មេរៀនទី 8 — ថ្នាក់ និងចំណាត់ថ្នាក់មិនណែនាំ (K-means)

ចំណាត់ថ្នាក់មិនណែនាំចែកភីកសែលជាក្រុមតាមភាពស្រដៀងគ្នា ដោយមិនចាំបាច់មានទិន្នន័យហ្វឹកហាត់។ បន្ទាប់មក អ្នកដាក់ឈ្មោះក្រុមនីមួយៗជាថ្នាក់។ មេរៀននេះដំណើរការ K-means 15 ក្រុម លើការបញ្ចូលបីប្រភេទ — រូបភាព Landsat, PCA និង Stack ពហុរដូវ — ដើម្បីបង្ហាញថា អ្វីដែលអ្នកបញ្ចូល សំខាន់ដូចក្បួនដោះស្រាយដែរ។

ជំហានទី 1 — ពិនិត្យថ្នាក់ (តារាងសម្គាល់)

ចូលផ្ទាំង 3 ចាត់ថ្នាក់ → 🎨 ថ្នាក់ (តារាងសម្គាល់)។ បញ្ជីនេះប្រើរួមគ្នាសម្រាប់គ្រប់ជំហាន៖ ការដាក់ឈ្មោះក្រុម ការហ្វឹកហាត់ ភាពត្រឹមត្រូវ ការប្រែប្រួល និងពហុកោណ។

• គ្រោងលំនាំដើម RS Lab (៦ ថ្នាក់)៖ 1 ទឹក · 2 តំបន់សំណង់ · 3 ស្រូវ / ដីដំណាំ · 4 ព្រៃឈើ · 5 ព្រៃគុម្ពោត / វាលស្មៅ · 6 ដីទទេ។
• គ្រោងផ្សេងទៀត៖ LULC កម្រិត 1 (៨ ថ្នាក់) · Auto 7 (ពី ESA WorldCover) · ESA WorldCover (១១ ថ្នាក់)។ ជ្រើស រួចចុច ប្រើគ្រោងនេះ។ ខាងលើផ្ទាំងបង្ហាញគ្រោងដែលកំពុងប្រើ។
• ចុចពីរដងលើឈ្មោះដើម្បីកែ ឬលើពណ៌ដើម្បីប្ដូរពណ៌។ បន្ថែម / លុប ថ្នាក់ · រក្សាទុក… / បើក… រក្សាបញ្ជីថ្នាក់ជា CSV។

រូបទី 23 — គ្រោងលំនាំដើម RS Lab (៦ ថ្នាក់) — សៀវភៅនេះប្រើគ្រោងនេះ

រូបទី 24 — គ្រោង LULC កម្រិត 1 (៨ ថ្នាក់)

រូបទី 25 — គ្រោង Auto 7 (ពី ESA WorldCover)

រូបទី 26 — គ្រោង ESA WorldCover (១១ ថ្នាក់ លេខកូដ 10–100)

ជំហានទី 2 — K-means លើរូបភាព Landsat

1. បើកផ្នែក មិនណែនាំ (K-means, ISODATA)។
2. រូបភាព៖ L9_L2_planetary_20260101_20260531_median · ប៊ែន៖ SR_B2–SR_B7 (មិនយក SR_B1)។
3. វិធីសាស្ត្រ K-means · ចំនួនក្រុម (k) 15 · ចំនួនដង 20 · គំរូហ្វឹកហាត់ 60,000 ភីកសែល · តម្រងភាគច្រើន 0 (បិទ)។ ប្រអប់ ISODATA ក្រុមអប្បបរមា/អតិបរមា បិទពេលជ្រើស K-means។ (ក្នុងរបៀប មូលដ្ឋាន មានតែ ចំនួនក្រុម (k) ប៉ុណ្ណោះ — K-means 20 ដង គំរូ 60,000 ភីកសែល ត្រូវបានប្រើដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ ប្ដូរទៅ កម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីប្ដូរវិធីសាស្ត្រ ចំនួនដង គំរូ ឬតម្រងភាគច្រើន។)
4. ចុច ដំណើរការចាត់ក្រុម។ ស្រទាប់ ក្រុម (K-means) មាន 15 ពណ៌។

