ឌលសុខភាពជាង ៥ គីឡូម៉ែត្រ ដែលកសិករពិបាកទទួលសេវាពេលមានគ្រោះទឹកជំនន់។
ដោយវ៉ិចទ័រ ការងារនេះត្រូវការ Intersection ច្រើនជំហាន និងបាហ្វ័រ។ ដោយរ៉ាស្ទ័រ ១០០ ម៉ែត្រ វាក្លាយជាកន្សោមតែមួយបន្ទាត់៖
ហេតុអ្វីកន្សោមបែបនេះធ្វើការបាន?
គិតម្នាក់ឯង ១ នាទី · ពិភាក្សាជាគូ ២ នាទី · ចែករំលែកជាមួយថ្នាក់។
រយៈពេលបង្រៀនដែលស្នើ៖ ៣ ម៉ោង · មេរៀនទី ១២ ក្នុងចំណោម ១៥
:material-presentation-play: ស្លាយបង្រៀនមេរៀននេះ
មេរៀនទី៣ បានណែនាំរ៉ាស្ទ័រជាគំរូទិន្នន័យ។ មេរៀននេះប្រើរ៉ាស្ទ័រសម្រាប់ ការវិភាគ។ ពេលស្រទាប់ទាំងអស់ចែករំលែកក្រឡាដូចគ្នា ការត្រួតស្រទាប់ក្លាយជាលេខនព្វន្ធ៖ ក្រឡានីមួយៗបូក ដក គុណ ឬប្រៀបធៀបជាមួយក្រឡានៅទីតាំងដដែលក្នុងស្រទាប់ផ្សេង។
ភាសានៃការគណនានេះហៅថា ពីជគណិតផែនទី (Map algebra)។
យើងនឹងសិក្សាប្រតិបត្តិការបួនកម្រិត៖ ក្នុងក្រឡា ជិតខាង តាមតំបន់ និងទូទាំងស្រទាប់។
ពីជគណិតផែនទីគណនាក្រឡាទល់ក្រឡា។
ដូច្នេះរ៉ាស្ទ័របញ្ចូលទាំងអស់ត្រូវមាន៖
| លក្ខខណ្ឌ | បើមិនដូចគ្នា |
|---|---|
| CRS ដូចគ្នា | ក្រឡាដែល «ត្រូវគ្នា» មិនមែនជាទីតាំងដដែល |
| ទំហំក្រឡាដូចគ្នា | កម្មវិធី resample ដោយស្វ័យប្រវត្តិ តាមវិធីដែលអ្នកមិនបានជ្រើស |
| វិសាលភាពដូចគ្នា | លទ្ធផលត្រូវកាត់ ឬបំពេញ NoData |
| ការតម្រឹមក្រឡា (snap) | ក្រឡារំកិលពាក់កណ្ដាល ធ្វើឱ្យព្រំដែនរំកិល |
វិធីងាយបំផុត៖ កំណត់ ក្រឡាគោល មួយ (ទំហំ និងវិសាលភាព) ហើយបង្កើត ឬ Resample រ៉ាស្ទ័រទាំងអស់ទៅតាមក្រឡានោះ។
ក្រឡា ១០០ × ១០០ ម មានផ្ទៃ ១ ហិកតា ដែលធ្វើឱ្យការរាប់ក្រឡាស្មើផ្ទៃជាហិកតា។
Resampling ពេលប្ដូរទំហំក្រឡា៖
| វិធី | ប្រើសម្រាប់ | ហេតុផល |
|---|---|---|
| Nearest neighbour | រ៉ាស្ទ័រថ្នាក់ (ក្រប់ដី) | មិនបង្កើតលេខកូដថ្មី |
| Bilinear · Cubic | រ៉ាស្ទ័របន្ត (កម្ពស់ សីតុណ្ហភាព) | ផ្ដល់តម្លៃរលោង |
| Average · Mode | បង្រួមក្រឡា (ពី ១០ ម ទៅ ១០០ ម) | សង្ខេបក្រឡាតូចៗ |
រាយលក្ខខណ្ឌបួនដែលរ៉ាស្ទ័រត្រូវមាន មុនប្រើ Raster Calculator។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
