បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖
និស្សិតម្នាក់សួរថា៖ «ហេតុអ្វី Sentinel-2 មិនផលិតរូបភាពក្រឡា ១ ម ដែលមានក្រុមរលក ២០០ ថតរាល់ថ្ងៃ?» សំណួរនេះស្តាប់ទៅសមហេតុផល ប៉ុន្តែវាមិនអើពើនឹងចំណុចមួយ៖ ថាមពលដែលឧបករណ៍ចាប់ទទួលបានមានកំណត់។
ក្រឡាតូចជាង ទទួលថាមពលតិចជាង (ដោយសារផ្ទៃដីតូចជាង)។ ក្រុមរលកចង្អៀតជាង ក៏ទទួលថាមពលតិចជាងដែរ (ដោយសារវិសាលគមតូចជាង)។ ការថតញឹកញាប់ជាង ត្រូវការទទឹងថតធំជាង (ដើម្បីគ្របដណ្ដប់លឿន) ដែលធ្វើឱ្យកម្ពស់ខ្ពស់ជាង និងក្រឡាធំជាង។ គ្រប់យ៉ាងទាំងនេះទាញគ្នាទៅវិញទៅមក។
រយៈពេលបង្រៀនដែលស្នើ៖ ៣ ម៉ោង · មេរៀនទី ៥ ក្នុងចំណោម ១៥
:material-presentation-play: ស្លាយបង្រៀនមេរៀននេះ
ពាក្យ «គុណភាពបង្ហាញខ្ពស់» (high resolution) ត្រូវបានប្រើញឹកញាប់ណាស់ រហូតដល់និស្សិតជាច្រើនគិតថាវាមានន័យតែមួយ៖ ក្រឡាតូច។ តាមពិត រូបភាពមួយអាចមាន «គុណភាពខ្ពស់» តាមវិធីបួនផ្សេងគ្នា ហើយវិធីទាំងបួននេះ ប្រកួតប្រជែងគ្នា សម្រាប់ថាមពលដូចគ្នាដែលឧបករណ៍ចាប់ទទួលបាន។ រូបភាពដែលមានក្រឡាតូចបំផុត …
មេរៀននេះបំបែកគំនិត «គុណភាពបង្ហាញ» ជាបួនផ្នែក ពន្យល់ថាហេតុអ្វីវាប្រកួតគ្នា ហើយបង្ហាញរបៀបជ្រើសតុល្យភាពត្រឹមត្រូវសម្រាប់សំណួរនីមួយៗ។
រូបទី៥.១៖ គុណភាពបង្ហាញទាំងបួន។ ការបង្កើនគុណភាពមួយ ជាទូទៅតម្រូវឱ្យបន្ថយមួយផ្សេង ព្រោះថាមពលដែលឧបករណ៍ចាប់ទទួលបានក្នុងមួយការវាស់មានកំណត់។
នេះជាអត្ថន័យទូទៅបំផុតនៃ «គុណភាពបង្ហាញ»៖ ទំហំតូចបំផុតនៃវត្ថុដែលអាចសម្គាល់បាន ដែលទាក់ទងជិតស្និទ្ធនឹង GSD (មេរៀនទី៤)។
ក្រឡាតូចជាង មានន័យថាអាចសម្គាល់វត្ថុតូចជាង ប៉ុន្តែផ្ទៃដីដែលឧបករណ៍ចាប់ទទួលបានក្នុងមួយក្រឡាតូចជាង ដូច្នេះ ថាមពលដែលទទួលបានក៏តិចជាង ស្មើនឹងផ្ទៃ (ក្រឡាតូចទ្វេដង = ថាមពលតិចជាង ៤ ដង ព្រោះផ្ទៃថយតាមការ៉េ)។
លទ្ធផលជាក់ស្ដែង៖ ក្រឡាតូចជាង ត្រូវការកែវប្រមូលពន្លឺធំជាង (ថ្លៃជាង ធ្ងន់ជាង) ឬត្រូវទទួលយកសញ្ញារំខានច្រើនជាង។
នេះជាមូលហេតុដែលផ្កាយរណបគុណភាពខ្ពស់បំផុត (ក្រឡា ០,៣ ម) មានទំហំធំ និងថ្លៃខ្លាំង ខណៈផ្កាយរណបទំហំតូច (cubesat) ជាធម្មតាមានក្រឡាធំជាង។
រាយគុណភាពបង្ហាញទាំងបួន និងអត្ថន័យរបស់នីមួយៗ។
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
នេះសំដៅលើ ចំនួន និងទទឹងនៃក្រុមរលក។