រូបទី 27 — ការកំណត់ K-means លើរូបភាព Landsat (15 ក្រុម)

តារាងក្រុមបង្ហាញ ផ្ទៃក្រឡា (ហិកតា) % ការណែនាំ (ការស្មានពីតម្លៃមធ្យម) ប្រអប់ → ថ្នាក់ និងវិសាលគមមធ្យម។ ក្នុងរូបទី 28 ក្រុម 1 (1,881.5 ហិកតា) និងក្រុម 4 (441.0 ហិកតា) ទាំងពីរត្រូវបានណែនាំថា «ទឹក (បើកចំហ ពេញឆ្នាំ)» — ទឹកជ្រៅ និងទឹកល្អក់អាចបែកជាក្រុមពីរ។

រូបទី 28 — លទ្ធផល K-means 15 ក្រុមលើ Landsat ជាមួយជួរឈរការណែនាំ

ចុច គូសវិសាលគមក្រុម ដើម្បីមើលខ្សែកោងមធ្យមនៃក្រុមនីមួយៗ។ គន្លឹះអាន៖ ទឹក — ខ្សែទាប ហើយធ្លាក់ចុះនៅ NIR និង SWIR · រុក្ខជាតិ — កំពូលនៅ SR_B5 (NIR) · ស្រែស្ងួត ដីទទេ ឬសំណង់ — SWIR (SR_B6) ខ្ពស់ជាង NIR · ខ្សែដែលភ្លឺខ្ពស់គ្រប់ប៊ែន = ខ្សាច់ ឬដំបូល។

រូបទី 29 — វិសាលគមមធ្យមនៃក្រុមទាំង 15 (Landsat, DN)

ជំហានទី 3 — K-means លើ PCA

ប្ដូរ រូបភាព ទៅ PCA (មេរៀនទី 7) ជ្រើស PC1–PC3 ហើយដំណើរការម្ដងទៀត។ ផ្ទៃក្រឡាក្រុមខុសគ្នាច្រើនពី Landsat (ឧ. ក្រុម 2 = 7,154.3 ហិកតា 15.3%)។ ជួរ ការណែនាំ ទទេ ព្រោះ PC មិនមែនជាប៊ែនដែលមានអត្ថន័យផ្ទាល់ (មិនអាចដឹងថាជា NDVI ឬទឹក)។ អ្នកត្រូវដាក់ឈ្មោះដោយមើលផែនទីផ្ទាល់។

រូបទី 30 — ការជ្រើស PCA ជាការបញ្ចូល (ក្នុងរូបនេះ PC3 មិនទាន់ធីក — សូមធីក PC1–PC3)

រូបទី 31 — លទ្ធផល K-means លើ PC1–PC3 (គ្មានការណែនាំ)

រូបទី 32 — តម្លៃមធ្យមនៃក្រុមលើ PC1–PC3

ជំហានទី 4 — Stack ពហុរដូវ (ថ្មីក្នុងកំណែ 2.3.0)

រូបភាពតែមួយ (ឧ. Landsat រដូវប្រាំង) ពិបាកបែងចែក ព្រៃស្រោង ពីចម្ការដើមឈើ ឬស្រែ ពីដំណាំចម្ការ ព្រោះវិសាលគមស្រដៀងគ្នានៅថ្ងៃតែមួយ។ ប៉ុន្តែ ប្រតិទិនជីវិត របស់វាខុសគ្នា៖ ព្រៃរបោះជ្រុះស្លឹកក្នុងរដូវប្រាំង ស្រែទទេក្នុងរដូវប្រាំង ហើយលិចទឹកក្នុងរដូវវស្សា ចំណែកព្រៃស្រោងបៃតងពេញឆ្នាំ។

1. នៅខាងលើផ្នែក មិនណែនាំ ក្នុងប្រអប់ Stack ពហុរដូវ ជ្រើស ឆ្នាំ 2025 · ចំនួនរូបភាពក្នុងមួយរដូវ (អតិបរមា) 8 · ទំហំភីកសែល ស្វ័យប្រវត្តិ · ធីក រួមបញ្ចូលរ៉ាដា Sentinel-1។

