មេរៀនទី៩៖ សំណួរតាមគុណលក្ខណៈ និងតាមលំហ¶

ព័ត៌មានមេរៀន

រយៈពេលបង្រៀនដែលស្នើ៖ ៣ ម៉ោង · មេរៀនទី ៩ ក្នុងចំណោម ១៥

មេរៀនមុនៗបានរៀបចំទិន្នន័យ។ ចាប់ពីមេរៀននេះ យើងចាប់ផ្ដើម វិភាគ។ ការវិភាគសាមញ្ញបំផុត និងប្រើញឹកញាប់បំផុតក្នុង GIS គឺ ការសួរសំណួរ (Query)៖ ជ្រើសវត្ថុដែលបំពេញលក្ខខណ្ឌ។

លក្ខខណ្ឌអាចជាគុណលក្ខណៈ («ភូមិដែលមានប្រជាជនលើស ៣ ០០០») ឬជាទំនាក់ទំនងលំហ («សាលាដែលនៅក្នុងតំបន់លិចទឹក»)។ មេរៀននេះបង្រៀនទាំងពីរ និងរបៀបផ្សំពួកវា។

៩.១. គោលបំណងសិក្សា¶

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់មេរៀន និស្សិតអាច៖

សរសេរសំណួរតាមគុណលក្ខណៈដោយប្រើប្រមាណវិធីប្រៀបធៀប តក្កវិជ្ជា LIKE និង IN។
ពន្យល់ទំនាក់ទំនងលំហ intersects within contains touches disjoint overlaps និង distance។
ជ្រើសទំនាក់ទំនងលំហត្រឹមត្រូវសម្រាប់សំណួរមួយ។
ផ្សំសំណួរតាមគុណលក្ខណៈ និងលំហ ដោយប្រើការជ្រើសថ្មី បន្ថែម ដក និងក្នុងការជ្រើសបច្ចុប្បន្ន។
ពន្យល់ថាហេតុអ្វីលទ្ធផលពីគុណលក្ខណៈ និងពីទីតាំង អាចខុសគ្នា។

ចំណេះដឹងមុនត្រូវមាន¶

ខ្លឹមសារមេរៀនទី៤៖ កន្សោម និងប្រភេទវាល។
ខ្លឹមសារមេរៀនទី២៖ ឋានលេខា។

៩.២. ស្ថានភាពបើកមេរៀន៖ សាលាណាខ្លះត្រូវរៀបចំផែនការជម្លៀស?¶

ក្រោយទឹកជំនន់ឆ្នាំ ២០១១ មន្ទីរអប់រំខេត្តកំពង់ឆ្នាំងចង់រៀបចំផែនការសម្រាប់រដូវវស្សាខាងមុខ។ គេត្រូវការបញ្ជីបី៖

សាលាបឋមសិក្សាដែលស្ថិតក្នុងតំបន់លិចទឹកឆ្នាំ ២០១១។
ក្នុងចំណោមនោះ សាលាដែលនៅក្នុងចម្ងាយ ១ គម ពីផ្លូវជាតិ ដែលអាចជម្លៀសបានលឿន។
ឃុំដែលជាប់ព្រំសង្កាត់ខ្សាម ដែលអាចទទួលសិស្សបណ្ដោះអាសន្ន។

គ្មានវាលណាក្នុងតារាងសាលាដែលមានឈ្មោះ «លិចទឹក» ទេ។ ចម្លើយត្រូវមកពីទីតាំង។

សំណួរដែលមេរៀននេះឆ្លើយ៖

តើសំណួរណាឆ្លើយបានដោយតារាង និងណាត្រូវការទីតាំង?
តើ within intersects និង touches ខុសគ្នាដូចម្ដេច?
តើផ្សំលក្ខខណ្ឌច្រើនតាមលំដាប់ណា?

