មេរៀនទី៨៖ ពណ៌ក្នុងផែនទីវិទ្យា

ព័ត៌មានមេរៀន

រយៈពេលបង្រៀនដែលស្នើ៖ ៣ ម៉ោង · មេរៀនទី ៨ ក្នុងចំណោម ១៥

ស្លាយបង្រៀនមេរៀននេះ

ពណ៌ជាឧបករណ៍ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត និងងាយប្រើខុសបំផុតក្នុងផែនទីវិទ្យា។ ពណ៌ត្រឹមត្រូវធ្វើឱ្យលំនាំលេចឡើងភ្លាមៗ។ ពណ៌ខុសបង្កើតព្រំក្លែងក្លាយ លាក់លំនាំ ឬធ្វើឱ្យអ្នកអានប្រហែល ៥% មើលមិនឃើញអ្វីសោះ។

មេរៀននេះពន្យល់វិមាត្រនៃពណ៌ ឈុតពណ៌បីប្រភេទ ភ្នែកខ្វះពណ៌ អត្ថន័យវប្បធម៌ និងភាពខុសគ្នារវាងអេក្រង់ និងការបោះពុម្ព។

---

៨.១. គោលបំណងសិក្សា

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖

1. ពន្យល់បីវិមាត្រនៃពណ៌៖ ពណ៌ តម្លៃពន្លឺ និងភាពឆ្អែត។
2. ជ្រើសឈុតពណ៌តគ្នា ពីរទិស ឬប្រភេទ តាមទិន្នន័យ។
3. ពិនិត្យផែនទីសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌ និងសម្រាប់ការបោះពុម្ពសខ្មៅ។
4. ពន្យល់ហេតុអ្វីឈុតឥន្ធនូបង្កើតបញ្ហាសម្រាប់ទិន្នន័យបរិមាណ។
5. ប្រើ ColorBrewer និងឧបករណ៍ពិនិត្យពណ៌។

ចំណេះដឹងមុនត្រូវមាន

• ខ្លឹមសារមេរៀនទី៦៖ អថេរមើលឃើញ។
• ខ្លឹមសារមេរៀនទី៧៖ ថ្នាក់ និងព្រំថ្នាក់។

---

៨.២. ស្ថានភាពបើកមេរៀន៖ ផែនទីដែលបុរសម្នាក់ក្នុងចំណោម ២០ មើលមិនយល់

ក្រុមការងារមួយធ្វើផែនទីហានិភ័យទឹកជំនន់ ដោយប្រើពណ៌ បៃតង → លឿង → ក្រហម ដែលមើលទៅច្បាស់ណាស់លើអេក្រង់។

ពេលបង្ហាញក្នុងសិក្ខាសាលា អ្នកចូលរួមម្នាក់និយាយថា គាត់មិនអាចបែងចែកតំបន់បៃតង និងក្រហមបានទេ។ គាត់មានភ្នែកខ្វះពណ៌បៃតង–ក្រហម ដែលប៉ះពាល់ប្រុសប្រហែល ៥% (ប្រហែលម្នាក់ក្នុងចំណោម ២០)។ ពេលបោះពុម្ពសខ្មៅ ផែនទីក៏មិនអានបានដែរ ព្រោះបៃតង និងក្រហមមានតម្លៃពន្លឺស្ទើរស្មើគ្នា។

សំណួរដែលមេរៀននេះឆ្លើយ៖

• តើត្រូវជ្រើសឈុតពណ៌យ៉ាងណាសម្រាប់ទិន្នន័យបរិមាណ?
• តើពិនិត្យផែនទីសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌ដោយរបៀបណា?
• តើពណ៌ត្រូវប្ដូរយ៉ាងណារវាងអេក្រង់ និងការបោះពុម្ព?