2. ចុច បង្កើត Stack ពហុរដូវ។ LEE ទាញយកតែតំបន់សិក្សា (Sentinel-2 រដូវប្រាំង កុម្ភៈ–មេសា និងរដូវបៃតង កញ្ញា–វិច្ឆិកា ព្រមទាំង Sentinel-1) ហើយបង្កើតរូបភាព 13 ប៊ែន៖

   ប៊ែន	អត្ថន័យ
   NDVI_dry · NDVI_green · NDVI_amp	ភាពបៃតង កុម្ភៈ–មេសា · កញ្ញា–វិច្ឆិកា · ការប្រែប្រួលតាមរដូវ
   NDMI_dry · NDRE_green	សំណើមស្លឹករដូវប្រាំង · Red-edge (ក្លរ៉ូភីល)
   MNDWI_dry · MNDWI_green	ទឹករដូវប្រាំង · ទឹកក្រោយរដូវភ្លៀង (ទឹកជំនន់តាមរដូវ)
   NDBI_dry · SWIR_dry · bright_dry	តំបន់សំណង់ · ដីទទេ · ពន្លឺ (ខ្សាច់ ដំបូល)
   VH_dry · VH_wet · VV_dry	រ៉ាដា Sentinel-1៖ រចនាសម្ព័ន្ធដើមឈើ ទឹកលិចស្រែ អគារ

3. សារស្ថានភាពបង្ហាញ «Stack រួចរាល់៖ 13 ប៊ែន ភីកសែល 10 ម ភីកសែលពេញលេញ 48%»។ ស្រទាប់ Stack ពហុរដូវ 2025 បង្ហាញជាពណ៌ក្លែងតាមរដូវ (ក្រហម = NDVI_green បៃតង = NDVI_dry ខៀវ = MNDWI_green)៖ ដីលិចទឹកក្រោយភ្លៀងខាងកើតពណ៌ខៀវ ស្រែខាងលិចពណ៌ក្រហម/ទឹកក្រូច។

4. Stack ត្រូវបានជ្រើសសម្រាប់ចាត់ក្រុមដោយស្វ័យប្រវត្តិ ហើយ k ប្ដូរទៅ 15។ ចុច ដំណើរការចាត់ក្រុម។

រូបទី 33 — Stack ពហុរដូវ 2025 (13 ប៊ែន) ជាពណ៌ក្លែងតាមរដូវ

ភីកសែលពេញលេញ 48% មានន័យអ្វី?

ភីកសែលមួយ «ពេញលេញ» ពេលប៊ែនទាំង 13 មានតម្លៃ។ ក្នុងរដូវភ្លៀង (កញ្ញា–វិច្ឆិកា) ពពកច្រើន ដូច្នេះភីកសែលខ្លះគ្មានរូបភាព Sentinel-2 ស្រឡះ។ K-means ប្រើតែភីកសែលពេញលេញ។ ដើម្បីបង្កើនភាគរយ៖ ដំឡើង ចំនួនរូបភាពក្នុងមួយរដូវ ទៅ 12–15 ឬប្ដូរឆ្នាំ។

តារាងក្រុមពី Stack មានការណែនាំលម្អិតជាង ព្រោះវាដឹងពីរដូវ៖ ក្រុម 3 (6,659.6 ហិកតា 14.3%) = «ទទេរដូវប្រាំង លិចទឹករដូវវស្សា៖ ស្រែ?» ហើយក្រុម 1, 2, 4 = ទឹក។