៩.៣. ទ្រឹស្ដីស្នូល¶

៩.៣.១. សំណួរតាមគុណលក្ខណៈ¶

សំណួរតាមគុណលក្ខណៈ ជ្រើសវត្ថុដោយពិនិត្យតែតម្លៃក្នុងតារាង។

ប្រមាណវិធី	ឧទាហរណ៍	អត្ថន័យ
`=` `<>`	`"SCHOOL_TYP" = 'Primary'`	ស្មើ មិនស្មើ
`>` `>=` `<` `<=`	`"TOTPOP" > 3000`	ប្រៀបធៀបលេខ
`AND` `OR` `NOT`	`"Location" = 'Rural' AND "SCHOOL_TYP" = 'Primary'`	ផ្សំលក្ខខណ្ឌ
`IN`	`"SCHOOL_TYP" IN ('Lycee G7-12', 'Lycee G10-12')`	ស្មើតម្លៃណាមួយក្នុងបញ្ជី
`LIKE` `ILIKE`	`"SCHOOL_NAM" ILIKE '%chrey%'`	ផ្គូផ្គងលំនាំ (`%` = តួអក្សរណាក៏បាន · ILIKE មិនប្រកាន់អក្សរធំតូច)
`IS NULL`	`"Name" IS NULL`	វាលទទេ
អនុគមន៍	`left("VILL_CODE", 2) = '04'`	២ តួដំបូង

ប្រុងប្រយ័ត្នលំដាប់ AND និង OR៖ A OR B AND C មានន័យថា A OR (B AND C)។ ប្រើវង់ក្រចកជានិច្ច៖ ("SCHOOL_TYP" = 'Primary' OR "SCHOOL_TYP" = 'Pre school') AND "Location" = 'Rural'។

៩.៣.២. ទំនាក់ទំនងលំហ¶

សំណួរតាមលំហ ជ្រើសវត្ថុក្នុងស្រទាប់មួយ ដោយប្រៀបធៀបធរណីមាត្ររបស់វាជាមួយវត្ថុក្នុងស្រទាប់មួយទៀត។ ទំនាក់ទំនងទាំងនេះហៅថា predicates ហើយកំណត់ដោយគំរូ DE-9IM ដែលពិនិត្យ ផ្ទៃខាងក្នុង និង ព្រំ នៃវត្ថុទាំងពីរ។

Predicate	ពិតពេល	ឧទាហរណ៍សំណួរ
intersects	មានចំណុចរួមណាមួយ (ខាងក្នុង ឬព្រំ)	ផ្លូវណាខ្លះឆ្លងកាត់ឃុំនេះ?
disjoint	គ្មានចំណុចរួមសោះ (ផ្ទុយពី intersects)	ភូមិណាខ្លះនៅក្រៅបាហ្វ័រ?
within	A នៅក្នុង B ទាំងស្រុង	សាលាណាខ្លះនៅក្នុងខេត្ត?
contains	B នៅក្នុង A ទាំងស្រុង	ឃុំណាខ្លះមានមណ្ឌលសុខភាព?
touches	ប៉ះតែព្រំ ខាងក្នុងមិនត្រួត	ឃុំណាខ្លះជាប់ព្រំឃុំនេះ?
overlaps	ខាងក្នុងត្រួតមួយផ្នែក ប្រភេទធរណីមាត្រដូចគ្នា	តំបន់ការពារណាត្រួតលើដីសម្បទាន?
equals	ធរណីមាត្រដូចគ្នាទាំងស្រុង	រកវត្ថុស្ទួន

រូបទី៩.១៖ ទំនាក់ទំនងលំហសំខាន់ៗ។ touches overlaps within contains និង equals សុទ្ធតែជាករណីនៃ intersects ឯ disjoint ជាផ្ទុយពី intersects។

ពិសោធន៍៖ ទំនាក់ទំនងលំហ

អូសប្រអប់ A និង B ហើយមើលថាទំនាក់ទំនងណាពិត។ តើ touches និង intersects ខុសគ្នាដូចម្ដេច? ធ្វើឱ្យ A within B ហើយពិនិត្យ contains។

ចំណុចសំខាន់៖ touches ក៏ជា intersects ដែរ។ បើអ្នកជ្រើស «ឃុំដែល intersect ឃុំខ្សាម» អ្នកនឹងបានឃុំជិតខាង និងឃុំខ្សាមខ្លួនឯង។