| កម្រិត | ក្រឡាលទ្ធផលពឹងលើ | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|---|
| Local (ក្នុងក្រឡា) | តែក្រឡានៅទីតាំងដដែល ក្នុងស្រទាប់មួយ ឬច្រើន | "dem@1" * 3.28 · ("agri@1" = 1) AND ("flood@1" = 1) |
| Focal (ជិតខាង) | ក្រឡា និងក្រឡាជុំវិញ (ឧ. ៣×៣) | មធ្យមផ្លាស់ទី · ជម្រាលពី DEM |
| Zonal (តាមតំបន់) | ក្រឡាទាំងអស់ដែលស្ថិតក្នុងតំបន់ដូចគ្នា | ចម្ងាយមធ្យមតាមស្រុក · កម្ពស់អតិបរមាតាមឃុំ |
| Global (ទូទាំង) | ក្រឡាទាំងអស់ ឬទីតាំងលក្ខណៈ | ចម្ងាយពីមណ្ឌលសុខភាពជិតបំផុត · មធ្យមទាំងស្រទាប់ |
រូបទី១២.១៖ ប្រតិបត្តិការរ៉ាស្ទ័របួនកម្រិត ខុសគ្នាដោយក្រឡាដែលចូលរួមក្នុងការគណនាក្រឡាលទ្ធផលមួយ។
ជ្រើសប្រតិបត្តិការ ហើយចុចលើក្រឡាលទ្ធផល ដើម្បីមើលក្រឡាដែលប្រើក្នុងការគណនា។ សង្កេតក្រឡា NoData (ND) ក្នុងប្រតិបត្តិការ Local និង Focal។
Raster Calculator គណនាកន្សោមលើក្រឡានីមួយៗ៖
| ប្រភេទ | កន្សោម | លទ្ធផល |
|---|---|---|
| នព្វន្ធ | "a@1" + "b@1" · "dem@1" / 1000 | តម្លៃថ្មី |
| ប្រៀបធៀប | "hc_dist@1" > 5000 | ១ (ពិត) ឬ ០ (មិនពិត) |
| តក្កវិជ្ជា | ("agri@1" = 1) AND ("flood@1" = 1) | ១ ឬ ០ |
| លក្ខខណ្ឌជាគុណ | "suit@1" * ("ok@1" = 1) | តម្លៃ ឬ ០ កន្លែងហាមឃាត់ |
| អនុគមន៍ | min(1, "d@1" / 3000) | កំណត់ដែនខាងលើ |
"agri@1" មានន័យថា band ទី១ នៃរ៉ាស្ទ័រ agri។
រ៉ាស្ទ័រ ០/១ (Boolean) ជាឧបករណ៍ដ៏មានឥទ្ធិពល ព្រោះការគុណរ៉ាស្ទ័រ ០/១ ស្មើនឹង AND ហើយការរាប់ក្រឡាតម្លៃ ១ ស្មើនឹងផ្ទៃ។
ការចាត់ថ្នាក់ឡើងវិញ (Reclassify) ប្ដូរតម្លៃ ឬជួរតម្លៃ ទៅជាតម្លៃថ្មី ឧ. ចម្ងាយ ០–២ ០០០ ម → ១ · ២ ០០០–៥ ០០០ → ២ · លើស ៥ ០០០ → ៣។ វាជាជំហានសំខាន់មុនការវិភាគសមស្របភាព (មេរៀនទី១៤)។
រូបទី១២.២៖ ពីជគណិតផែនទីដោយរ៉ាស្ទ័រ ០/១៖ ស្រែដែលលិចទឹក = ក្រឡាដែលមានតម្លៃ ១ ក្នុងស្រទាប់ទាំងពីរ។
បែងចែក Local Focal Zonal Global ដោយឧទាហរណ៍មួយសម្រាប់នីមួយៗ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ប្ដូរព្រំថ្នាក់កម្ពស់ និងជម្រាល ហើយមើលផ្ទៃដែលបំពេញលក្ខខណ្ឌ។
ទិន្នន័យវគ្គសិក្សាភាគច្រើនជាវ៉ិចទ័រ។