រូបទី 34 — លទ្ធផល K-means លើ Stack ពហុរដូវ ជាមួយការណែនាំតាមរដូវ

ជំហានទី 5 — មើលគំរូ ស្នើថ្នាក់ និងដាក់ឈ្មោះក្រុម

• ចុចលើជួរក្រុម ដើម្បីទៅកាន់ភីកសែលគំរូមួយនៃក្រុមនោះ (ចំណុចភ្លឹបភ្លែតៗ)។ ចុចម្ដងទៀតសម្រាប់គំរូបន្ទាប់ — ស្ថានភាពបង្ហាញ «ចង្កោម 10៖ គំរូទី 2 នៃ 10»។ បើក Google Satellite ឬ Esri World Imagery ដើម្បីមើលឲ្យច្បាស់។
• ស្នើថ្នាក់ពីការណែនាំ បំពេញប្រអប់ → ថ្នាក់ ដែលនៅទំនេរ តាមគ្រោងថ្នាក់ដែលកំពុងប្រើ។ សូមពិនិត្យគ្រប់ជួរ — ឧ. ក្នុងរូបទី 35 ក្រុម 9 «ជ្រុះស្លឹករដូវប្រាំង៖ ព្រៃរបោះ?» ត្រូវបានដាក់ជា ស្រូវ / ដីដំណាំ ព្រោះគំរូលើផែនទីបង្ហាញស្រែ។
• ក្រុមណាដែលចម្រុះ ជ្រើសជួរនោះ រួចចុច បំបែកចង្កោមដែលបានជ្រើសជា 2–6 ក្រុមរង។
• ក្រុមដែលមានថ្នាក់ដូចគ្នានឹងបញ្ចូលគ្នា (ឧ. ក្រុម 1 និង 2 → ទឹក)។

រូបទី 35 — ចុចលើក្រុម 10 ដើម្បីមើលគំរូ៖ ប៊ូតុងស្នើថ្នាក់ បំបែកក្រុម គូសវិសាលគម និងបង្កើតផែនទី

គូសវិសាលគមក្រុម សម្រាប់ Stack បង្ហាញប៊ែនទាំង 13។ ប៊ែនរ៉ាដាជា dB (ប្រហែល −25 ដល់ −7) ចំណែកសន្ទស្សន៍នៅចន្លោះ −1 ដល់ 1 ដូច្នេះក្នុងរូបទី 36 (កំណែ 2.3.0) ខ្សែសន្ទស្សន៍មើលទៅរាបស្មើ។ ចាប់ពីកំណែ 2.3.1 ប៊ែនរ៉ាដាត្រូវបានគូសក្នុងផ្ទាំងទីពីរ ដែលមានអ័ក្ស dB ផ្ទាល់ខ្លួន។ មើលផ្នែករ៉ាដា៖ VH ទាបខ្លាំង (−22 dB) = ទឹករលោង VH ខ្ពស់ (−13 dB) = ដើមឈើ (ការខ្ចាត់ខ្ចាយក្នុងមកុដ)។ សម្រាប់សន្ទស្សន៍ សូមដាក់កណ្ដុរលើជួរការណែនាំ ដើម្បីមើលតម្លៃមធ្យម។

រូបទី 36 — តម្លៃមធ្យមនៃក្រុមលើ Stack ពហុរដូវ (13 ប៊ែន)

ចុច បង្កើតផែនទីមានឈ្មោះថ្នាក់។ ស្រទាប់ ក្រុមដែលបានដាក់ឈ្មោះ លេចឡើងជាមួយតារាងសម្គាល់ ហើយរក្សាទុកជា kmeans_3_labelled.tif។

រូបទី 37 — ផែនទីក្រុមដែលបានដាក់ឈ្មោះថ្នាក់ (ពី Stack ពហុរដូវ) លើ Google Satellite

ប្រៀបធៀបការបញ្ចូលទាំងបី

ការបញ្ចូល	ចំនួនប៊ែន	ការណែនាំ	ចំណុចខ្លាំង	ចំណុចខ្សោយ
Landsat រដូវប្រាំង	6	មាន (ពី NDVI, MNDWI, NDBI)	សាមញ្ញ ភីកសែលពេញ 100%	មើលឃើញតែថ្ងៃតែមួយ
PCA	3	គ្មាន	បង្រួមព័ត៌មាន លឿន	PC គ្មានអត្ថន័យរូបវន្ត
Stack ពហុរដូវ	13	មាន (តាមរដូវ)	បែងចែកស្រែ ដីលិចទឹក ព្រៃរបោះ	ភីកសែលពេញតែ 48% (ពពករដូវភ្លៀង)

សំណួរសម្រាប់និស្សិត៖ មើលផែនទីលទ្ធផល — តើមានតំបន់សំណង់ទេ? ហេតុអ្វីបានជាភូមិតាមផ្លូវជាតិងាយច្រឡំជាមួយដីទទេ ឬស្រែស្ងួត? នេះជាមូលហេតុដែលយើងត្រូវការចំណាត់ថ្នាក់មានណែនាំ (មេរៀនទី 9–10)។

---

← មេរៀនទី 7 · មេរៀនទី 9 →