---

៨.៣. ទ្រឹស្ដីស្នូល

៨.៣.១. បីវិមាត្រនៃពណ៌

ពណ៌មានបីវិមាត្រដែលភ្នែកអានខុសគ្នា៖

រូបទី៨.១៖ បីវិមាត្រនៃពណ៌។ ការប្ដូរពណ៌បង្កើតភាពខុសគ្នាដោយគ្មានលំដាប់ ឯការប្ដូរតម្លៃពន្លឺ ឬភាពឆ្អែតបង្កើតលំដាប់ដែលភ្នែកអានបាន។

វិមាត្រ	អត្ថន័យ	បង្ហាញអ្វី
ពណ៌ (Hue)	ក្រហម ខៀវ បៃតង	ភាពខុសគ្នា (ប្រភេទ)
តម្លៃពន្លឺ (Value)	ស្រាល ↔ ដិត	លំដាប់ និងបរិមាណ
ភាពឆ្អែត (Saturation)	ស្លេក ↔ ឆ្អែត	លំដាប់ខ្សោយ · ការទាញចំណាប់អារម្មណ៍

ក្បួនស្នូល៖ ប្រើតម្លៃពន្លឺសម្រាប់ «ច្រើន ឬតិច» និងប្រើពណ៌សម្រាប់ «ខុសគ្នា»។ នេះជាមូលហេតុដែលផែនទី choropleth ល្អ ប្រើពណ៌តែមួយ ស្រាល → ដិត។

នៅក្នុងកម្មវិធី ពណ៌តំណាងដោយ RGB (អេក្រង់ ០–២៥៥) ឬ HSV/HSL (ងាយកែតម្លៃពន្លឺ) ឯការបោះពុម្ពប្រើ CMYK។

៨.៣.២. ឈុតពណ៌បីប្រភេទ

ColorBrewer (colorbrewer2.org) របស់ Cynthia Brewer បែងចែកឈុតពណ៌ជាបីប្រភេទ៖

រូបទី៨.២៖ ឈុតពណ៌បួនប្រភេទ និងករណីប្រើប្រាស់។ ឈុតឥន្ធនូមើលទៅស្អាត ប៉ុន្តែបង្កើតព្រំក្លែងក្លាយ និងបាត់លំដាប់សម្រាប់អ្នកអានជាច្រើន។

• តគ្នា (Sequential)៖ ពណ៌តែមួយ ស្រាល → ដិត សម្រាប់បរិមាណទិសតែមួយ។
• ពីរទិស (Diverging)៖ ពណ៌ពីរ ជួបគ្នានៅតម្លៃកណ្ដាលដែលមានអត្ថន័យ (សូន្យ មធ្យម គោលដៅ)។
• ប្រភេទ (Qualitative)៖ ពណ៌ខុសគ្នាដោយគ្មានលំដាប់ សម្រាប់ទិន្នន័យប្រភេទ។

ឈុតឥន្ធនូ (Rainbow) មិនស្ថិតក្នុងបីនេះទេ។ វាបង្កើតបញ្ហា៖ ភ្នែកមើលឃើញព្រំនៅកន្លែងដែលទិន្នន័យមិនប្ដូរ (ឧ. ត្រង់លឿង) · គ្មានលំដាប់តម្លៃពន្លឺ · បាត់អត្ថន័យសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌ និងពេលបោះពុម្ពសខ្មៅ។

ពិសោធន៍៖ ឈុតពណ៌ និងភ្នែកខ្វះពណ៌

ប្ដូរឈុតពណ៌ រួចប្ដូរជម្រើស «ភ្នែក» ទៅ Deuteranopia។ ឈុតណាដែលនៅតែអានបាន ហើយឈុតណាដែលថ្នាក់លាយបញ្ចូលគ្នា?