ដើម្បីវិភាគរ៉ាស្ទ័រ ត្រូវ៖
រ៉ាស្ទ័រចម្ងាយប្រហាក់ប្រហែលការវិភាគចម្ងាយវ៉ិចទ័រ (មេរៀនទី១០) ប៉ុន្តែគ្របដណ្ដប់ គ្រប់ទីតាំង មិនមែនតែភូមិទេ។
ភាពត្រឹមត្រូវកំណត់ដោយទំហំក្រឡា៖ ក្រឡា ១០០ ម ធ្វើឱ្យចម្ងាយខុសរហូតដល់ប្រហែល ៧០ ម។
បើចង់បានចម្ងាយដែលគិតពីការលំបាកធ្វើដំណើរ (ទឹក ភ្នំ ផ្លូវ) ប្រើ Cost distance ដែលក្រឡានីមួយៗមានតម្លៃ «ថ្លៃ» ក្នុងការឆ្លងកាត់។
ក្នុងការគណនា Local ភាគច្រើន NoData + តម្លៃណាក៏ដោយ = NoData។
ក្រឡាតែមួយដែលគ្មានទិន្នន័យក្នុងស្រទាប់មួយ ធ្វើឱ្យក្រឡាលទ្ធផលគ្មានទិន្នន័យ។
បញ្ហាទូទៅ៖
ច្បាប់៖ ត្រូវមាន របាំងតំបន់សិក្សា (ឧ. prov.tif = ១ ក្នុងខេត្ត) ហើយបញ្ចូលក្នុងកន្សោម AND ("prov@1" = 1) ជានិច្ច។
រ៉ាស្ទ័រទាំងអស់មានក្រឡា ១០០ ម (= ១ ហ.ត) វិសាលភាពដូចគ្នា (ខេត្ត + ១០ គម) និង EPSG:32648 (ដូចលំហាត់ទី១២)។
prov (ខេត្ត = ១) · agri (ដីកសិកម្មឆ្នាំ ២០០៣ = ១) · flood (ជំនន់ ២០១១ ក្នុងខេត្ត = ១) · hc_dist (ចម្ងាយពីមណ្ឌលសុខភាពជិតបំផុត ទូទាំងប្រទេស ជាម៉ែត្រ)។
ដីកសិកម្ម = ១៧០ ០១៥ ក្រឡា (ហ.ត) · ជំនន់ក្នុងខេត្ត = ១៦៧ ៧៥៣ ហ.ត (៣១,៧% នៃខេត្ត)។
("agri@1" = 1) AND ("flood@1" = 1) → ៥៤ ២៩៦ ហ.ត ស្មើ ៣១,៩% នៃដីកសិកម្ម។
("agri@1" = 1) AND ("hc_dist@1" > 5000) AND ("prov@1" = 1) → ៥៦ ០៦៥ ហ.ត។
ចម្ងាយអតិបរមាក្នុងខេត្ត ២៥,៣ គម។
លំនាំនេះស្របនឹងលទ្ធផលវ៉ិចទ័រក្នុងមេរៀនទី១០។
| ស្រុក | ចម្ងាយមធ្យម (គម) |
|---|---|
| ទឹកផុស | ១០,០ |
| កំពង់លែង | ៨,៥ |
| សាមគ្គីមានជ័យ | ៦,៦ |
| ... | ... |
| ក្រុងកំពង់ឆ្នាំង | ២,៦ |
យើងមិនអាចនិយាយថាស្រែ ៥៤ ពាន់ហិកតា «ខូចខាត» ដោយទឹកជំនន់ទេ។ ផែនទីក្រប់ដីមកពីឆ្នាំ ២០០៣ ជំនន់មកពីឆ្នាំ ២០១១ ហើយស្រែខ្លះត្រូវបានដាំដុះក្រោយទឹកស្រក ឬមិនបានដាំក្នុងរដូវនោះទេ។ ផ្ទៃក៏មានកំហុសពីទំហំក្រឡា ១០០ ម ដែរ។
ធ្វើ លំហាត់ទី១២ ក្នុង QGIS នៅសៀវភៅអនុវត្ត។
លំហាត់ប្រើទិន្នន័យកម្ពុជាពិត ហើយមានប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។
ពីជគណិតផែនទីគណនារ៉ាស្ទ័រក្រឡាទល់ក្រឡា លុះត្រាតែរ៉ាស្ទ័រមាន CRS ទំហំក្រឡា និងវិសាលភាពដូចគ្នា។ ប្រតិបត្តិការមានបួនកម្រិត៖ Local Focal Zonal និង Global។