៩.៣.៣. សំណួរតាមចម្ងាយ¶

សំណួរជាច្រើនសួរពី ភាពជិត មិនមែនការប៉ះទេ៖ «សាលាក្នុងចម្ងាយ ១ គម ពីផ្លូវជាតិ»។

QGIS មានវិធីពីរ៖

Select within distance ជ្រើសដោយផ្ទាល់ តាមចម្ងាយពីវត្ថុក្នុងស្រទាប់មួយទៀត។
Buffer បន្ទាប់មក Select by Location (intersects/within) ដែលបង្កើតស្រទាប់បាហ្វ័រដែលអាចមើល និងប្រើឡើងវិញបាន (មេរៀនទី១០)។

ចម្ងាយត្រូវគណនាក្នុង CRS ដែលមានឯកតាម៉ែត្រ (ឧ. EPSG:32648)។ បើស្រទាប់នៅក្នុង EPSG:4326 «១០០០» មានន័យថា ១ ០០០ ដឺក្រេ។

៩.៣.៤. ការផ្សំសំណួរ និងលំដាប់¶

ឧបករណ៍ជ្រើសក្នុង QGIS មានជម្រើស Modify current selection៖

ជម្រើស	អត្ថន័យតក្កវិជ្ជា
creating new selection	ចាប់ផ្ដើមថ្មី
adding to current selection	OR
removing from current selection	AND NOT
selecting within current selection	AND

ឧទាហរណ៍ «សាលាបឋមសិក្សាក្នុងតំបន់ជំនន់»៖

Select by Location៖ សាលា within ជំនន់ → creating new selection
Select by expression៖ "SCHOOL_TYP" = 'Primary' → selecting within current selection (Filter current selection)

លទ្ធផលដូចគ្នា ទោះធ្វើតាមលំដាប់ផ្ទុយក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែការធ្វើសំណួរគុណលក្ខណៈមុន (លឿន) ជួយកាត់បន្ថយវត្ថុសម្រាប់សំណួរលំហ (យឺត) ក្នុងទិន្នន័យធំ។

កំហុសទូទៅបំផុត

ភ្លេចប្ដូរជម្រើសពី «creating new selection» ធ្វើឱ្យជំហានទីពីរលុបជំហានទីមួយ ដោយគ្មានសារព្រមាន។ ពិនិត្យចំនួនវត្ថុដែលបានជ្រើសបន្ទាប់ពីជំហាននីមួយៗជានិច្ច។

រូបទី៩.២៖ ជម្រើស Modify current selection ជាប្រមាណវិធីតក្កវិជ្ជា៖ រង្វង់ឆ្វេង = ការជ្រើសមុន · រង្វង់ស្ដាំ = លទ្ធផលសំណួរថ្មី · ពណ៌ = លទ្ធផលចុងក្រោយ។

៩.៣.៥. គុណលក្ខណៈ ទល់នឹង ទីតាំង¶

សំណួរ «សាលាណាខ្លះនៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង?» អាចឆ្លើយបានពីរវិធី៖

វិធី	កន្សោម	លទ្ធផល
គុណលក្ខណៈ	`"PROVINCE" = 'Kampong Chhnang'`	៤១៦
ទីតាំង	សាលា within ព្រំខេត្ត KH04	៤១៥

ភាពខុសគ្នាមកពីសាលា Yukunthor ដែលវាល PROVINCE និងទីតាំងមិនស៊ីគ្នា (មេរៀនទី៨)។ គ្មានវិធីណា «ត្រឹមត្រូវជានិច្ច» ទេ៖ គុណលក្ខណៈអាចវាយខុស ឯទីតាំងអាចវាស់ខុស ឬព្រំដែនអាចជាកំណែផ្សេង។ ពេលវិធីទាំងពីរខុសគ្នា ត្រូវពិនិត្យករណីនោះម្ដងមួយៗ។