៨.៣.៣. ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងភាពងាយស្រួលអាន

ភ្នែកខ្វះពណ៌ (Colour vision deficiency) ប៉ះពាល់៖

ប្រភេទ	ពិពណ៌នា	ប្រេវ៉ាឡង់ប្រហាក់ប្រហែល
Deuteranopia / Deuteranomaly	ខ្វះការយល់ពណ៌បៃតង	ច្រើនជាងគេ · ប្រុសប្រហែល ៥%
Protanopia / Protanomaly	ខ្វះការយល់ពណ៌ក្រហម	ប្រុសប្រហែល ១%
Tritanopia	ខ្វះការយល់ពណ៌ខៀវ	កម្រណាស់

ក្បួនសុវត្ថិភាព៖

1. កុំពឹងលើពណ៌តែម្នាក់ឯង៖ បន្ថែមភាពខុសគ្នានៃតម្លៃពន្លឺ លំនាំ ឬស្លាក។
2. ជៀសវាងបៃតង–ក្រហមជាគូផ្ទុយ។ ប្រើខៀវ–ទឹកក្រូចវិញ។
3. ប្រើឈុត ColorBrewer ដែលមានសញ្ញា «colorblind safe»។
4. សាកល្បង៖ ពិសោធន៍ខាងលើ · ឧបករណ៍អនឡាញ · ឬបម្លែងជាសខ្មៅ។

ការបោះពុម្ពសខ្មៅ ជាការសាកល្បងដ៏ល្អ៖ បើថ្នាក់នៅតែបែងចែកបានពេលគ្មានពណ៌ ផែនទីនោះមានតម្លៃពន្លឺល្អ។

៨.៣.៤. អត្ថន័យវប្បធម៌ និងការរំពឹងទុក

អ្នកអានយកអត្ថន័យមកជាមួយពណ៌៖

ពណ៌	ការរំពឹងទុកទូទៅលើផែនទី
ខៀវ	ទឹក
បៃតង	បន្លែ ព្រៃ ដីកសិកម្ម ឬ «សុវត្ថិភាព»
ត្នោត	ដី កម្ពស់
ក្រហម	គ្រោះថ្នាក់ ភាពបន្ទាន់ ភាពក្ដៅ
ស ឬប្រផេះស្រាល	គ្មានទិន្នន័យ

ការប្រើពណ៌ខៀវសម្រាប់តំបន់សម្ងួត ឬក្រហមសម្រាប់ «ល្អ» បង្កើតការភ័ន្តច្រឡំ។ ពណ៌សម្រាប់ «គ្មានទិន្នន័យ» ត្រូវខុសពីឈុតទាំងស្រុង (ជាធម្មតាប្រផេះ ឬបន្ទាត់ទ្រេត) ហើយត្រូវមានក្នុងសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី។

សូមចំណាំថាអត្ថន័យវប្បធម៌ប្រែប្រួលតាមបរិបទ ដូច្នេះការសាកល្បងជាមួយអ្នកអានពិត សំខាន់ជាងការសន្មត។

៨.៣.៥. ពណ៌លើអេក្រង់ និងលើក្រដាស

បញ្ហា	ដំណោះស្រាយ
ពណ៌ដិតលើអេក្រង់ ស្លេកលើក្រដាស	សាកល្បងបោះពុម្ពគំរូ ១០០% មុនផលិតច្រើន
ពណ៌ស្រាលពេក បាត់ពេលបោះពុម្ព	រក្សាភាពខុសគ្នានៃតម្លៃពន្លឺយ៉ាងតិច ២០% រវាងថ្នាក់
អេក្រង់ប្រាជេក់ទ័របន្ថយកម្រិតពណ៌	ប្រើថ្នាក់តិច និងពណ៌ផ្ទុយច្បាស់
ពណ៌ក្នុង PDF ខុសពីអេក្រង់	នាំចេញជាមួយ profile ពណ៌ដដែល និងពិនិត្យលើម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពពិត

ក្នុង QGIS ឈុត ColorBrewer មានស្រាប់ក្នុងបញ្ជី Color ramp ហើយអ្នកអាចបង្កើតឈុតផ្ទាល់ខ្លួន និងរក្សាទុកជា Style។