រូបភាព ពហុស្ពិចត្រាល់ (Multispectral) ដូច Sentinel-2 មានក្រុមរលកប្រហែល ១០ ទៅ ២០ ដែលនីមួយៗទទឹងជាច្រើននាណូម៉ែត្រ។ រូបភាព Hyperspectral មានក្រុមរលករាប់រយ ដែលនីមួយៗចង្អៀតតែ ១០ nm ឬតូចជាង ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសម្គាល់សារធាតុគីមី ឬពូជរុក្ខជាតិបានលម្អិត។
ការសម្របសម្រួល៖ ក្រុមរលកចង្អៀតជាង អនុញ្ញាតឱ្យផ្តិតថាមពលតែនៅរលកជាក់លាក់ ប៉ុន្តែថាមពលសរុបនៅក្រុមរលកនោះតិចជាង (ព្រោះវិសាលគមតូចជាង)។
ដូច្នេះឧបករណ៍ hyperspectral ត្រូវការកែវធំជាង ឬពេលសម្លឹងយូរជាង ដើម្បីទទួលបានសញ្ញាគ្រប់គ្រាន់ ដែលនាំឱ្យវាមានក្រឡាធំជាង ឬទទឹងថតតូចជាង Sentinel-2 ជាទូទៅ។
សូមកត់សម្គាល់ថា ចំនួនក្រុមរលកច្រើន មិនស្មើនឹងព័ត៌មានច្រើនជានិច្ចទេ។
ក្រុមរលកជាប់គ្នាច្រើនតែផ្ដល់ព័ត៌មានស្ទួនគ្នា (ខ្ពស់ ជាប់ក្នុងធរណីមាត្រស្ថិតិ ហៅថា autocorrelation)។ គុណតម្លៃពិតនៃក្រុមរលកបន្ថែម អាស្រ័យលើថាតើវាស្ថិតនៅកន្លែងដែលមានព័ត៌មានថ្មី (ដូចគែមក្រហម) ឬអត់។
នេះសំដៅលើ ចំនួនកម្រិតតម្លៃ ដែលឧបករណ៍អាចកត់ត្រាបាន គិតជា ប៊ីត (bit)។
ចំនួនកម្រិត = ២ ដងខ្លួនវា តាមចំនួនប៊ីត៖
| ប៊ីត | ចំនួនកម្រិត | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|---|
| ១ | ២ | ស ខ្មៅ (ដូចផែនទីចាស់) |
| ៨ | ២៥៦ | រូបភាពទូទៅ (JPEG) |
| ១០ | ១ ០២៤ | Landsat ចាស់ |
| ១២ | ៤ ០៩៦ | Sentinel-2 · Landsat 8/9 |
| ១៦ | ៦៥ ៥៣៦ | ឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រពិសេស |
ចំណុចសំខាន់៖ ភ្នែកមនុស្សបែងចែកបានត្រឹមប្រហែល ២៥៦ កម្រិត (៨ ប៊ីត) លើអេក្រង់ធម្មតា ដូច្នេះការបង្កើនពី ៨ ទៅ ១២ ប៊ីត មិនធ្វើឱ្យរូបភាពមើលទៅច្បាស់ជាងសម្រាប់ភ្នែកទេ។
ប៉ុន្តែសម្រាប់ ការគណនា (សន្ទស្សន៍ ការចាត់ថ្នាក់) កម្រិតបន្ថែមមានតម្លៃណាស់ ព្រោះវាអនុញ្ញាតឱ្យបែងចែកភាពខុសគ្នាតូចៗរវាងវត្ថុស្រដៀងគ្នា ដែលនឹងបាត់ក្នុង ៨ ប៊ីត។ ឧទាហរណ៍ ភាពខុសគ្នារវាងទឹកស្អាត និងទឹកល្អក់បន្តិច អាចត្រូវការជាង ២៥៦ កម្រិតទើបបែងចែកបាន។
ប្ដូរលំហ ប៊ីត និងចំនួនក្រុមរលក ហើយសង្កេតរបារទាំងបួន។ សាកល្បងបង្កើនគ្រប់យ៉ាងក្នុងពេលតែមួយ ហើយមើលទំហំទិន្នន័យកើនឡើងយ៉ាងណា។
ហេតុអ្វីការបង្កើនគុណភាពមួយ ជាទូទៅបន្ថយគុណភាពដទៃទៀត?