៩.៤. ឧទាហរណ៍ដែលបានដោះស្រាយ៖ សាលាប្រឈមទឹកជំនន់ក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង¶

យើងឆ្លើយបញ្ជីទាំងបីក្នុងស្ថានភាពបើកមេរៀន ដោយប្រើ Kh_School Flood2011 (កែធរណីមាត្ររួច) Kh_Main_Roads_MPWT2014 និង Kh_Commune_area។

ជំហានទី១៖ កំណត់សាលាក្នុងខេត្ត¶

Select by Location៖ Kh_School within ព្រំខេត្ត KH04 → ៤១៥ សាលា។ យើងប្រើទីតាំង ព្រោះសំណួរជាសំណួរលំហ (ទឹកជំនន់មិនដឹងពីវាល PROVINCE ទេ)។

ជំហានទី២៖ សាលាក្នុងជំនន់¶

Select by Location៖ within flood2011_fixed selecting within current selection → ៨០ សាលា។ បន្ទាប់មក "SCHOOL_TYP" = 'Primary' selecting within current selection → ៦៥ សាលាបឋមសិក្សា។

ជំហានទី៣៖ សាលាជិតផ្លូវជាតិ¶

ជាឯករាជ្យ៖ Select within distance ពីផ្លូវជាតិ ១ ០០០ ម ក្នុងចំណោមសាលា ៤១៥ → ១១៩ សាលា។ ផ្សំជាមួយបញ្ជីទី២ (AND) ដើម្បីបានសាលាលិចទឹកដែលជម្លៀសបានលឿន។

ជំហានទី៤៖ ឃុំជាប់ខ្សាម¶

ជ្រើសឃុំខ្សាម (KH040304)។ Select by Location ឃុំ touches ឃុំដែលបានជ្រើស → ៤ ឃុំ៖ Svay Chrum · Phsar Chhnang · Srae Thmei · B'er។ បើប្រើ intersects បាន ៥ ព្រោះរាប់ខ្សាមខ្លួនឯង។

សេចក្ដីសន្និដ្ឋានដែលសមស្រប¶

«ក្នុងចំណោមសាលា ៤១៥ ដែលស្ថិតក្នុងព្រំខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មាន ៨០ សាលាស្ថិតក្នុងវិសាលភាពទឹកជំនន់ឆ្នាំ ២០១១ ដែល ៦៥ ជាសាលាបឋមសិក្សា។ ឃុំបួនជាប់ព្រំសង្កាត់ខ្សាម អាចពិចារណាជាទីទទួលសិស្ស។»

អ្វីដែលយើងមិនអាចសន្និដ្ឋាន

យើងមិនអាចនិយាយថាសាលាទាំង ៨០ នឹងលិចទឹកនៅឆ្នាំក្រោយទេ។ ស្រទាប់នេះបង្ហាញជំនន់ឆ្នាំតែមួយ ហើយមិនប្រាប់ពីជម្រៅទឹក ឬថាអគារសាលាខ្ពស់ជាងកម្រិតទឹកឬទេ។ ចម្ងាយ ១ គម ពីផ្លូវក៏ជាចម្ងាយបន្ទាត់ត្រង់ ដែលអាចឆ្លងកាត់ទន្លេ។

៩.៥. សកម្មភាពអនុវត្ត¶

លំហាត់នេះស្ថិតក្នុងសៀវភៅអនុវត្ត

ការអនុវត្តលើ QGIS សម្រាប់មេរៀននេះស្ថិតក្នុង លំហាត់ទី៩។

និស្សិតធ្វើលំហាត់នេះ ដោយខ្លួនឯង នៅក្រៅម៉ោងរៀន។

៩.៦. ការយល់ច្រឡំដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន¶

១. «within និង intersects ដូចគ្នា» within តម្រូវឱ្យនៅខាងក្នុងទាំងស្រុង។ intersects ពិតភ្លាមពេលមានចំណុចរួមមួយ រួមទាំងការប៉ះព្រំ។ សម្រាប់ចំណុចលើព្រំពហុកោណ within មិនពិតទេ។