---

៨.៤. ឧទាហរណ៍ដែលបានដោះស្រាយ៖ ជួសជុលផែនទីហានិភ័យទឹកជំនន់

ផែនទីដើមប្រើ បៃតង → លឿង → ក្រហម ៥ ថ្នាក់ សម្រាប់កម្រិតហានិភ័យ (បរិមាណ លំដាប់)។

ជំហានទី១៖ កំណត់ប្រភេទទិន្នន័យ

កម្រិតហានិភ័យមានលំដាប់ (ទាប → ខ្ពស់) ដូច្នេះត្រូវការឈុត តគ្នា មិនមែនឈុតឥន្ធនូទេ។

ជំហានទី២៖ ជ្រើសឈុតថ្មី

ឈុតតគ្នាពណ៌ខៀវ (#f7fbff → #08306b) ឬពណ៌ក្រហមតែមួយ (#fef0d9 → #b30000)។ ពណ៌ក្រហមសមនឹងការរំពឹងទុក «គ្រោះថ្នាក់» ហើយតម្លៃពន្លឺបង្ហាញលំដាប់។

ជំហានទី៣៖ ពិនិត្យសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌

ក្នុងពិសោធន៍ខាងលើ ជ្រើស Deuteranopia។ ឈុតតគ្នាពណ៌តែមួយនៅតែបែងចែកបាន ព្រោះលំដាប់មកពីតម្លៃពន្លឺ មិនមែនពីពណ៌។

ជំហានទី៤៖ ពិនិត្យសខ្មៅ

បម្លែងផែនទីជាសខ្មៅ (ឬបោះពុម្ពសាកល្បង)។ ឈុតតគ្នាក្លាយជាកម្រិតប្រផេះ ៥ ដែលអានបាន ឯឈុតដើមក្លាយជាប្រផេះស្រដៀងគ្នា។

ជំហានទី៥៖ បន្ថែមភាពច្បាស់

បន្ថែមស្លាកតម្លៃលើសញ្ញាសម្គាល់ផែនទី · ពណ៌ប្រផេះសម្រាប់ «គ្មានទិន្នន័យ» · និងកំណត់សម្គាល់ថាថ្នាក់ត្រូវបានចាត់តាមវិធីណា។

សេចក្ដីសន្និដ្ឋានដែលសមស្រប

«ការប្ដូរពីឈុតឥន្ធនូទៅឈុតតគ្នាពណ៌តែមួយ ធ្វើឱ្យផែនទីអានបានសម្រាប់អ្នកខ្វះពណ៌ និងពេលបោះពុម្ពសខ្មៅ ដោយមិនបាត់ព័ត៌មានអ្វីទេ។ លំដាប់មកពីតម្លៃពន្លឺ ដែលភ្នែកគ្រប់គ្នាអានបាន។»

អ្វីដែលយើងមិនអាចសន្និដ្ឋាន

ការជ្រើសពណ៌ល្អមិនធ្វើឱ្យគំរូហានិភ័យត្រឹមត្រូវទេ។ បើថ្នាក់ហានិភ័យផ្អែកលើទិន្នន័យទឹកជំនន់ឆ្នាំតែមួយ ផែនទីនៅតែមានដែនកំណត់ ទោះពណ៌ល្អឥតខ្ចោះ។

---

សិក្ខាសាលារូបភាព៖ ពណ៌មានភាសារបស់វា

រៀនដោយសាកល្បង · 35–45 នាទី

ផ្នែកនេះប្រើជំនួសពេលពិភាក្សា និងសកម្មភាពក្នុងម៉ោង 180 នាទី មិនមែនបន្ថែមលើម៉ោងទាំងអស់ទេ។ លេខដែលសរសេរថា «សន្មត» និងរូបប្រៀបធៀបថ្មីជាគំរូបង្រៀន មិនមែនស្ថិតិផ្លូវការ ឬផែនទីសម្រាប់នាវាចរណ៍ទេ។

បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយ

ផែនទីបង្ហាញភាគរយគ្រួសារមានទឹកស្អាតប្រើពណ៌ឥន្ធនូ។ អ្នកអានខ្លះមើលតម្លៃមធ្យមលេចធ្លោជាងតម្លៃខ្ពស់។ តើពណ៌បានបង្កើតលំនាំដែលទិន្នន័យគ្មានឬ?