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
នេះសំដៅលើ ភាពញឹកញាប់ដែលកន្លែងតែមួយត្រូវបានថតឡើងវិញ ដែលកំណត់ដោយទទឹងថត និងគន្លង (មេរៀនទី៤)។
ការសម្របសម្រួលនៅទីនេះខុសបន្តិចពីបីមុន៖ វាមិនមែនប្រកួតដោយផ្ទាល់ចំពោះថាមពលក្នុងក្រឡាទេ ប៉ុន្តែប្រកួតចំពោះ ធរណីមាត្រនៃគន្លង៖ ដើម្បីថតញឹកញាប់ជាង ត្រូវការទទឹងថតធំជាង ដែលធម្មតាមកជាមួយក្រុមរលកតិចជាង ឬក្រឡាធំជាង (ដូច MODIS ធៀបនឹង Sentinel-2)។
គុណភាពពេលវេលាមានសារៈសំខាន់ពិសេសសម្រាប់៖ ការតាមដានដំណាំដែលប្ដូររាល់សប្ដាហ៍ · ការរកព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើតឡើងលឿន (ទឹកជំនន់ ភ្លើងឆេះ) · និងការសាងសង់ស៊េរីពេលវេលាគ្មានចន្លោះ (មេរៀនទី១៤)។
ចំណាំថា គុណភាពពេលវេលាមានប្រយោជន៍ ក៏ត្រូវការគុណភាពស្ពិចត្រាល់ថេររវាងពេលវេលា ព្រោះបើឧបករណ៍ខុសគ្នា ភាពខុសគ្នាដែលឃើញអាចជាឧបករណ៍ មិនមែនផ្ទៃដីទេ។
រូបទី៥.៥៖ ត្រីកោណនៃការសម្របសម្រួល៖ ថាមពលសរុបដែលឧបករណ៍ចាប់ទទួលបានក្នុងមួយការវាស់មានកំណត់ ដូច្នេះការទាមទារគុណភាពមួយកាន់តែច្រើន បន្ថយលទ្ធភាពសម្រាប់គុណភាពដទៃទៀត។
គំនិតស្នូលនៃមេរៀននេះអាចសង្ខេបជាមួយរូបភាព៖ ស្រមៃថាថាមពលសរុបដែលឧបករណ៍ចាប់អាចប្រើប្រាស់ក្នុងមួយការវាស់ជាដុំតម្លៃថេរមួយ។
គុណភាពនីមួយៗទាមទារចំណែកនៃដុំនោះ៖
ការរចនាផ្កាយរណបនីមួយៗជាចំណុចមួយក្នុងលំហបួនវិមាត្រនេះ ដែលជ្រើសដោយចេតនាតាមគោលបំណងរបស់វា។
ចំនួនកម្រិតតម្លៃ ដែលឧបករណ៍ ១០ ប៊ីត អាចកត់ត្រាបានប៉ុន្មាន?
ឆ្លើយក្នុង ១ នាទី មុនបន្តទៅផ្នែកបន្ទាប់។
ពេលអានឯកសារបច្ចេកទេសរបស់ផ្កាយរណប សូមប្រុងប្រយ័ត្នចំណុចទាំងនេះ៖
គម្រោងមួយចង់តាមដានសុខភាពស្រូវរាល់សប្ដាហ៍ លើខេត្តមួយ ដោយបែងចែកពូជបានផង។
ក្បាលស្រែធម្មតាធំជាង ១ ហ.ត ដូច្នេះក្រឡា ១០ ទៅ ៣០ ម គ្រប់គ្រាន់។
មិនចាំបាច់ក្រឡាតូចជាងនេះទេ។
ការបែងចែកពូជទាមទារភាពខុសគ្នាតូចៗ ដែលត្រូវការក្រុមរលកច្រើនជាង RGB សាមញ្ញ៖ យ៉ាងតិចត្រូវការ NIR និង SWIR ដើម្បីគណនាសន្ទស្សន៍ជាច្រើន (មេរៀនទី១០)។
Sentinel-2 (១៣ ក្រុមរលក) គ្រប់គ្រាន់។ Hyperspectral មិនចាំបាច់ ព្រោះវានឹងបន្ថយទទឹងថត និងភាពញឹកញាប់ ដោយគ្មានផលចំណេញច្រើន។
«រាល់សប្ដាហ៍» ជាតម្រូវការតឹងតែង។
Sentinel-2 (៥ ថ្ងៃ) ជិតគ្រប់គ្រាន់ ប៉ុន្តែពពករដូវវស្សា (ដែលជាពេលដាំដុះ) នឹងកាត់បន្ថយចំនួនរូបភាពប្រើការបាន។ ត្រូវពិចារណាបន្ថែម Sentinel-1 (រ៉ាដា) ជាប្រភពបំពេញ។
ការវាស់ភាពខុសគ្នាតូចៗនៃសុខភាពស្រូវ ត្រូវការការគណនាដែលរសើប។
Sentinel-2 ១២ ប៊ីត គ្រប់គ្រាន់ណាស់សម្រាប់គោលបំណងនេះ។