Raster Calculator ប្រើនព្វន្ធ ប្រៀបធៀប និងតក្កវិជ្ជា ដែលរ៉ាស្ទ័រ ០/១ ធ្វើឱ្យការត្រួតស្រទាប់ក្លាយជាការគុណ ហើយការរាប់ក្រឡាក្លាយជាផ្ទៃ។ NoData រីករាលដាលក្នុងការគណនា ដូច្នេះត្រូវមានរបាំងតំបន់សិក្សា។
ក្នុងរ៉ាស្ទ័រ ផែនទីក្លាយជាលេខ។ អំណាចនេះធ្វើឱ្យការវិភាគលឿន ប៉ុន្តែលេខតែងមើលទៅជាក់លាក់ជាងទិន្នន័យដែលវាមកពី។
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| ពីជគណិតផែនទី | Map algebra | ការគណនាលើរ៉ាស្ទ័រ |
| ក្នុងក្រឡា | Local operation | ពឹងលើក្រឡាដដែល |
| ជិតខាង | Focal operation | ពឹងលើក្រឡាជុំវិញ |
| តាមតំបន់ | Zonal operation | ពឹងលើក្រឡាក្នុងតំបន់ដូចគ្នា |
| ម៉ាស៊ីនគិតរ៉ាស្ទ័រ | Raster Calculator | ឧបករណ៍គណនាកន្សោមរ៉ាស្ទ័រ |
| ចាត់ថ្នាក់ឡើងវិញ | Reclassify | ប្ដូរតម្លៃទៅជាថ្នាក់ថ្មី |
| រ៉ាស្ទ័រចម្ងាយ | Proximity / distance raster | ចម្ងាយពីក្រឡាទៅគោលដៅ |
| ស្ថិតិតាមតំបន់ | Zonal statistics | សង្ខេបរ៉ាស្ទ័រតាមពហុកោណ |
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| ការគណនាក្រឡាឡើងវិញ | Resampling | ប្ដូរទំហំ ឬការតម្រឹមក្រឡា |
AND ("prov@1" = 1)។lc = ២) មានកម្ពស់លើស ២០០ ម (dem) និងនៅឆ្ងាយពីផ្លូវជាង ២ គម (road_dist)។រៀបចំផែនការវិភាគរ៉ាស្ទ័រមួយសម្រាប់សំណួរ «តំបន់ណាខ្លះប្រឈមការហូរដីខ្លាំង?» ក្នុងខេត្តមួយដែលមានភ្នំ។ សរសេរមួយទំព័រ៖ ស្រទាប់ដែលត្រូវការ និងប្រភព · ក្រឡាគោល · ជំហាន Rasterize/Resample · កន្សោម Raster Calculator (Local និង Focal) · ស្ថិតិ Zonal ដែលអ្នកនឹងរាយការណ៍ · ដែនកំណត់។
រ៉ាស្ទ័រក្នុងមេរៀននេះបង្កើតពីវ៉ិចទ័រ។ ប៉ុន្តែទិន្នន័យជាច្រើនប្រមូលបានតែនៅចំណុច៖ ស្ថានីយ៍ទឹកភ្លៀង អណ្ដូង ឬភូមិ។ ចូរបញ្ចប់ដោយបង្ហាញស្ថានីយ៍ទឹកភ្លៀង ១០ ក្នុងខេត្តមួយ ហើយសួរ៖
«តើទឹកភ្លៀងនៅចន្លោះស្ថានីយ៍ទាំងនេះ ប៉ុន្មាន?»
អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី១២
https://khgeo.github.io/gis-fundamentals/lessons/lesson-12/