ពន្យល់ឱ្យឃើញមូលហេតុ

Sequential ប្រើលំដាប់ពន្លឺសម្រាប់តិចទៅច្រើន។ Diverging ត្រូវមានចំណុចកណ្ដាលដែលមានអត្ថន័យ ដូចជា 0 សម្រាប់ការប្រែប្រួល ឬគោលដៅ 50% ដែលបានកំណត់ជាមុន។ Qualitative បែងចែកប្រភេទដោយគ្មានលំដាប់។ កុំប្រើ diverging ដោយសារវាមើលស្អាត បើមិនមានមូលហេតុសម្រាប់ចំណុចកណ្ដាល។

កុំប្រើពណ៌ជាសញ្ញាតែមួយ។ បន្ថែមអក្សរ លេខ រាង ឬបន្ទាត់លំនាំ។ ការមើល grayscale និងការក្លែងស្ថានភាពមើលពណ៌ជួយរកបញ្ហា ប៉ុន្តែមិនអាចតំណាងបទពិសោធន៍អ្នកអានគ្រប់គ្នាបាន។ ពិនិត្យផែនទីនៅទំហំចុងក្រោយ ព្រោះចន្លោះពណ៌តូចអាចពិបាកបែងចែកលើទូរស័ព្ទ។

មើល → ប្រៀបធៀប → ពន្យល់

បញ្ហា / Before — ប្រើពណ៌ឥន្ធនូជាលំដាប់ និងមិនបំបែក missing ពីសូន្យ។

កែលម្អ / After — ប្រើលំដាប់ពន្លឺមានន័យ និងសញ្ញាដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ទិន្នន័យខ្វះ។

រូបថ្មីទាំងនេះជាគំនូរបង្ហាញគោលគំនិត។ ស្លាកបច្ចេកទេសខ្លីជាភាសាអង់គ្លេសមានការពន្យល់ជាភាសាខ្មែរខាងក្រោមរូបនីមួយៗ។ មុនអានចម្លើយ សរសេរភាពខុសគ្នាដែលប៉ះពាល់ដល់ការបកស្រាយពីរចំណុច។

គណនា និងសម្រេចចិត្តមួយជំហានម្ដង

តម្លៃបម្រែបម្រួល −20, −10, 0, +10, +20 ពិន្ទុភាគរយ អាចប្រើខៀវ→ស→ទឹកក្រូច ដោយ 0 ជាកណ្ដាល។ តម្លៃគ្របដណ្ដប់ 0, 25, 50, 75, 100% គួរប្រើ sequential ប្រសិនបើសំណួរគឺតិច/ច្រើន។ 0 ត្រូវមានពណ៌របស់វា; missing data ត្រូវមានសញ្ញាផ្សេង ដូចជាផ្ទៃឆ្នូត។

ពិសោធន៍ដោយមានសំណួរណែនាំ

1. ប្ដូរ palette ក្នុងពិសោធន៍ដោយរក្សាថ្នាក់ 5 ដដែល។
2. បើកទិដ្ឋភាពការមើលពណ៌ខុស ហើយកត់ថ្នាក់ដែលពិបាកបែងចែក។
3. ពិនិត្យ grayscale ក្នុងឧបករណ៍ពណ៌ខាងក្រោម និងបន្ថែមលេខក្នុង Legend។