២. «touches មិនមែនជា intersects» touches គឺជាករណីពិសេសនៃ intersects។ ឃុំជិតខាងដែលប៉ះព្រំ នឹងត្រូវជ្រើសដោយ intersects ដែរ។

៣. «សំណួរតាមលំហ តែងត្រឹមត្រូវជាងគុណលក្ខណៈ» ទីតាំងក៏អាចខុស ហើយព្រំដែនអាចជាកំណែផ្សេង។ ពេលវិធីទាំងពីរខុសគ្នា ត្រូវស៊ើបអង្កេត។

៤. «ចម្ងាយ ១០០០ គឺ ១ គម ជានិច្ច» ឯកតាអាស្រ័យលើ CRS។ ក្នុង EPSG:4326 ឯកតាគឺដឺក្រេ។

៥. «ធ្វើការជ្រើសម្ដងទៀត រក្សាលទ្ធផលមុន» ជម្រើសលំនាំដើម «creating new selection» លុបលទ្ធផលមុន។ ត្រូវជ្រើសជម្រើសត្រឹមត្រូវ ឬរក្សាទុកលទ្ធផលជាស្រទាប់។

៩.៧. សេចក្ដីសង្ខេបមេរៀន¶

សំណួរតាមគុណលក្ខណៈ ពិនិត្យតម្លៃក្នុងតារាង ដោយប្រើប្រមាណវិធីប្រៀបធៀប តក្កវិជ្ជា និងអនុគមន៍។ សំណួរតាមលំហ ពិនិត្យទំនាក់ទំនងធរណីមាត្រ៖ intersects within contains touches disjoint overlaps និងចម្ងាយ។

សំណួរពិតច្រើនតែផ្សំទាំងពីរ ដោយប្រើជម្រើស Modify current selection។ លទ្ធផលពីគុណលក្ខណៈ និងពីទីតាំង អាចខុសគ្នា ហើយភាពខុសគ្នានោះជាសញ្ញាឱ្យពិនិត្យគុណភាពទិន្នន័យ។

គំនិតស្នូលនៃមេរៀន

សំណួរត្រឹមត្រូវ ចាប់ផ្ដើមពីការបកប្រែពាក្យធម្មតា («ក្នុង» «ជិត» «ជាប់») ទៅជាទំនាក់ទំនងលំហជាក់លាក់ ហើយពាក្យតែមួយអាចមានន័យច្រើនយ៉ាង។

៩.៨. ពាក្យគន្លឹះខ្មែរ–អង់គ្លេស¶

ពាក្យខ្មែរ	ពាក្យអង់គ្លេស	អត្ថន័យខ្លី
សំណួរ	Query	ការជ្រើសវត្ថុតាមលក្ខខណ្ឌ
សំណួរតាមគុណលក្ខណៈ	Attribute query	ជ្រើសតាមតម្លៃក្នុងតារាង
សំណួរតាមលំហ	Spatial query	ជ្រើសតាមទំនាក់ទំនងធរណីមាត្រ
ទំនាក់ទំនងលំហ	Spatial predicate	intersects within touches ...
ប្រសព្វ	Intersects	មានចំណុចរួម
នៅក្នុង	Within	នៅខាងក្នុងទាំងស្រុង
ប៉ះគ្នា	Touches	ប៉ះតែព្រំ
ដាច់ពីគ្នា	Disjoint	គ្មានចំណុចរួម
ការជ្រើសបច្ចុប្បន្ន	Current selection	វត្ថុដែលកំពុងជ្រើស

៩.៩. សំណួររំលឹក និងវាយតម្លៃ¶

ក. សំណួរយល់ដឹង¶

បែងចែកសំណួរតាមគុណលក្ខណៈ និងតាមលំហ ដោយលើកឧទាហរណ៍មួយសម្រាប់នីមួយៗ។
ពន្យល់ភាពខុសគ្នារវាង within និង intersects សម្រាប់ចំណុចដែលនៅចំព្រំពហុកោណ។
ហេតុអ្វីសំណួរ «ឃុំដែល intersect ឃុំខ្សាម» ផ្ដល់លទ្ធផលច្រើនជាង touches មួយ?
LIKE និង ILIKE ខុសគ្នាដូចម្ដេច? % មានន័យអ្វី?
ពន្យល់ជម្រើស Modify current selection ទាំងបួន ជាប្រមាណវិធីតក្កវិជ្ជា។