Sentinel-2 L2A ជាមេ បន្ថែម Sentinel-1 ជាជំនួយក្នុងរដូវវស្សា។
ការសម្រេចចិត្តនេះជ្រើសយកលំហមធ្យម ស្ពិចត្រាល់មធ្យម និងពេលវេលាល្អ ដោយបោះបង់លំហល្អបំផុត និងស្ពិចត្រាល់ខ្ពស់បំផុត ដែលមិនចាំបាច់សម្រាប់សំណួរនេះ។
ការវិភាគគុណភាពមិនអាចប្រាប់ថាតើទិន្នន័យនឹងមានគុណភាពល្អទេ ក្នុងកាលៈទេសៈជាក់ស្ដែង (ពពក ការក្រិតឧបករណ៍ខូច)។ លេខបញ្ជាក់ជាសក្ដានុពលអតិបរមា មិនមែនការធានាទេ។
លំហាត់ប្រើទិន្នន័យវគ្គ RS_Data (Landsat 8 ភ្នំពេញ · Sentinel-2 ក្រុងព្រះសីហនុ) ហើយមានរូបលទ្ធផលគំរូ តារាងកំហុសទូទៅ និងប្រអប់ពិនិត្យលទ្ធផលដោយខ្លួនឯង។
គុណភាពបង្ហាញមានបួនប្រភេទ៖ លំហ ស្ពិចត្រាល់ រ៉ាដ្យូម៉ែត្រ និងពេលវេលា។ ពួកវាប្រកួតគ្នាព្រោះថាមពលដែលឧបករណ៍ចាប់ទទួលបានក្នុងមួយការវាស់មានកំណត់៖ ការទាមទារគុណភាពមួយកាន់តែច្រើន សល់ថាមពលសម្រាប់គុណភាពដទៃទៀតតិចជាង។
ការជ្រើសផ្កាយរណបគឺជាការជ្រើសចំណុចមួយក្នុងលំហបួនវិមាត្រនេះ ដោយផ្អែកលើតម្រូវការអប្បបរមារបស់សំណួរស្រាវជ្រាវ មិនមែនការស្វែងរក «ល្អបំផុត» ក្នុងគ្រប់វិមាត្រទេ។
មុនសួរថា «តើផ្កាយរណបណាល្អបំផុត?» ត្រូវសួរថា «តើគុណភាពមួយណាដែលសំណួររបស់ខ្ញុំត្រូវការច្រើនបំផុត?»
| ពាក្យខ្មែរ | ពាក្យអង់គ្លេស | អត្ថន័យខ្លី |
|---|---|---|
| គុណភាពបង្ហាញលំហ | Spatial resolution | ទំហំក្រឡានៅលើដី |
| គុណភាពបង្ហាញស្ពិចត្រាល់ | Spectral resolution | ចំនួន និងទទឹងក្រុមរលក |
| គុណភាពបង្ហាញរ៉ាដ្យូម៉ែត្រ | Radiometric resolution | ចំនួនកម្រិតតម្លៃ (ប៊ីត) |
| គុណភាពបង្ហាញពេលវេលា | Temporal resolution | ភាពញឹកញាប់ថតឡើងវិញ |
| Hyperspectral | Hyperspectral imagery | ក្រុមរលករាប់រយ ចង្អៀត |
| ប៉ង់ក្រូម៉ាទិច | Panchromatic band | ក្រុមរលកគ្មានពណ៌ ក្រឡាតូច |
| Pan-sharpening | Pan-sharpening | បញ្ចូល pan ជាមួយក្រុមរលកពណ៌ |
| ប៊ីត | Bit depth | ចំនួនប៊ីតកត់ត្រាតម្លៃ |
ជ្រើសផ្កាយរណបពីរ ស្រាវជ្រាវលេខបញ្ជាក់ពេញលេញរបស់វា (លំហ ស្ពិចត្រាល់ រ៉ាដ្យូម៉ែត្រ ពេលវេលា) ហើយបំពេញតារាងបួនជួរឈរ។ រួចសរសេរកថាខណ្ឌមួយ៖ ផ្កាយរណបនីមួយៗសមស្របនឹងកម្មវិធីអ្វី ដោយផ្អែកលើចំណុចខ្សោយ និងចំណុចខ្លាំងរបស់វា។
យើងដឹងហើយពីអ្វីដែលកំណត់គុណភាពរូបភាព។ ជំហានបន្ទាប់គឺជាក់ស្ដែងជាង៖ តើត្រូវទាញយករូបភាពនេះនៅឯណា ហើយត្រូវជ្រើសយ៉ាងណា ក្នុងចំណោមជម្រើសរាប់សិប?
អានមេរៀនពេញ និងធ្វើលំហាត់ទី៥
https://khgeo.github.io/remote-sensing/lessons/lesson-05/