សាកល្បង	ការព្យាករណ៍មុនចុច	អ្វីដែលឃើញ	មូលហេតុ
លក្ខខណ្ឌដើម	សរសេរការរំពឹង	កត់តម្លៃ/លំនាំ	ភ្ជាប់ទៅគោលគំនិត
ប្ដូរអថេរមួយ	ព្យាករណ៍ម្ដងទៀត	ប្រៀបធៀបនឹងដើម	ពន្យល់ដោយភស្តុតាង

បញ្ហាប្រឈមតូច និងការផ្ទេរទៅ QGIS

បញ្ហាប្រឈម៖ រចនា palette 5 ថ្នាក់សម្រាប់អត្រា និង palette សម្រាប់ការប្រែប្រួល។ សរសេរអត្ថន័យចំណុចកណ្ដាល និងវិធីបង្ហាញ missing data។

QGIS៖ ក្នុង Graduated ជ្រើស Color ramp ដែលសមនឹងទិន្នន័យ។ បន្ថែម rule សម្រាប់ NULL ជាលំនាំឆ្នូត។ Export រូបភាព ហើយពិនិត្យ grayscale និងពណ៌លើក្រដាស។

លទ្ធផលត្រូវប្រគល់៖ រូបភាពមុន/ក្រោយមួយគូ តារាងតម្លៃ ឬការកំណត់ដែលបានប្ដូរ និងការពន្យល់ 3–5 ប្រយោគ។ ពិនិត្យថាអ្នកអានម្នាក់ទៀតអាចធ្វើការគណនាឡើងវិញបាន។ បន្តទៅ លំហាត់ QGIS 8 សម្រាប់ការអនុវត្តពេញលេញ។

សាកល្បងចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯង

1. ទិន្នន័យតិចទៅច្រើន គួរប្រើ?

Qualitative Sequential ពណ៌ចៃដន្យ

មើលហេតុផល / Explanation

Sequential — លំដាប់ពន្លឺជួយអានបរិមាណ។

2. Diverging ត្រូវមាន?

ពណ៌ 7 ជានិច្ច ពណ៌បៃតងជានិច្ច ចំណុចកណ្ដាលមានអត្ថន័យ

មើលហេតុផល / Explanation

ចំណុចកណ្ដាលមានអត្ថន័យ — ឧទាហរណ៍ 0 សម្រាប់ការប្រែប្រួល។

3. Missing និង 0 គួរ?

បង្ហាញខុសគ្នា ពណ៌ដូចគ្នា លុបចេញទាំងពីរ

មើលហេតុផល / Explanation

បង្ហាញខុសគ្នា — 0 ជាការវាស់បាន; missing ជាការមិនដឹង។

សំណួរចាកចេញ៖ ជម្រើសណាមួយរបស់អ្នកអាចធ្វើឱ្យអ្នកអានយល់ខុស? ពន្យល់ការកែ និងដែនកំណត់ដែលនៅសល់។

---

៨.៥. សកម្មភាពអនុវត្ត

លំហាត់នេះស្ថិតក្នុងសៀវភៅអនុវត្ត

ការអនុវត្តលើ QGIS សម្រាប់មេរៀននេះស្ថិតក្នុង លំហាត់ទី៨។

និស្សិតធ្វើលំហាត់នេះ ដោយខ្លួនឯង នៅក្រៅម៉ោងរៀន។

---

៨.៦. ការយល់ច្រឡំដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន

១. «ពណ៌ច្រើន = ព័ត៌មានច្រើន» ពណ៌ច្រើនបំបាត់លំដាប់ ហើយធ្វើឱ្យអ្នកអានពិបាកចាំ។

២. «ឈុតឥន្ធនូល្អ ព្រោះប្រើក្នុងកម្មវិធីវិទ្យាសាស្ត្រច្រើន» ឈុតឥន្ធនូត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងទូលំទូលាយ។ ទស្សនាវដ្ដីវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើនឥឡូវណែនាំឈុតដូចជា viridis ឬ ColorBrewer។