ខ. សំណួរអនុវត្តគោលគំនិត¶

សរសេរកន្សោមជ្រើសភូមិក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំងដែលមានអក្ខរកម្មទាបជាង ៦០% ឬមានប្រជាជនលើស ៣ ០០០ នាក់។
បកប្រែសំណួរ «មណ្ឌលសុខភាពដែលនៅជាប់ទន្លេ» ទៅជាសំណួរលំហ។ តើមានការបកប្រែប៉ុន្មានយ៉ាង ហើយមួយណាសមហេតុផល?
រៀបរាប់ជំហានរកឃុំដែលគ្មានសាលាបឋមសិក្សាសោះ។
ក្រោយសំណួរពីរជំហាន អ្នកបានសាលា ៤១៥ ជំនួសឱ្យ ៦៥។ តើអ្នកទំនងជាធ្វើកំហុសអ្វី?
ពន្យល់ថាហេតុអ្វីផ្លូវមួយខ្សែអាច intersect ប៉ុន្តែមិន within ឃុំណាមួយ ហើយរឿងនេះប៉ះពាល់ដល់ការគណនាប្រវែងផ្លូវតាមឃុំដូចម្ដេច។

គ. កិច្ចការខ្លី¶

សរសេរសំណួរ GIS ចំនួន ៥ សម្រាប់ខេត្តរបស់អ្នក ដែលអាចឆ្លើយបានដោយសំណុំទិន្នន័យ Cambodia។ សម្រាប់នីមួយៗ៖ សំណួរជាភាសាធម្មតា · ប្រភេទ (គុណលក្ខណៈ លំហ ឬផ្សំ) · ស្រទាប់ · កន្សោម ឬ predicate · ជម្រើស Modify selection · ការបកប្រែខុសដែលអាចកើត។

កំណត់សម្គាល់សម្រាប់គ្រូបង្រៀន¶

ក. ការបែងចែកពេលវេលា ១៨០ នាទី¶

សកម្មភាព	ពេលវេលា
ស្ថានភាពបើកមេរៀន៖ ផែនការជម្លៀស	១៥ នាទី
សំណួរតាមគុណលក្ខណៈ និងល្បែង	៣០ នាទី
ទំនាក់ទំនងលំហ និងពិសោធន៍	៤៥ នាទី
សំណួរតាមចម្ងាយ	១៥ នាទី
ការផ្សំសំណួរ	២៥ នាទី
គុណលក្ខណៈ ទល់នឹង ទីតាំង និងឧទាហរណ៍	៤៥ នាទី
សង្ខេប និងណែនាំលំហាត់	៥ នាទី
សរុប	១៨០ នាទី / ៣ ម៉ោង

ខ. ការភ្ជាប់ទៅមេរៀនបន្ទាប់¶

សំណួរតាមចម្ងាយក្នុងមេរៀននេះ គ្រាន់តែជ្រើសវត្ថុ។ ប៉ុន្តែអ្នកសម្រេចចិត្តច្រើនតែចង់បាន តំបន់ ដែលស្ថិតក្នុងចម្ងាយមួយ ឬចម្ងាយពិតប្រាកដទៅសេវាជិតបំផុត។ ចូរបញ្ចប់ដោយសួរ៖

«តើភូមិណាខ្លះនៅឆ្ងាយពីមណ្ឌលសុខភាពជាង ៥ គីឡូម៉ែត្រ ហើយមានប្រជាជនប៉ុន្មាន?»

សំណួរនេះនាំទៅ មេរៀនទី១០៖ បាហ្វ័រ និងការវិភាគភាពជិត។

⬅️ មេរៀនទី៨ · ➡️ មេរៀនទី១០