មគ្គុទ្ទេសក៍វាលទី១៖ សន្លឹកផែនទី និងការប្រើផែនទី

មគ្គុទ្ទេសក៍នេះពង្រីកខ្លឹមសារពីមេរៀនទី៤–៥ ទៅការងារជាក់ស្ដែង៖ ជ្រើសផែនទីឱ្យត្រូវ បកស្រាយគែមសន្លឹក ស្វែងរកសន្លឹកជាប់គ្នា វាស់ផ្លូវ និងកត់លទ្ធផលដែលអាចពិនិត្យឡើងវិញបាន។

១. ជ្រើស «ផែនទីត្រឹមត្រូវ» មុនអានផែនទី

ផែនទីមួយអាចមានព័ត៌មានត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែមិនសមនឹងភារកិច្ច។ សួរប្រាំចំណុច៖

សំណួរ	ឧទាហរណ៍នៅកម្ពុជា	ផលវិបាកបើមិនពិនិត្យ
គោលបំណងអ្វី?	ស្វែងរកផ្លូវទៅភូមិ ឬប្រៀបធៀបប្រជាជនតាមឃុំ	ជ្រើសផែនទីប្រធានបទខុស
តំបន់ និងវិសាលភាពណា?	មួយស្រុក ឬទាំងប្រទេស	សន្លឹកមិនគ្របដណ្ដប់
ត្រូវការលម្អិតប៉ុណ្ណា?	ផ្លូវលំ និងអូរ ត្រូវការមាត្រដ្ឋានធំ	ព័ត៌មានត្រូវបានធ្វើឱ្យទូទៅខ្លាំង
ទិន្នន័យឆ្នាំណា?	ផ្លូវថ្មី អាងទឹកថ្មី ព្រំឃុំថ្មី	សម្រេចចិត្តលើទិន្នន័យចាស់
CRS/Datum អ្វី?	WGS 84 / UTM zone 48N	GPS និងផែនទីមិនត្រូវគ្នា

រូប វាល១.១៖ លំដាប់ប្រើសន្លឹកផែនទីពីគែមសន្លឹក ទៅទីតាំង ការវាស់ និងកំណត់ត្រា។

២. អានគែមសន្លឹកដូចជា «អត្តសញ្ញាណបណ្ណផែនទី»

មុនមើលមាតិកាកណ្ដាល សរសេរចម្លើយក្នុងសៀវភៅវាល៖ ឈ្មោះ/លេខសន្លឹក មាត្រដ្ឋាន ចន្លោះខ្សែរយៈកម្ពស់ Datum ចំណោល ឆ្នាំប្រមូលទិន្នន័យ ឆ្នាំបោះពុម្ព អង្គភាពផលិត និងសន្លឹកជាប់គ្នា។ ឆ្នាំបោះពុម្ពមិនតែងតែជាឆ្នាំទិន្នន័យទេ។

លេខសន្លឹក និងផែនទីសន្ទស្សន៍

ស៊េរីផែនទីបែងចែកតំបន់ធំជាសន្លឹក។ ផែនទីសន្ទស្សន៍ (index map) ប្រាប់លេខសន្លឹក និងទីតាំងជាប់គ្នា។ នៅពេលផ្លូវឆ្លងចេញពីគែម សូមកត់លេខសន្លឹកបន្ទាប់មុនចុះវាល។ កុំទាយតាមឈ្មោះកន្លែង ព្រោះឈ្មោះដូចគ្នាអាចកើតឡើងច្រើនទី។

៣. នីតិវិធីអានទីតាំង និងវាស់ផ្លូវ

1. បង្វិលផែនទីឱ្យទិសផែនទីស្របនឹងទិសដី ដោយយោងវត្ថុច្បាស់ពីរ ឬត្រីវិស័យ។
2. កំណត់ចំណុចចាប់ផ្ដើមដោយយោងផ្លូវប្រសព្វ ស្ទឹង ស្ពាន ឬកំពូលភ្នំ។
3. អានកូអរដោនេ Easting មុន Northing ហើយកត់ zone និង datum ជាមួយលេខ។
4. វាស់ផ្លូវកោងជាចម្រៀកខ្លីៗ បូកចម្ងាយផែនទី រួចបម្លែងតាមមាត្រដ្ឋាន។
5. បន្ថែមកត្តាជម្រាល ស្ថានភាពផ្លូវ និងពេលសម្រាក; ចម្ងាយត្រង់មិនស្មើចម្ងាយធ្វើដំណើរ។

ឧទាហរណ៍គណនា

ផ្លូវលើផែនទី ១:៥០ ០០០ មានប្រវែង ៨.៤ សម។ ចម្ងាយដី = ៨.៤ × ៥០ ០០០ សម = ៤.២ គម។ ប្រសិនបើល្បឿនជាមធ្យម ៣ គម/ម៉ោង ពេលមូលដ្ឋាន = ១ ម៉ោង ២៤ នាទី។ បន្ថែមពេលឆ្លងស្ទឹង និងជម្រាលដោយឡែក។

៤. ប្រៀបធៀបការអនុវត្តល្អ និងខ្សោយ

ខ្សោយ	ល្អ
កត់តែ E=512345, N=1287654	កត់ WGS84 / UTM 48N, E 512345 m, N 1287654 m
វាស់បន្ទាត់ត្រង់លើផ្លូវកោង	បំបែកជាចម្រៀកតាមកំណោង
ប្រើរូបថតអេក្រង់គ្មានប្រភព	កត់អ្នកផលិត ឆ្នាំ និងកាលបរិច្ឆេទទាញយក
គិតថាផែនទីចាស់ «ខុសទាំងអស់»	បែងចែកធាតុស្ថិរភាព និងធាតុផ្លាស់ប្ដូរ

៥. Mini challenge: រៀបចំដំណើរទៅសាលារៀនជនបទ

ជាក្រុម សម្គាល់ផ្លូវពីទីរួមស្រុកទៅសាលារៀនមួយ។ ផលិតកាតផ្លូវ ១ សន្លឹកដែលមាន៖ ចំណុចចាប់ផ្ដើម/បញ្ចប់ កូអរដោនេ ចម្ងាយ ប៉ាន់ស្មានពេល ឧបសគ្គពីរ ផ្លូវបម្រុង និងព័ត៌មានគែមផែនទី។ ក្រុមផ្សេងត្រូវអាចធ្វើតាមកាតដោយមិនសួរបន្ថែម។

ពិនិត្យចំណេះដឹង

1. ហេតុអ្វីត្រូវកត់ Datum និង zone ជាមួយកូអរដោនេ?
2. ផែនទី ១:២៥ ០០០ និង ១:១០០ ០០០ មួយណាលម្អិតជាង?
3. ប្រវែង ៦ សម លើផែនទី ១:៥០ ០០០ ស្មើប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រ?
   ចម្លើយ៖ (១) ដើម្បីបកស្រាយលេខក្នុងប្រព័ន្ធត្រឹមត្រូវ (២) ១:២៥ ០០០ (៣) ៣ គម។

៦. ភ្ជាប់ទៅ QGIS

បង្កើត project CRS ឱ្យត្រូវនឹងសន្លឹក បន្ថែមរូបសន្លឹកដែលបាន georeference ហើយគូសផ្លូវជាស្រទាប់បន្ទាត់។ ប្រើ Measure Line ពិនិត្យការគណនាដោយដៃ និងបំពេញវាល source, map_year, checked_on, confidence។