៣. «ភ្នែកខ្វះពណ៌កម្រ ដូច្នេះមិនសំខាន់» ក្នុងថ្នាក់រៀន ៤០ នាក់ដែលមានប្រុស ២០ នាក់ ជាធម្មតាមានម្នាក់ដែលមានភ្នែកខ្វះពណ៌។

៤. «ពណ៌ដដែលមើលទៅដូចគ្នាលើគ្រប់ឧបករណ៍» អេក្រង់ ប្រាជេក់ទ័រ និងម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពបង្ហាញពណ៌ខុសគ្នា។ ត្រូវសាកល្បងលើឧបករណ៍ចុងក្រោយ។

៥. «ពណ៌សសម្រាប់តម្លៃទាប និងសម្រាប់ «គ្មានទិន្នន័យ» ក៏បាន» អ្នកអាននឹងច្រឡំ។ «គ្មានទិន្នន័យ» ត្រូវមានពណ៌ ឬលំនាំដាច់ដោយឡែក។

---

៨.៧. សេចក្ដីសង្ខេបមេរៀន

ពណ៌មានបីវិមាត្រ៖ ពណ៌ បង្ហាញភាពខុសគ្នា · តម្លៃពន្លឺ និងភាពឆ្អែត បង្ហាញលំដាប់។ ឈុតតគ្នាសម្រាប់បរិមាណ ឈុតពីរទិសសម្រាប់ទិន្នន័យដែលមានចំណុចកណ្ដាល និងឈុតប្រភេទសម្រាប់ទិន្នន័យប្រភេទ។

ឈុតឥន្ធនូបង្កើតព្រំក្លែងក្លាយ។ ផែនទីត្រូវពិនិត្យសម្រាប់ភ្នែកខ្វះពណ៌ និងសម្រាប់ការបោះពុម្ពសខ្មៅ។ អត្ថន័យវប្បធម៌នៃពណ៌ និងភាពខុសគ្នារវាងអេក្រង់ និងក្រដាស ត្រូវពិចារណាជានិច្ច។

គំនិតស្នូលនៃមេរៀន

បើផែនទីរបស់អ្នកនៅតែអានបានពេលបោះពុម្ពសខ្មៅ វានឹងអានបានសម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្នា។

---

៨.៨. ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស

ពាក្យខ្មែរ	ពាក្យអង់គ្លេស	អត្ថន័យខ្លី
ពណ៌	Hue	ក្រហម ខៀវ បៃតង
តម្លៃពន្លឺ	Value / lightness	ស្រាល ↔ ដិត
ភាពឆ្អែត	Saturation	ស្លេក ↔ ឆ្អែត
ឈុតតគ្នា	Sequential scheme	ស្រាល → ដិត
ឈុតពីរទិស	Diverging scheme	ពីរពណ៌ជុំវិញកណ្ដាល
ឈុតប្រភេទ	Qualitative scheme	ពណ៌គ្មានលំដាប់
ភ្នែកខ្វះពណ៌	Colour vision deficiency	មិនបែងចែកពណ៌ខ្លះ
ColorBrewer	ColorBrewer	ឧបករណ៍ជ្រើសឈុតពណ៌ផែនទី
គ្មានទិន្នន័យ	No data	ត្រូវមានពណ៌ដាច់ដោយឡែក

---

៨.៩. សំណួររំលឹក និងវាយតម្លៃ

ក. សំណួរយល់ដឹង

1. រាយបីវិមាត្រនៃពណ៌ និងប្រាប់ថាមួយណាបង្ហាញលំដាប់។
2. ពន្យល់ភាពខុសគ្នារវាងឈុតតគ្នា និងឈុតពីរទិស ព្រមទាំងឧទាហរណ៍។
3. ហេតុអ្វីឈុតឥន្ធនូមិនល្អសម្រាប់ទិន្នន័យបរិមាណ?
4. រាយក្បួនបីសម្រាប់ផែនទីដែលអ្នកខ្វះពណ៌អានបាន។
5. ហេតុអ្វី «គ្មានទិន្នន័យ» ត្រូវមានពណ៌ដាច់ដោយឡែក?

ខ. សំណួរអនុវត្តគោលគំនិត

1. ជ្រើសឈុតពណ៌សម្រាប់៖ (ក) អត្រាអក្ខរកម្មតាមឃុំ (ខ) ការប្រែប្រួលប្រជាជន −២០% ដល់ +៣០% (គ) ប្រភេទគម្របដី ៧។
2. ផែនទីទឹកភ្លៀងប្រើក្រហម = ភ្លៀងច្រើន។ ផ្ដល់មតិដោយផ្អែកលើការរំពឹងទុករបស់អ្នកអាន។
3. អ្នកមានផែនទីដែលត្រូវបោះពុម្ពសខ្មៅក្នុងសៀវភៅ។ ពិពណ៌នាការសម្រេចចិត្តពណ៌របស់អ្នក។
4. បន្ទាប់ពីពិនិត្យ Deuteranopia ថ្នាក់ពីរលាយបញ្ចូលគ្នា។ រាយវិធីបីដើម្បីកែ។
5. សរសេរការណែនាំខ្លីៗ (៥ ចំណុច) អំពីពណ៌ សម្រាប់ក្រុមការងារដែលធ្វើផែនទីនៅស្ថាប័នរបស់អ្នក។

គ. កិច្ចការខ្លី

ជ្រើសផែនទីពណ៌មួយពីអ៊ីនធឺណិត ឬរបាយការណ៍។ កំណត់ឈុតពណ៌ដែលវាប្រើ និងប្រភេទទិន្នន័យ។ ពិនិត្យវាដោយបម្លែងជាសខ្មៅ (កម្មវិធីរូបភាព) ហើយពិពណ៌នាថាតើលំនាំនៅតែអានបានឬទេ។ ស្នើឈុតពណ៌ជំនួសពី ColorBrewer ជាមួយកូដពណ៌។

---

កំណត់សម្គាល់សម្រាប់គ្រូបង្រៀន

ក. ការបែងចែកពេលវេលា ១៨០ នាទី

សកម្មភាព	ពេលវេលា
ស្ថានភាពបើកមេរៀន៖ ផែនទីដែលអានមិនបាន	១៥ នាទី
បីវិមាត្រនៃពណ៌	២៥ នាទី
ឈុតពណ៌ និងពិសោធន៍	៤៥ នាទី
ភ្នែកខ្វះពណ៌	៣០ នាទី
អត្ថន័យវប្បធម៌ និងការបោះពុម្ព	២៥ នាទី
ឧទាហរណ៍៖ ជួសជុលផែនទីជំនន់	៣០ នាទី
សង្ខេប និងណែនាំលំហាត់	១០ នាទី
សរុប	១៨០ នាទី / ៣ ម៉ោង

ខ. ការភ្ជាប់ទៅមេរៀនបន្ទាប់

យើងមានអថេរមើលឃើញ ថ្នាក់ និងពណ៌ហើយ។ ដល់ពេលផ្គុំវាទាំងអស់ជាផែនទីប្រធានបទពិតប្រាកដ។ ចូរបញ្ចប់ដោយសួរ៖

«ផែនទីដែលបង្ហាញចំនួនប្រជាជនតាមខេត្តជាពណ៌ និងផែនទីដែលបង្ហាញដង់ស៊ីតេ ផ្ដល់ចម្លើយខុសគ្នា។ មួយណាត្រឹមត្រូវ?»

សំណួរនេះនាំទៅ មេរៀនទី៩៖ ផែនទី Choropleth និងការធ្វើឱ្យស្តង់ដារ។

⬅️ មេរៀនទី៧ · ➡️ មេរៀនទី៩